Từ hôm qua 10-11, Grab điều chỉnh một số khoản phí và cải tiến giao diện ứng dụng để tài xế dễ kiểm tra số tiền thực nhận sau mỗi chuyến xe.
Sau khi Ủy ban Cạnh tranh quốc gia rà soát chính sách giá, phí và các khoản khấu trừ, Grab quyết định bồi hoàn cho những tài xế có chuyến xe bị khấu trừ vượt mức 35% tính trên doanh thu chia sẻ.
Tổng số tiền bồi hoàn dự kiến khoảng 3,9 tỷ đồng. Theo công bố của ủy ban, việc bồi hoàn đã được triển khai từ ngày 5-11.
3,9 tỷ đồng là khoản tiền bồi hoàn không lớn đối với hàng trăm ngàn người chạy Grab nhưng việc khoản tiền ấy được tính lại sau khi cơ quan quản lý lắng nghe và xác minh phản ánh của tài xế lại có ý nghĩa lớn.
Việc này cho thấy vai trò quản lý của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường được nhìn thấy từ những việc rất cụ thể.
Một cuốc xe công nghệ cho thấy “bàn tay vô hình” của thị trường vận hành ra sao. Hành khách tìm chuyến đi phù hợp với túi tiền. Tài xế chọn giờ chạy và nơi đón khách. Doanh nghiệp dùng công nghệ để kết nối hai bên.
Khi nhu cầu đi lại tăng, giá cước linh hoạt có thể thu hút thêm tài xế. Cạnh tranh giữa các nền tảng tạo sức ép để doanh nghiệp nâng chất lượng dịch vụ và giữ chân hành khách lẫn tài xế.
Sức mạnh của cơ chế ấy dựa vào khả năng lựa chọn, mà muốn lựa chọn, người ta phải có thông tin. Sau một chuyến xe, hành khách thấy số tiền mình trả, tài xế thấy số tiền được cộng vào ví. Nền tảng nắm dữ liệu và cách tính các khoản phí, thuế, khấu trừ nằm giữa hai con số ấy.
Nếu tài xế khó biết vì sao số tiền thực nhận thay đổi, họ cũng khó cân nhắc một cuốc xe có đáng chạy hay một nền tảng có đáng gắn bó. Khi thông tin nằm chủ yếu trong tay một bên, cạnh tranh khó phát huy đầy đủ tác dụng. Một tiếng vỗ cần 2 bàn tay.
Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bàn tay vô hình của thị trường giúp cung và cầu tìm đến nhau. Bàn tay hữu hình của Nhà nước thiết lập và thực thi luật chơi để sự linh hoạt ấy đi cùng cạnh tranh lành mạnh và công bằng trong giao dịch.
Doanh nghiệp có quyền chủ động kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật. Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm người tham gia có thông tin để lựa chọn, có nơi yêu cầu giải thích và có cách bảo vệ quyền lợi chính đáng của họ khi phát sinh sai lệch.
Cách Ủy ban Cạnh tranh quốc gia xử lý phản ánh của tài xế cho thấy bàn tay ấy hoạt động như thế nào. Ủy ban làm việc với đại diện tài xế, yêu cầu Grab cung cấp dữ liệu và giải trình, đồng thời thu thập thông tin từ những nền tảng khác để đối chiếu.
Qua quá trình rà soát, Grab đề xuất bồi hoàn, điều chỉnh phí và hiển thị rõ hơn những khoản thu, khấu trừ. Phản ánh của tài xế giúp cơ quan quản lý biết cần nhìn vào đâu. Dữ liệu và đối chiếu giúp xác định vấn đề phát sinh ở chỗ nào và cần khắc phục ra sao.
Định hướng xã hội chủ nghĩa thể hiện ngay trong cách tổ chức và quản lý thị trường. Một người tài xế có thể tự mình chọn giờ làm việc, nhưng khó tự mình yêu cầu một nền tảng lớn làm rõ cách tính hàng loạt khoản phí.
Cơ quan quản lý có thẩm quyền và công cụ để làm rõ những gì từng người khó kiểm chứng, qua đó giúp họ có thực quyền trong giao dịch. Với tài xế, đó là quyền biết phần thu nhập mình được hưởng và yêu cầu tra soát khi có sai lệch.
Với hành khách, đó là quyền thấy rõ từng khoản phải trả và tự quyết định có sử dụng dịch vụ thu thêm phí hay không. Bảo vệ những quyền ấy cũng là bảo vệ khả năng lựa chọn mà sự cạnh tranh cần đến.
Ủy ban Cạnh tranh quốc gia cho biết sẽ tiếp tục theo dõi và yêu cầu Grab báo cáo định kỳ. Hiệu quả quản lý sẽ được kiểm chứng bằng những việc cụ thể. Khoản bồi hoàn có đến đúng người, kể cả tài xế đã ngừng hợp tác? Bảng kê sau mỗi chuyến xe có đủ rõ để tài xế tự đối chiếu? Khi phát hiện sai lệch, họ có được giải đáp và xử lý kịp thời?
Với gia đình người tài xế, khoản tiền được hoàn lại có ý nghĩa ngay hôm nay. Giá trị lâu dài của lần rà soát này nằm ở chỗ, từ những cuốc xe ngày mai, người tài xế có thể tự kiểm tra phần thu nhập của mình và biết bảo vệ quyền lợi ấy bằng cách nào.
