Ngày 10-10, tại tọa đàm về dinh dưỡng học đường và giải pháp chuẩn hóa bữa ăn học đường, TS-BS Bùi Thị Mai Hương, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ khoa học kỹ thuật dinh dưỡng – thực phẩm, Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế), cho biết, bữa ăn học đường tại Việt Nam còn hạn chế về tính đa dạng, cân đối dinh dưỡng, trong khi học sinh ngày càng dễ tiếp cận đồ uống có đường và thức ăn nhanh.
Bữa trưa bán trú cung cấp 30%-35% nhu cầu năng lượng
Theo báo cáo tại tọa đàm, dinh dưỡng trẻ em Việt Nam đang đối mặt với gánh nặng kép: suy dinh dưỡng vẫn tồn tại ở một số khu vực, trong khi thừa cân, béo phì gia tăng.
Số liệu điều tra năm 2023 cho thấy, tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi là 18,2%; riêng vùng Trung du và miền núi phía Bắc là 24,8%, Tây Nguyên là 25,9%. Trong khi đó, ở nhóm 5-19 tuổi, tỷ lệ thừa cân, béo phì tăng hơn gấp đôi sau 10 năm.
Theo TS-BS Bùi Thị Mai Hương, chỉ khoảng 45% trường tiểu học tổ chức bán trú đáp ứng tiêu chí đa dạng thực phẩm, với ít nhất 5 trong 8 nhóm thực phẩm cơ bản trong mỗi bữa. Việc sử dụng sữa và các chế phẩm từ sữa trong khẩu phần ăn học đường còn hạn chế. Trong khi đó, bữa ăn cần bảo đảm cân đối năng lượng, đa dạng thực phẩm và đáp ứng nhu cầu vi chất dinh dưỡng của học sinh.
Bữa trưa bán trú cung cấp khoảng 30%-35% nhu cầu năng lượng hàng ngày của học sinh. Vì vậy, khẩu phần ăn không chỉ cần đủ no mà còn phải cân đối các nhóm chất, đáp ứng nhu cầu phát triển theo độ tuổi.
Tại tọa đàm, bà Hà Thị Phương, Viện Dinh dưỡng TH, cho biết, mô hình điểm “Bữa ăn học đường bảo đảm dinh dưỡng hợp lý, kết hợp tăng cường hoạt động thể lực cho trẻ em, học sinh, sinh viên Việt Nam” do Bộ GD-ĐT tạo phối hợp với Bộ Y tế (Viện Dinh dưỡng) triển khai đã xây dựng 400 thực đơn.
Các thực đơn được thiết kế theo nhu cầu dinh dưỡng từng lứa tuổi, phù hợp với nguồn thực phẩm, khẩu vị và điều kiện sinh hoạt tại mỗi địa phương, làm cơ sở để các trường tham khảo, điều chỉnh theo thực tế.
Theo khuyến nghị, bữa trưa của học sinh từ tiểu học đến THPT nên cung cấp 30%-40% nhu cầu năng lượng hàng ngày, bữa phụ buổi chiều khoảng 5%-10%. Thực đơn cần đa dạng thực phẩm, bảo đảm các nhóm chất và vi chất thiết yếu, hạn chế món chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống có đường.
Kiểm soát thực phẩm quanh cổng trường
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, dinh dưỡng học đường không chỉ phụ thuộc vào bữa ăn bán trú mà còn chịu ảnh hưởng từ thói quen ăn uống hàng ngày và môi trường thực phẩm xung quanh trường học. TS-BS Bùi Thị Mai Hương cho biết, việc thường xuyên sử dụng đồ ăn vặt, bánh kẹo và nước ngọt có thể khiến trẻ tiêu thụ nhiều đường, chất béo và năng lượng, làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì.
Vì vậy, bên cạnh chuẩn hóa thực đơn và bảo đảm an toàn thực phẩm tại bếp ăn, cần kiểm soát thực phẩm bán quanh trường, tăng cường giáo dục dinh dưỡng cho học sinh và phụ huynh.
Theo TS-BS Bùi Thị Mai Hương, tình trạng dinh dưỡng của trẻ còn phụ thuộc vào khẩu phần ăn tại nhà và mức độ vận động thể lực. Do đó, nhà trường và gia đình cần phối hợp hình thành thói quen ăn uống, sinh hoạt lành mạnh cho trẻ; hướng dẫn trẻ lựa chọn thực phẩm phù hợp, hạn chế nước ngọt, bánh kẹo, thức ăn nhiều dầu mỡ và khuyến khích vận động thường xuyên.
