Sau 13 năm mưu sinh ở TPHCM, gia đình 4 thành viên của chị Nguyễn Thị Ngọc Nga (làm việc tại Khu công nghiệp Bình Chiểu, TPHCM) không có lấy một khoản tiết kiệm, mới đây gia đình quyết định chuyển về Lâm Đồng sống và làm việc lâu dài.
Chị Nga chia sẻ, hơn 2 năm trở lại đây, chi phí sinh hoạt đắt đỏ hơn, trong khi lương cơ bản của công nhân chưa đầy 6 triệu đồng/tháng. Thu nhập thấp nhưng các khoản chi tăng cao khiến kinh tế gia đình luôn trong tình trạng chật vật.
“Ở quê bây giờ không thiếu việc làm, lương bổng chẳng thua thành phố, đồ ăn thức uống rẻ. Quan trọng hơn là được sống gần người thân, hàng tháng cũng không phải lo tiền trọ, điện nước, áp lực vơi hẳn”, chị Nga chia sẻ thêm về lý do quyết định về quê sinh sống.
Nhiều công nhân khác làm việc ở TPHCM cho hay lương thấp nhưng chi phí cao, trừ tiền trọ, xăng xe, điện nước..., đến cuối tháng không còn tiền. Chị Nguyễn Thị Hạnh, công nhân may từng làm việc nhiều năm tại Khu công nghiệp Tân Thới Hiệp, TPHCM, nay đã trở về Mỹ Tho (Đồng Tháp), cho biết lương ở quê ít hơn 1-2 triệu đồng nhưng chi phí sinh hoạt rẻ, gần gia đình, đỡ tiền trông con nên vẫn thoải mái hơn.
Việc nhiều người lao động rời TPHCM đã để lại khoảng trống lớn cho các khu chế xuất - khu công nghiệp hoạt động trên địa bàn. Một số doanh nghiệp phải tuyển gấp công nhân thời vụ hoặc chấp nhận tăng ca liên tục, gây áp lực cho lực lượng còn lại.
Bà Hoàng Thị Minh Ngọc, Giám đốc chuyên trang Việc làm tốt, cho hay ngành sản xuất, chế biến, chế tạo liên tục chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu dòng vốn FDI đổ vào Việt Nam. Dòng vốn này ít tập trung ở các thành phố trung tâm mà đổ dần vào các khu vực lân cận. Như Coca Cola đầu tư nhà máy 136 triệu USD tại Tây Ninh vào năm 2025, Công ty CP Việt Nam Kỹ nghệ súc sản (Vissan) khánh thành nhà máy mới tại xã Thạnh Lợi, tỉnh Tây Ninh vào tháng 11-2026… Sự chuyển dịch này làm thay đổi phân bố lao động ngành sản xuất, buộc doanh nghiệp phải tính toán lại việc tuyển dụng và giữ chân nhân sự.
Dưới tác động ban đầu của xu hướng di dời nhà máy, nhu cầu tuyển nhân sự cho các công việc sản xuất tăng mạnh ở các tỉnh lân cận TPHCM, đặc biệt là nhóm khu công nghiệp. Để thu hút và giữ chân người lao động, các nhà tuyển dụng triển khai nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực: trợ cấp xăng xe; tổ chức xe đưa đón và trợ cấp tiền thuê nhà tại khu vực mới...
Trước tình trạng người lao động rời TPHCM, thành phố có nguy cơ thiếu hụt nhân lực. Các chuyên gia lao động cho rằng thành phố cần phát triển nhà ở xã hội, trường học và cơ sở y tế phục vụ công nhân; đồng thời nâng cao tay nghề và thu nhập để người lao động yên tâm gắn bó với thành phố. Đây là những điều kiện quan trọng để hạn chế dòng dịch chuyển lao động và duy trì vị thế trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước.
Phó GS-TS Nguyễn Đức Lộc, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đời sống xã hội, nhấn mạnh, TPHCM cần chọn lọc dự án đầu tư, ưu tiên các ngành có hàm lượng khoa học - công nghệ cao và từng bước giảm các ngành thâm dụng lao động... Xu hướng người lao động rời thành thị về quê cho thấy sự thay đổi trong lối sống và lựa chọn việc làm. Dù mang lại lợi ích cho cá nhân và xã hội, xu hướng này cũng đặt ra những thách thức cần giải quyết để bảo đảm phát triển bền vững. Với sự hỗ trợ của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng, việc trở về quê có thể giúp người lao động cải thiện chất lượng cuộc sống, đồng thời thúc đẩy phát triển nông thôn.
