Đưa nghệ thuật vào học đường: Bồi đắp cảm xúc thẩm mỹ, nuôi dưỡng tâm hồn thế hệ trẻ

Ngày 16-11, với chủ đề Giới thiệu nghệ thuật hát bội và sân khấu cải lương, lần đầu tiên một chương trình nghệ thuật gắn với hình thức giao lưu, tương tác được tổ chức tại Trường THPT Lê Quý Đôn (số 110, đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường Xuân Hòa). Diễn ra trong không khí hướng tới Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11, chương trình do Sở VH-TT phối hợp Sở GD-ĐT TPHCM tổ chức khởi động Đề án “Phát triển Nghệ thuật học đường TPHCM giai đoạn 2026-2035”.

Đến tham dự chương trình ý nghĩa này có các đồng chí: Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM; Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TPHCM; Lê Văn Minh, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM, cùng nhiều văn nghệ sĩ.

Dấu ấn mới

Tại chương trình, đông đảo học sinh được các nghệ sĩ hướng dẫn tìm hiểu về nghệ thuật hát bội và sân khấu cải lương thông qua những hoạt động trưng bày, giao lưu và thực hành. Học sinh hào hứng tham gia vẽ, tô màu mặt nạ hát bội; nghe câu chuyện về những ước lệ, biểu trưng trong nghệ thuật hóa trang, trang phục của hát bội và cải lương; thử một số động tác vũ đạo, lời thoại, giọng cười sân khấu; khám phá nghệ thuật ca diễn, âm nhạc và diễn xuất…

tran-binh-trong.jpg
Trích đoạn vở Trần Bình Trọng tuẫn tiết được dàn dựng sinh động, thu hút sự theo dõi của học sinh Trường THPT Lê Quý Đôn. Ảnh: HOÀNG TRIỀU

NSND Hữu Danh xúc động chia sẻ: “Thấy các em háo hức tìm hiểu, chủ động đặt câu hỏi, quan tâm đến cả những chi tiết nhỏ, tôi hạnh phúc lắm. Trước đây hiếm khi nghệ sĩ có dịp tiếp xúc, giới thiệu tỉ mỉ đến các em nhiều như vậy. Mong rằng, với việc đưa nghệ thuật đến học sinh một cách chuẩn mực như thế này sẽ góp phần tạo nên những thế hệ khán giả mới, am hiểu hơn về nghệ thuật truyền thống, góp một phần trong việc xây dựng nên những giá trị cốt lõi của con người TPHCM trong kỷ nguyên mới của đất nước”.

Trên thực tế, việc đưa nghệ thuật vào trường học tại TPHCM đã được tổ chức từ năm 2019 với nhiều loại hình đa dạng, từ hát bội, cải lương đến kịch nói, đờn ca tài tử, dân ca quan họ, tuy nhiên hiệu quả chưa được như mong muốn. Một trong những lý do chính được các nghệ sĩ, nhà trường nêu ra là việc thiếu đi kế hoạch xuyên suốt. Các đơn vị nghệ thuật không có kinh nghiệm tổ chức chương trình cho các em, mà chủ yếu chỉ mang vở diễn sẵn có đến diễn. Nhà trường cũng bị động đón nhận, không có sự phối hợp, liên kết nội dung với các đơn vị nghệ thuật...

Chính vì vậy, để tạo sự đồng bộ, hiệu quả trong việc thực hiện Đề án “Phát triển Nghệ thuật học đường TPHCM giai đoạn 2026-2035”, cuối tháng 10 vừa qua, Sở VH-TT TPHCM đã tổ chức lớp tập huấn cho văn nghệ sĩ, nghệ nhân và người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật về phương pháp truyền thụ nghệ thuật trong môi trường giáo dục phổ thông. Lớp tập huấn đã trang bị cho các nghệ sĩ những kiến thức và kỹ năng cơ bản, giúp chuyển hóa kinh nghiệm chuyên môn thành nội dung giới thiệu dễ hiểu, phù hợp với trải nghiệm của học sinh từng cấp học.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TPHCM:

Ngành giáo dục và đào tạo cùng các nhà trường cần chủ động phối hợp, tạo điều kiện để hoạt động nghệ thuật học đường trở thành một nội dung thiết thực trong môi trường giáo dục; quan tâm tiếp nhận phản hồi, đánh giá hiệu quả để từng bước hoàn thiện mô hình. Tôi mong muốn đội ngũ văn nghệ sĩ, nghệ nhân thuộc các lĩnh vực nghệ thuật tiếp tục đồng hành, đóng góp tâm huyết và tài năng cho hoạt động này. Sự hiện diện và tham gia trực tiếp của đội ngũ văn nghệ sĩ chính là cầu nối quan trọng đưa nghệ thuật đến gần hơn với học sinh, góp phần nuôi dưỡng tình yêu nghệ thuật và phát triển các thế hệ khán giả tương lai. Với sự quan tâm, phối hợp và trách nhiệm của các cấp, ngành, cơ sở giáo dục và cộng đồng văn nghệ sĩ, tôi tin tưởng rằng hoạt động nghệ thuật học đường sẽ từng bước được triển khai bài bản, có chiều sâu, tạo sức lan tỏa rộng rãi và trở thành một hoạt động có ý nghĩa lâu dài trong sự nghiệp phát triển văn hóa, giáo dục của TPHCM.

