Chiều 19-10, Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế) tổ chức hội nghị cung cấp thông tin cho báo chí về Tuần lễ “Dinh dưỡng và Phát triển” năm 2026. Với chủ đề “Đổi mới hôm nay – Dinh dưỡng tốt ngày mai”, tuần lễ do Bộ Y tế phát động, diễn ra từ ngày 16 đến 23-10, hưởng ứng Ngày Lương thực thế giới (16-10).
Giảm muối, đường, chủ động đọc nhãn dinh dưỡng
Theo TS Nguyễn Hồng Trường, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, đổi mới không chỉ nằm ở công nghệ hay sản phẩm mà còn ở cách tổ chức bữa ăn, minh bạch thông tin dinh dưỡng và hướng dẫn người dân lựa chọn thực phẩm phù hợp.
Ông cho biết, các bệnh không lây nhiễm chiếm khoảng 78% tổng số ca tử vong tại Việt Nam năm 2021. Thực trạng này cho thấy tầm quan trọng của việc cải thiện chế độ ăn và duy trì lối sống lành mạnh.
Tại hội nghị, TS-BS Hoàng Thị Đức Ngàn, Viện Dinh dưỡng, dẫn kết quả điều tra quốc gia các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm năm 2021: người trưởng thành từ 18-69 tuổi tiêu thụ trung bình 8,1g muối mỗi ngày, cao hơn mức khuyến nghị dưới 5g/ngày của Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Tỷ lệ thừa cân, béo phì ở nhóm tuổi này là 19,5%. Trong khi đó, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ em tăng gấp 2,2 lần trong giai đoạn 2010-2020.
Để kiểm soát các yếu tố nguy cơ, ngành y tế khuyến nghị người dân ăn đa dạng các nhóm thực phẩm, tăng rau xanh và trái cây; hạn chế muối, đường, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và thực phẩm siêu chế biến; đồng thời tăng cường hoạt động thể lực hằng ngày.
Theo TS-BS Hoàng Thị Đức Ngàn, nhãn dinh dưỡng giúp người tiêu dùng nhận biết thành phần, giá trị dinh dưỡng của thực phẩm, có cơ sở lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu và tình trạng sức khỏe.
Thông tư 30/2026/TT-BYT của Bộ Y tế, có hiệu lực từ ngày 10-7-2026, hướng dẫn nội dung, cách ghi thành phần dinh dưỡng, giá trị dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm. Các thông tin cơ bản phải thể hiện đối với thực phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh gồm năng lượng, chất đạm, carbohydrate, chất béo và natri. Tùy nhóm sản phẩm, nhãn còn phải thể hiện đường tổng số hoặc chất béo bão hòa theo quy định.
“Khi mua thực phẩm, người dân cần chú ý đơn vị tính trên nhãn, xác định giá trị dinh dưỡng được tính theo 100g, 100ml, một khẩu phần hay toàn bộ bao gói. So sánh hàm lượng dinh dưỡng giữa các sản phẩm cùng loại cũng giúp người mua có thêm căn cứ lựa chọn, thay vì chỉ dựa vào quảng cáo hoặc một thành phần riêng lẻ”, TS-BS Hoàng Thị Đức Ngàn lưu ý.
Bên cạnh trách nhiệm cung cấp thông tin rõ ràng, không gây nhầm lẫn của doanh nghiệp, cơ quan quản lý và truyền thông cần tăng cường hướng dẫn người dân vận dụng thông tin trên nhãn khi mua sắm, chế biến và sử dụng thực phẩm.
Chăm sóc dinh dưỡng theo từng giai đoạn cuộc đời
Theo BS Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm Giáo dục truyền thông dinh dưỡng (Viện Dinh dưỡng), chăm sóc dinh dưỡng cần được thực hiện từ khi khỏe mạnh và xuyên suốt cuộc đời, ưu tiên phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú, trẻ em, người cao tuổi và các nhóm dễ bị tổn thương.
Trong 1.000 ngày đầu đời, dinh dưỡng thai kỳ, nuôi con bằng sữa mẹ, ăn bổ sung hợp lý và bảo đảm an toàn thực phẩm có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của trẻ.
Với trẻ trong độ tuổi học đường, gia đình, nhà trường và cơ sở y tế cần phối hợp tổ chức bữa ăn cân đối, giáo dục dinh dưỡng, khuyến khích vận động và theo dõi tăng trưởng; tránh tạo áp lực về hình thể hoặc áp dụng các biện pháp kiểm soát cân nặng thiếu an toàn.
Số liệu của Viện Dinh dưỡng về tình trạng dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi năm 2024 cho thấy, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi trên toàn quốc là 14,8%, thể nhẹ cân là 8,3%, thể gầy còm là 4,8%; tỷ lệ thừa cân, béo phì là 5,9%. Tỷ lệ thấp còi còn chênh lệch giữa các vùng, cao nhất tại Trung du và miền núi phía Bắc với 20,3%, tiếp đến là Duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên với 20%.
Với người trưởng thành và người cao tuổi, chế độ ăn cần phù hợp với tình trạng sức khỏe, khả năng ăn uống và mức độ vận động. Người có bệnh lý hoặc nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt nên tham khảo ý kiến chuyên môn, tránh tự áp dụng chế độ ăn kiêng theo thông tin chưa được kiểm chứng.
Viện Dinh dưỡng khuyến nghị người dân tìm hiểu thông tin từ nguồn chính thống, cảnh giác với quảng cáo sai sự thật hoặc phóng đại công dụng của thực phẩm. Các tài liệu như “Mười lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2030”, tháp dinh dưỡng theo nhóm tuổi và ứng dụng Dinh dưỡng Việt (VNeNUTRITION) có thể hỗ trợ người dân lựa chọn thực phẩm, tổ chức bữa ăn.
Tuần lễ “Dinh dưỡng và Phát triển” năm 2026 kêu gọi gia đình, nhà trường, doanh nghiệp, ngành y tế và cơ quan quản lý cùng xây dựng môi trường thực phẩm an toàn, lành mạnh. Mỗi người có thể bắt đầu từ việc ăn uống đa dạng, mua sắm vừa đủ, bảo quản thực phẩm đúng cách, đọc nhãn dinh dưỡng và duy trì vận động hằng ngày.
