Chiều 17-10, các đại biểu (ĐB) Quốc hội thảo luận ở tổ về dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán và dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập.
"Phá" vòng luẩn quẩn
Thảo luận tại tổ Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, các đại biểu nêu lên những trăn trở làm sao để các doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, lớn mạnh bền vững, đóng góp vào mục tiêu phát triển kinh tế chung của cả nước.
Tham gia thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu lên số liệu về doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay chiếm 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, nhưng chỉ chiếm khoảng 20% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế. Các ngân hàng đã công bố tín dụng ưu đãi quy mô trên 407.000 tỷ đồng, với lãi suất thấp hơn 1 đến 2%/năm. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận vốn. Khoảng trống tài chính chưa được đáp ứng của doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn rất lớn, ước tính khoảng 21,7 tỷ USD.
Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, doanh nghiệp chưa tiếp cận được nguồn vốn do các ngân hàng quá phụ thuộc vào tài sản thế chấp. “Hầu hết ngân hàng vẫn yêu cầu bất động sản hoặc tài sản có giá trị cao để đảm bảo. Trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là siêu nhỏ mới thành lập, thiếu hoặc không có tài sản này”, Chủ tịch Quốc hội nêu vấn đề.
Thêm lý do khác khiến các doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa tiếp cận được nguồn vốn là thiếu minh bạch thông tin và năng lực quản trị dòng tiền. Trong đó, báo cáo tài chính của nhiều doanh nghiệp chưa chính xác, chưa tách bạch tài chính cá nhân, tài chính doanh nghiệp. Do đó, ngân hàng khó đánh giá được khả năng trả nợ thực tế.
Ngoài ra, năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp khi được vay vốn nhưng chưa có phương án kinh doanh rõ ràng, chưa quản trị tốt dòng tiền, dẫn đến rủi ro cao và ngân hàng e ngại mở rộng cho vay. Tiếp nữa là doanh nghiệp thiếu vốn, không mở rộng được sản xuất, không đầu tư công nghệ, không nâng cao năng lực cạnh tranh, khó tham gia chuỗi giá trị. Do đó, doanh thu và dòng tiền yếu, việc vay vốn lại càng khó hơn.
“Đây là vòng luẩn quẩn kéo dài nhiều năm. Để tháo gỡ, lần này cần “làm mạnh” hơn trong luật mới", Chủ tịch Quốc hội phân tích và đề nghị cần thí điểm cơ chế sandbox (cơ chế thử nghiệm có kiểm soát) dựa trên dữ liệu. Đồng thời, cải cách và tăng quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa, nâng cao năng lực minh bạch tài chính và quản trị tài chính doanh nghiệp, hỗ trợ về kế toán, phần mềm, đào tạo, đa dạng hóa nguồn vốn vay ngân hàng, quỹ đầu tư, trái phiếu, thuê tài chính..
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị, trong luật mới phải gắn trách nhiệm giải trình với kết quả đầu ra rõ ràng, công khai và phải ưu tiên thực chất cho nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh chuyển đổi. Làm tốt những nội dung trên thì luật sẽ không chỉ là hỗ trợ mà trở thành công cụ thực sự giúp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa lớn lên về chất, góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Kiến nghị cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa
Góp ý về dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, ĐB Nguyễn Văn Thân (TPHCM), Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, nêu lên thực trạng các hộ kinh doanh đang thiếu vốn, dẫn đến nguồn cung không đảm bảo cho nguồn cầu.
Để có giải pháp cho việc thiếu vốn này, ĐB Nguyễn Văn Thân đề nghị dứt khoát lãi suất vay phải thấp. “Các tổ chức tài chính có thể cho vay không nhận tiền gửi, hiện nay các tổ chức tài chính nước ngoài rất nhiều, nhưng chúng ta chưa thực sự mạnh mẽ để làm việc này”, ĐB Nguyễn Văn Thân đề nghị và đề cập tới giải pháp tiếp cận vốn cho các hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa là từ các “ngân hàng số” để giải bài toán lãi suất và tín chấp.
ĐB Phan Duy Anh (Đà Nẵng) cũng nêu thực tế, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 dù có đầy đủ cơ chế, chính sách nhưng trong quá trình thực hiện vẫn bộc lộ những vướng mắc (trong tiếp cận vốn và các quỹ tài chính nhà nước; tiếp cận mặt bằng sản xuất…). ĐB cho rằng, nếu dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận không đầy đủ, minh bạch, sẽ lặp lại những khó khăn hiện tại.
ĐB đề xuất thiết kế cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cần rõ ràng, công khai, minh bạch; tất cả các chính sách đều phải có quy định, quy chế, hạn chế tối đa việc xét chọn mang tính cảm tính trong bối cảnh doanh nghiệp tiếp cận chính sách gặp thủ tục hành chính rất khó khăn.
