Đại diện cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải lưu ý, Luật Điện lực vừa được sửa đổi năm 2024 (có hiệu lực từ 1-2-2025), thời gian thực hiện chưa lâu. “Đề nghị Chính phủ chỉ sửa đổi những vấn đề thực sự cấp thiết, đã đủ rõ để tránh ảnh hưởng đến tính dự báo và ổn định của môi trường đầu tư điện lực vốn có quy mô vốn lớn, chu kỳ dài”, bà Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh.
Không chuyển toàn bộ rủi ro sang Nhà nước hoặc người tiêu dùng
Về nguyên tắc định giá điện và phân bổ rủi ro, bà Nguyễn Thanh Hải nêu rõ, giá điện phải thể hiện trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ và hiệu quả đầu tư. Không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước hoặc người tiêu dùng điện.
Trường hợp Nhà nước giữ ổn định giá bán điện vì mục tiêu kinh tế vĩ mô thì phải quy định rõ nguồn bù đắp, tránh mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ của ngân sách nhà nước. Cần phân biệt rạch ròi chính sách xóa bỏ bù chéo giá điện với chính sách hỗ trợ tiền điện trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách để bảo đảm công khai, minh bạch nguồn lực.
Thảo luận tại tổ đại biểu (ĐB) Quốc hội TPHCM, ĐB Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), lưu ý, trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh khiến chi phí dồn tích, phải quy định rõ ngay trong luật về cơ chế xác nhận, nguồn tài chính xử lý và thời hạn xử lý.
Tránh để chi phí dồn làm suy giảm năng lực tài chính của bên mua điện, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thanh toán cho các nhà đầu tư.
Trong khi đó, ĐB Nguyễn Thế Duy (TPHCM) đề nghị quy định rõ cơ chế thu hồi vốn và mức lợi nhuận hợp lý cho doanh nghiệp tư nhân đầu tư hạ tầng lưới điện phân phối trong khu công nghiệp. Luật hóa cơ chế giá công suất và giá dịch vụ cho hệ thống lưu trữ điện; ổn định lâu dài cơ chế mua bán điện trực tiếp...
Đánh giá tác động tới hóa đơn của nhóm hộ gia đình và chi phí doanh nghiệp
Đồng quan điểm với cơ quan thẩm tra, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị thu hẹp phạm vi sửa đổi để tránh gây xáo trộn, tăng chi phí tuân thủ và phát sinh khoảng trống pháp lý khi văn bản dưới luật chưa kịp ban hành.
Cụ thể, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tập trung xử lý các vướng mắc cấp bách như thủ tục đầu tư, cơ chế giá điện, cơ chế mua bán điện trực tiếp và điện gió ngoài khơi. Đặc biệt, quá trình xây dựng và hoàn thiện dự thảo luật phải bảo đảm tính minh bạch, nghiêm túc; tuyệt đối không đưa các nội dung nhằm hợp thức hóa các sai phạm cũ.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, giá hợp đồng mua bán điện phải hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường. Tránh quy định dẫn đến bị hiểu là Nhà nước, bên mua hay người tiêu dùng phải bảo đảm kết quả tài chính hoặc gánh toàn bộ rủi ro kinh doanh thay cho nhà đầu tư.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng lưu ý, trước khi triển khai lộ trình xóa bỏ bù chéo hoặc áp dụng giá điện sinh hoạt theo giờ (cao điểm/thấp điểm), phải xây dựng các kịch bản cụ thể để đánh giá tác động chi tiết tới hóa đơn tiền điện của từng nhóm hộ gia đình và chi phí của doanh nghiệp. Chính sách hỗ trợ tiền điện cho hộ nghèo và hộ chính sách phải được thực hiện trực tiếp từ ngân sách nhà nước, không lồng ghép vào cơ chế giá điện.
