COP17: Bỏ lỡ nhiều cơ hội thúc đẩy hành động nhanh hơn

Đồng thuận còn giới hạn

COP17 đã thông qua quyết định về rà soát toàn cầu tiến độ thực hiện Khung đa dạng sinh học Côn Minh - Montreal. Văn bản ghi nhận tiến độ thực hiện 23 mục tiêu đến năm 2030 còn chậm; kêu gọi các nước đẩy nhanh hành động trong những năm còn lại, nhất là cải cách các khoản trợ cấp, ưu đãi gây hại cho thiên nhiên.

Quyết định thứ hai liên quan đến huy động nguồn lực tài chính. Các bên nhất trí mở rộng theo nguyên tắc tự nguyện nhóm quốc gia đóng góp tài chính quốc tế cho đa dạng sinh học, đồng thời rà soát các cơ chế hiện có, gồm Quỹ Môi trường toàn cầu (GEF) và Quỹ Khung đa dạng sinh học toàn cầu (GBFF), nhằm nâng cao hiệu quả huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực.

Trước đó, Liên minh châu Âu (EU) thúc đẩy mở rộng nhóm quốc gia đóng góp nhằm thực hiện hiệu quả mục tiêu Công ước Liên hợp quốc về đa dạng sinh học đặt ra, trong đó có những nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc. Tuy nhiên, đề xuất này vấp phải sự e ngại do liên quan đến nguyên tắc phân định trách nhiệm tài chính giữa các nước phát triển và đang phát triển.

Theo Khung đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh - Montreal được thông qua năm 2022, các nước đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm ít nhất 500 tỷ USD mỗi năm từ các khoản trợ cấp, ưu đãi gây hại cho đa dạng sinh học, đồng thời chuyển hướng nguồn lực sang các hoạt động có lợi cho thiên nhiên. Tuy nhiên, việc xác định các khoản trợ cấp cần cải cách, lộ trình thực hiện và hỗ trợ những nhóm chịu tác động vẫn còn nhiều vướng mắc.

Trong khi đó, theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), để phục hồi các hệ sinh thái suy thoái, bảo vệ những loài có nguy cơ tuyệt chủng và duy trì các môi trường sống thiết yếu, thế giới cần bổ sung khoảng 700 tỷ USD mỗi năm so với mức tài chính hiện nay.

Dù COP17 đạt được một số thỏa thuận quan trọng, Bộ trưởng Chuyển đổi sinh thái Pháp Monique Barbut đánh giá kết quả hội nghị chưa tương xứng với mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng thiên nhiên toàn cầu. Theo bà, những bước tiến chưa đạt được tại hội nghị đồng nghĩa với việc bỏ lỡ cơ hội đẩy nhanh hành động ngăn chặn suy giảm đa dạng sinh học.

Áp lực trước mốc 2030

Dù còn những kết quả chưa như mong đợi, COP17 vẫn ghi nhận một số cam kết tài chính mới. Chủ tịch COP17 Hambardzum Matevosyan cho biết, ngay trong tuần đầu hội nghị, các chính phủ, tổ chức từ thiện và nhà đầu tư đã cam kết hỗ trợ hơn 1,8 tỷ USD cho hoạt động bảo tồn thiên nhiên.

Tuy nhiên, nguồn vốn cam kết chưa đồng nghĩa với số tiền thực tế được giải ngân, cũng chưa bảo đảm nguồn lực đến đúng nơi cần thiết và đúng thời điểm.

Tổng Thư ký Công ước Astrid Schomaker cảnh báo tiến độ thực hiện các mục tiêu hiện không đồng đều, chưa đạt tốc độ và quy mô cần thiết để hoàn thành các cam kết vào năm 2030.

Những mục tiêu có nguy cơ chậm tiến độ gồm bảo tồn ít nhất 30% diện tích đất liền, vùng nước nội địa và đại dương; phục hồi 30% diện tích hệ sinh thái suy thoái; kiểm soát ô nhiễm và các loài ngoại lai xâm hại.