Vượt qua giới hạn biểu diễn thuần túy

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đặt yêu cầu phát huy truyền thống yêu nước, bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần tự chủ, tự cường dân tộc; đề cao đạo đức, tài năng, sức sáng tạo và khát vọng cống hiến.

Nghị quyết cũng nêu các chuẩn mực con người Việt Nam như yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo. Dự thảo xây dựng "Hệ giá trị con người TPHCM trong thời đại mới" cũng đặt trên nền tảng ấy, đồng thời gắn với đời sống của một đô thị năng động, đa dạng và đang chuyển động nhanh.

Trong điều kiện đó, những giá trị cốt lõi như yêu nước, nhân ái, nghĩa tình có thể được nuôi dưỡng qua hiểu biết về lịch sử và di sản; những giá trị trung thực, trách nhiệm, kỷ cương được bồi đắp khi người trẻ có nền tảng đạo đức, tinh thần được rèn giũa qua bài học về những tấm gương đạo đức…

hoc-sinh.jpg
Học sinh trải nghiệm vũ đạo nghệ thuật hát bội do NSND Hữu Danh hướng dẫn tại Trường THPT Lê Quý Đôn. Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Trong điều kiện đó, đưa nghệ thuật vào trường học đã vượt qua giới hạn của các buổi biểu diễn thuần túy. Khi học sinh được gặp nghệ sĩ, quan sát cách hóa trang, nghe nhạc cụ, thử diễn một câu hát hay động tác sân khấu, các em có cơ hội tiếp xúc với nghệ thuật bằng trải nghiệm của chính mình.

Những nghệ sĩ có thể giúp học sinh nhận ra phía sau chiếc mặt nạ là cả một hệ thống biểu tượng có lịch sử hàng trăm năm, chất chứa những ẩn ý, bài học của tiền nhân; phía sau mỗi làn điệu không phải là nhạc đệm mà là những câu chuyện về nhân vật; và sau những động tác tưởng chừng chỉ đẹp mắt trên sân khấu là sự biến đổi quan niệm thẩm mỹ của nhiều thế hệ. Di sản hiện diện như một bài thực hành sống, thay vì chỉ tên gọi trong sách giáo khoa các em được học.

Theo NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở VH-TT TPHCM, những tác phẩm nghệ thuật đều là những di sản quý giá. Thế nhưng, để đến với học sinh cần có sự chọn lọc, phối hợp giữa nhiều đơn vị nhằm mang lại hiệu quả tốt nhất.

“Mỗi cấp học sẽ có năng lực, nhu cầu tiếp thu khác nhau, đòi hỏi nghệ sĩ am hiểu để đưa đến các em những giá trị tốt đẹp nhất. Mặt khác, việc triển khai đề án cũng yêu cầu có phối hợp chặt chẽ giữa ngành văn hóa, ngành giáo dục, các đơn vị nghệ thuật và cơ sở giáo dục. Nhà trường cần dành chỗ cho những hoạt động tiếp nối, để trải nghiệm nghệ thuật gắn với việc học và đời sống tinh thần của các em. Ngành giáo dục ghi nhận phản hồi của học sinh, giáo viên, nghệ sĩ để điều chỉnh nội dung, cách truyền đạt và thời lượng…”, NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy chia sẻ.

Đề án “Phát triển Nghệ thuật học đường TPHCM giai đoạn 2026-2035” là một định hướng chiến lược văn hóa và giáo dục quan trọng của TPHCM. Mục tiêu của đề án nhằm giúp học sinh trực tiếp tiếp xúc với những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật, được gặp gỡ, giao lưu với nghệ sĩ, nghệ nhân và những người làm nghề, qua đó hình thành cảm xúc thẩm mỹ, nuôi dưỡng tâm hồn, nhân cách, hiểu biết văn hóa và tình yêu đối với nghệ thuật dân tộc.

Trong học kỳ 1 năm học 2026-2027, TPHCM dự kiến triển khai hoạt động thí điểm tại khoảng 500 trong tổng số 1.490 điểm trường.

Tin cùng chuyên mục