Người dân trực tiếp thụ hưởng
Những ngày hè của trẻ em khu phố 1 (phường An Khánh, TPHCM) giờ rộn ràng hơn. Chiều xuống, các em ra công viên chạy xe đạp, chơi cầu tuột; người lớn tập thể dục, gặp gỡ, trò chuyện. Nơi đây trước kia chỉ là khu đất trống rộng hơn 900m2, nay được cải tạo thành công viên kết hợp nhà sinh hoạt cộng đồng bằng nguồn lực XHH, với sân cầu lông, pickleball, máy tập thể dục, sân khấu nhỏ và khu vui chơi trẻ em. Theo UBND phường An Khánh, đây là một trong 12 khu đất trống đã được cải tạo thành công viên, điểm sinh hoạt cộng đồng. Địa phương đang tiếp tục rà soát quỹ đất công, xây dựng kế hoạch phát triển 39 công viên, không gian công cộng, từng bước đưa những khu đất chưa phát huy hiệu quả vào phục vụ nhu cầu vui chơi, tập luyện và sinh hoạt chung của người dân.
Từ những không gian cộng đồng ở khu dân cư, hiệu quả của XHH còn thể hiện ở các công trình có quy mô lớn hơn. Trong đó phải nhắc đến Công viên số 1 Lý Thái Tổ (phường Vườn Lài), Công viên số 8 Võ Văn Tần (phường Xuân Hòa)... đã tạo thêm không gian xanh, trở thành điểm đến của đông đảo người dân. Giá trị của công trình không chỉ nằm ở việc cải thiện diện mạo đô thị, mà còn ở chỗ nguồn lực xã hội được chuyển hóa thành tiện ích công cộng để người dân trực tiếp sử dụng và thụ hưởng.
XHH trong lĩnh vực y tế cũng mở thêm cơ hội để người dân tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngày càng tốt hơn. TPHCM hiện có 129 bệnh viện, trong đó 90 bệnh viện ngoài công lập; gần 10.000 phòng khám chuyên khoa, hơn 350 phòng khám đa khoa và trên 15.000 cơ sở kinh doanh dược. Quy mô này cho thấy khu vực y tế tư nhân ngày càng tham gia sâu vào hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe, cùng hệ thống công lập chia sẻ nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân. BS CK2 Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TPHCM), cho rằng, XHH giúp các bệnh viện có thêm nguồn lực đầu tư trang thiết bị, phát triển kỹ thuật chuyên sâu và chuyển đổi số. Việc huy động nguồn lực xã hội phải theo hướng bổ sung cho hệ thống y tế công, đồng thời bảo đảm dịch vụ an toàn, chất lượng và chi phí hợp lý cho người dân.
Nhu cầu huy động thêm nguồn lực xã hội thể hiện rõ nét hơn tại các bệnh viện tuyến cuối. Mỗi ngày, Bệnh viện Ung bướu TPHCM tiếp nhận khoảng 5.000 lượt khám ngoại trú, hơn 1.300 lượt hóa trị, xạ trị ngoại trú và duy trì 1.000-1.100 người bệnh điều trị nội trú; khoảng 75% người bệnh đến từ các tỉnh, thành phố phía Nam. Trước áp lực đó, bệnh viện đã huy động nguồn lực ngoài công lập để triển khai các kỹ thuật chuyên sâu, giúp người bệnh được điều trị sớm hơn, giảm thời gian chờ, chi phí đi lại và giảm áp lực cho bệnh viện. Bệnh viện cũng hợp tác với nhiều cơ sở y tế ngoài công lập trong đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, cập nhật phác đồ điều trị, qua đó từng bước chuẩn hóa chất lượng điều trị ung thư và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ cho người bệnh.
Tại hội nghị đối thoại giữa Thường trực Thành ủy TPHCM với học viên lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng dành cho Thành ủy viên vào ngày 28-7 vừa qua, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang đã chia sẻ về định hướng XHH. Theo đó, khi Luật Phát triển đô thị được ban hành, thành phố sẽ có thêm cơ chế phân quyền mạnh hơn cho HĐND TPHCM, UBND TPHCM và Chủ tịch UBND TPHCM trong quyết định một số vấn đề mà trước đây thành phố phải xin ý kiến cơ quan Trung ương. Trên cơ sở đó, những lĩnh vực khu vực tư nhân có thể thực hiện tốt hơn và Nhà nước có khả năng kiểm soát hiệu quả thì mạnh dạn huy động xã hội tham gia. Tuy nhiên, việc XHH phải có lộ trình phù hợp, được thực hiện thận trọng, đi kèm cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ và tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật.
