Chiều 11-11, các ĐB Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).
Đề nghị bỏ quy định kiểm tra "không quá 1 lần/năm"
Các ý kiến ĐB đều nhấn mạnh, an toàn thực phẩm (ATTP) không chỉ là chuyện miếng ăn hàng ngày. Quan trọng hơn đây là sức khỏe của nhân dân, nòi giống của dân tộc và sự phát triển bền vững của đất nước. ĐB Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, kiến nghị phải chuyển trọng tâm sang khâu hậu kiểm, tháo gỡ rào cản kiểm tra đột xuất.
ĐB dẫn chứng phần lớn các vụ việc vi phạm bị công an, thanh tra phát hiện thời gian qua đều sở hữu bộ hồ sơ tiền kiểm, cấp phép rất đầy đủ, hợp thức hóa theo đúng quy định. Thậm chí, không loại trừ trường hợp nảy sinh tiêu cực để "chạy" bằng được giấy phép hay số đăng ký.
ĐB Phạm Khánh Phong Lan cũng chỉ ra những bất cập khiến lực lượng chức năng bị "trói tay, trói chân". Cụ thể, kiểm tra theo kế hoạch kém hiệu quả, việc phát hiện sai phạm thực tế đạt tỷ lệ rất thấp. Trong khi đó, dự thảo quy định kiểm tra "không quá 1 lần/năm" sẽ tạo tâm lý ỷ lại cho cơ sở và “trói tay” cơ quan quản lý.
Đồng tình, các ĐB Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh), ĐB Tô Ái Vang (Cần Thơ) và một số ĐB khác cũng đề nghị bãi bỏ quy định khống chế tần suất kiểm tra tối đa 1 lần/năm. Bởi chính tâm thế "có thể bị kiểm tra, thanh tra bất cứ lúc nào" mới là động lực buộc cơ sở duy trì nghiêm ngặt các quy chuẩn an toàn.
"Bỏ giới hạn 1 lần/ năm đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống tập thể, bếp ăn trường học, bệnh viện, khu công nghiệp và các cơ sở nguy cơ cao. Việc hậu kiểm phải thực hiện đột xuất, hoàn toàn dựa trên phân tích nguy cơ và phản ánh của nhân dân", ĐB Tô Ái Vang kiến nghị.
Trong khi đó, ĐB Phạm Trọng Nhân (TPHCM) đề nghị phải quy định rõ đầu mối quản lý ATTP. “Một lô thực phẩm sản xuất ở tỉnh này, bán qua sàn thương mại điện tử đi ra nhiều tỉnh, gây ngộ độc ở tỉnh khác. Ai phát cảnh báo đầu tiên? Ai quyết định phạm vi thu hồi và ai sẽ theo đến cùng?”, ĐB nêu thắc mắc.
ĐB Phạm Trọng Nhân còn kiến nghị gia cố trao thực quyền cho đầu mối theo hướng Bộ Y tế có quyền yêu cầu, chỉ định cơ quan chủ trì và quyết định khi các bộ chưa thống nhất; phân định dứt khoát một chủ trì; bổ sung việc Bộ Y tế chủ trì xử lý sự cố liên tỉnh, quyết định phạm vi cảnh báo và thu hồi trên toàn quốc.
ĐB Tạ Đình Thi (Hà Nội) cũng đề nghị làm rõ nguyên tắc "một sản phẩm, một chuỗi, một đầu mối chịu trách nhiệm chính". ĐB đề nghị bổ sung quy định về cơ chế phối hợp liên ngành, chia sẻ dữ liệu thực chất giữa Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công thương. Mục đích là tránh tình trạng cát cứ, chồng chéo trong phân công, đặc biệt là tại các điểm giao thoa như cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, chợ đầu mối, hay thực phẩm tươi sống đóng gói sẵn.
Đề xuất thu hồi giấy phép, phạt về tài chính triệt để
Dẫn số liệu của Ban chỉ đạo liên ngành Trung ương, 6 tháng đầu năm nay, cả nước có 58 vụ ngộ độc, 7 người mắc, 10 người tử vong, rủi ro dồn vào bếp ăn trường học, khu công nghiệp, bệnh viện, ĐB Phạm Trọng Nhân đề nghị công cụ mạnh nhất là thu hồi giấy chứng nhận cần được thể hiện rõ tại dự luật.
“Cắt thủ tục của người làm ăn tử tế bao nhiêu, thì phải siết chế tài với kẻ làm ăn gian dối bấy nhiêu”, ĐB Phạm Trọng Nhân nhấn mạnh.
ĐB Tô Ái Vang cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc xử phạt tài chính triệt để, nhất là đối với hành vi cố ý sử dụng chất cấm, hóa chất độc hại, làm giả hồ sơ thực phẩm. Đặc biệt, cần cấm vĩnh viễn cá nhân, chủ sở hữu đó thành lập hoặc quản lý cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
Cho rằng người tiêu dùng không có công cụ để họ tự bảo vệ mình giữa một trận đồ thực phẩm thật giả lẫn lộn, ĐB Tô Ái Vang đề nghị bổ sung quy định. Theo đó, Bộ Y tế chủ trì vận hành nền tảng số truy xuất nguồn gốc quốc gia, công khai ứng dụng trên điện thoại di động. Người dân chỉ cần quét mã QR là tra cứu ngay, nhật ký sản xuất, chứng nhận an toàn cũng như lịch sử xử phạt của cơ sở.
ĐB Lê Hoàng Anh (Gia Lai) kiến nghị luật phải có quy định nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì, giúp người tiêu dùng quyền lựa chọn và tạo động lực để doanh nghiệp tự giảm đường, giảm muối.
