Thương hiệu gia truyền
Đặt chân tới Cơ sở sản xuất bánh trung thu Văn Hòa Lạc nức tiếng ở Long Điền, hương thơm ngào ngạt của những chiếc bánh mới ra lò bao bọc cả không gian. Trong khu vực làm bánh rộng hơn 300m2, hơn 20 thợ làm bánh đang miệt mài với từng công đoạn. Người cán bột, người làm nhân, người nặn bánh, người đóng mộc, nướng bánh… Hàng trăm chiếc bánh vừa ra lò, tròn vành vạnh, vàng óng ả nằm xếp chờ đóng gói.
Anh Văn Chí Thắng, truyền nhân đời thứ 3 của thương hiệu Văn Hòa Lạc, cho biết, nghề làm bánh của gia đình anh đã có từ gần 80 năm trước. Đến nay, thương hiệu được giao lại cho 5 anh chị em của Thắng chung tay gìn giữ. Điều đặc biệt ở Văn Hòa Lạc là mỗi người trong các anh chị em đều có nghề nghiệp khác nhau, nhưng cứ đến đầu tháng 7 âm lịch là ai cũng gác việc riêng để trở về thắp lửa cho lò bánh truyền thống của gia đình. “Mùa bánh” ở Long Điền chỉ kéo dài từ đầu tháng 7 âm lịch tới Tết Trung thu. Với gia đình anh Thắng, đó thực sự là tết đoàn viên.
Bà Huỳnh Lệ Tiên (sinh năm 1959, chủ Cơ sở bánh trung thu Văn Tập Hòa) đã có gần 50 năm gắn bó với nghề. Theo bà, không ai còn nhớ chính xác nghề làm bánh trung thu ở Long Điền hình thành từ khi nào. Chỉ biết từ đầu những năm 1970, bánh trung thu Long Điền đã được nhiều người biết đến với những thương hiệu như Văn Hòa Lạc, Văn Tập Hòa, Văn Mỹ Phong... “Tôi bắt đầu theo nghề từ ngày về làm dâu họ Văn. Gần nửa thế kỷ trôi qua, nghề bánh đã thay đổi nhiều”, bà Tiên chia sẻ.
Bà Tiên nhớ lại: “Ngày trước, từ trộn bột, làm nhân đến nướng bánh đều phải làm thủ công. Bánh được nướng bằng than củi, mỗi buổi sáng phải mất khoảng 2 giờ để đốt lò. Khi bánh vào lò, người thợ phải liên tục canh lửa để bánh chín đều, lên màu đẹp. Bây giờ khuôn gỗ đã thay bằng khuôn hơi, có máy trộn nhân, máy chia bột, lò nướng điện thay cho lò than nên việc làm bánh đỡ cực hơn”.
Mang hương vị xưa đi cùng năm tháng
Đi qua năm tháng với nhiều thay đổi, có một điều vẫn được các lò bánh gìn giữ, đó là hương vị và truyền thống làm nghề, giữ nghề. Một điều đặc biệt ở làng bánh Long Điền là các lò bánh không hoạt động quanh năm. Mỗi mùa, lò chỉ “đỏ lửa” khoảng 1,5-2 tháng. Các cơ sở cũng không mở thêm chi nhánh, đại lý và “nói “không” với chất bảo quản.
Hiện các cơ sở chỉ sản xuất hai dòng bánh là bánh trung thu và bánh pía (bánh da dộp). Bánh trung thu có những vị quen thuộc như đậu xanh, dừa, thập cẩm. Riêng bánh da dộp, dòng bánh đặc trưng của Long Điền kết hợp ba loại nhân đậu xanh, khoai môn, thập cẩm trong cùng một chiếc bánh. Các công đoạn làm bánh da dộp đều là thủ công. Người thợ tự tay cán bột, làm nhân, nắn bánh sao cho tròn đều, đẹp mắt. Mỗi công đoạn đều có một thành viên trong gia đình theo dõi. Vì thế, từ công thức, hương vị đến sự cầu kỳ trong hàng chục công đoạn vẫn được “bảo toàn” qua hơn nửa thế kỷ.
Bà Huỳnh Thị Kim Bình, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Long Điền, thông tin, hiện toàn xã có 12 hộ sản xuất bánh trung thu. Hàng năm, các cơ quan chức năng phối hợp kiểm tra, nhắc nhở các cơ sở thực hiện nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm. Qua kiểm tra, các cơ sở cơ bản chấp hành tốt các yêu cầu về vệ sinh, an toàn thực phẩm. Địa phương cũng hỗ trợ các cơ sở tập huấn kiến thức về an toàn thực phẩm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá đặc sản địa phương. Tuy nhiên, do các lò bánh chỉ hoạt động khoảng 2 tháng mỗi năm nên việc xây dựng, công nhận làng nghề cũng như phát triển sản phẩm OCOP gặp khó khăn. Đây cũng là trăn trở của địa phương trong việc gìn giữ và phát triển thương hiệu bánh trung thu Long Điền.
Anh Văn Chí Thắng nói thêm, điểm dễ nhận ra của bánh da dộp Long Điền là lớp da vàng óng, dày hơn, bao trọn phần nhân bên trong. Khi cắt bánh, từng lớp nhân hiện rõ, tách biệt nhưng hòa quyện. Vì không có chất bảo quản, thời gian sử dụng chỉ 10 ngày, nên bánh đến tay người mua luôn là bánh mới.
Vừa làm vừa giữ nghề nên có những năm, mới cuối tháng 7 âm lịch, một số cơ sở đã ngưng nhận đơn. Tại Cơ sở Văn Hòa Lạc, mỗi ngày khoảng 700-800 chiếc bánh nhỏ và 200 chiếc bánh lớn ra lò. “Chúng tôi muốn giữ nghề theo cách riêng của mình. Bánh không sản xuất ồ ạt mà chỉ làm theo đơn đặt hàng, để những chiếc bánh tươi ngon nhất đến được tay khách hàng”, anh Thắng tâm sự.
Chính cách giữ lửa nghề ấy đã giúp bánh trung thu Long Điền giữ được chỗ đứng giữa thị trường ngày càng nhiều thương hiệu lớn. Bà Huỳnh Lệ Tiên kể, mỗi mùa bánh, nhiều Việt kiều về thăm quê vẫn tìm đến đặt bánh mang theo sang nước ngoài. Có người mang bánh đi hơn nửa vòng trái đất, để giữa nơi đất khách được thưởng thức miếng bánh đậm hương vị quê nhà.