Mở rộng nhưng phải có kiểm soát
Theo các chuyên gia, XHH giúp giảm chi phí vận hành, nâng chất lượng dịch vụ, giảm tải cho bộ máy công quyền, nhờ đó Nhà nước tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực cốt lõi. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng XHH, mà phải lựa chọn đúng lĩnh vực, có cơ chế phù hợp và kiểm soát chặt chẽ.
TS Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM, lưu ý thành phố nên ưu tiên XHH những lĩnh vực tư nhân có thể làm tốt hơn, nhanh hơn, chi phí hợp lý hơn và rủi ro xã hội thấp, như hạ tầng đô thị và vận hành kỹ thuật; giao thông công cộng, logistics đô thị; y tế, giáo dục ngoài công lập; chuyển đổi số, dịch vụ công trực tuyến; quản lý tài sản công, khai thác quỹ đất.
Không dừng ở đầu tư công trình hay dịch vụ y tế, giáo dục, XHH đã và đang mở rộng sang một số hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết TTHC. Theo đó, một số khâu trong giải quyết TTHC có thể huy động nguồn lực chuyên môn, cơ sở vật chất của đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp để thực hiện hiệu quả hơn, như hướng dẫn, hỗ trợ kê khai; tạo lập hồ sơ điện tử; tiếp nhận, rà soát, phân loại, số hóa, xử lý dữ liệu; theo dõi hồ sơ; cung cấp dữ liệu phục vụ thẩm định. Mục tiêu là giúp người dân, doanh nghiệp thực hiện TTHC nhanh hơn, thuận tiện hơn nhưng không làm thay đổi thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan nhà nước.
Bà Nguyễn Thị Thanh Mai, Phó trưởng Ban Pháp chế HĐND TPHCM, cho biết, Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị đã cho chủ trương XHH có kiểm soát một số khâu chuyên môn trong giải quyết TTHC, cho phép tổ chức tư vấn, dịch vụ công đủ điều kiện tham gia, bảo đảm rút ngắn thời gian, nâng hiệu quả, không tăng biên chế; chi phí dịch vụ theo quy định, công khai, minh bạch và bảo đảm quyền lựa chọn của người dân, doanh nghiệp. Trong dự thảo Luật Phát triển đô thị đã thể chế hóa nội dung này, trao HĐND TPHCM thẩm quyền quy định cơ chế XHH có kiểm soát, khung giá dịch vụ hỗ trợ giải quyết TTHC, cùng chính sách ưu đãi, hỗ trợ đặc thù và nguồn lực bảo đảm thực hiện. Khi luật được Quốc hội thông qua, đây sẽ là quy định mang tính đột phá, tạo điều kiện để thành phố triển khai cơ chế, chính sách và phương thức quản trị mới phù hợp đặc thù của đô thị đặc biệt, hướng đến phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM:
Cần hành lang pháp lý rõ ràng
XHH thông qua mô hình “BT (xây dựng - chuyển giao) không yêu cầu thanh toán” là hướng huy động hiệu quả nguồn lực tư nhân đầu tư hạ tầng công cộng, không làm phát sinh nghĩa vụ ngân sách, qua đó sớm đưa công trình vào phục vụ người dân. Để mô hình phát huy hiệu quả, quan trọng nhất là hành lang pháp lý minh bạch, quy trình tiếp nhận rõ ràng, công khai, bảo đảm công bằng giữa Nhà nước và doanh nghiệp, hạn chế rủi ro pháp lý cho các bên. Đây cũng là điều kiện để khuyến khích doanh nghiệp yên tâm đóng góp cho cộng đồng, phục vụ lợi ích lâu dài của người dân.
TS-BS Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM:
Bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ
XHH y tế không làm giảm vai trò của Nhà nước, mà huy động tổng hợp nguồn lực cùng chăm lo sức khỏe nhân dân. Để phát huy bền vững, cần hoàn thiện cơ chế, chính sách minh bạch, bình đẳng; khuyến khích hợp tác công - tư, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư vào y tế chuyên sâu, y tế số, nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo. Cùng với đó, phải tăng cường quản lý nhà nước, bảo đảm chất lượng chuyên môn, an toàn người bệnh và công bằng trong tiếp cận dịch vụ. TPHCM cần thêm nguồn lực xã hội, nhưng càng mở rộng thì càng phải rõ trách nhiệm, minh bạch cơ chế và lấy chất lượng phục vụ người dân làm thước đo.
