Mở rộng kênh dẫn vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) đang nghiên cứu các cơ chế kết nối tài chính mới nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Bên cạnh kết nối nguồn vốn quốc tế, VIFC-HCMC nghiên cứu cơ chế thử nghiệm sàn thương mại điện tử (TMĐT) tham gia hoạt động cho vay.

Thử nghiệm sàn TMĐT tham gia cho vay

Theo PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch VIFC-HCMC, trung tâm đang nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cho phép các sàn TMĐT tham gia cho vay đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh hoạt động trên nền tảng của mình.

chuyengiataichinh.jpg
Chuyên gia phân tích dữ liệu tài chính tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM theo dõi diễn biến thị trường. Ảnh: HOÀNG HÙNG

“Một trong những trở ngại lớn của SME khi tiếp cận vốn ngân hàng là yêu cầu về tài sản bảo đảm. Các ngân hàng vẫn gặp khó khăn khi đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp nếu chỉ dựa trên dòng tiền. Ngược lại, các sàn TMĐT có lợi thế khi nắm giữ dữ liệu về doanh thu, lịch sử giao dịch và tình hình kinh doanh của người bán. Đây là cơ sở để xây dựng mô hình cho vay tín chấp, giảm sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm”, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân phân tích.

Đánh giá mô hình này hiện khá phổ biến trên thế giới với tỷ lệ nợ xấu dưới 1%, VIFC-HCMC đang tham vấn các vấn đề pháp lý và thuyết phục các sàn TMĐT tham gia.

Trong khi đó, TS Lý Hoàng Vũ, Trưởng Bộ phận dịch vụ tài chính thuộc Tổng lãnh sự quán Anh tại TPHCM, nhận xét, khó khăn lớn của SME hiện nay là khoảng cách giữa nhu cầu vốn và khả năng đáp ứng các điều kiện vay vốn truyền thống.

Do đó, dữ liệu về doanh thu, dòng tiền, lịch sử giao dịch, mức độ thực hiện cam kết, uy tín kinh doanh do các sàn TMĐT nắm giữ có thể trở thành cơ sở quan trọng để đánh giá mức độ tín nhiệm và khả năng trả nợ của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả, sandbox cần được thiết kế với các tiêu chí chặt chẽ về quy mô thử nghiệm, giới hạn rủi ro, bảo mật dữ liệu, cơ chế giám sát và trách nhiệm của các bên tham gia.

Theo TS Lý Hoàng Vũ, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, hiệu quả của các mô hình tài chính số là đặt trong khuôn khổ thử nghiệm minh bạch, có kiểm soát và bảo đảm an toàn cho thị trường ngay từ đầu.

Trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI ngày 12-11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, từ năm 2022 đến nay, TMĐT tại Việt Nam tăng trưởng bình quân khoảng 20% mỗi năm. Đến hết năm 2025, doanh số TMĐT ước đạt khoảng 37 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởng TMĐT đứng thứ hai Đông Nam Á.

Đây được xem là tiềm năng cho phép thử nghiệm các sàn TMĐT tham gia cho vay đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh hoạt động trên nền tảng của mình.

Huy động dòng vốn quốc tế

Hiện VIFC-HCMC đã cấp phép cho 10 thành viên là các công ty holding (các doanh nghiệp có chức năng nắm giữ, quản lý vốn góp và cổ phần tại các doanh nghiệp khác, qua đó quản lý danh mục đầu tư và điều phối nguồn vốn trong nhóm doanh nghiệp), với tổng quy mô vốn dự kiến huy động và đầu tư đến năm 2027 là khoảng 2,7 tỷ USD.

Theo PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, VIFC-HCMC đang chờ cơ quan chức năng cấp phép cho các ngân hàng được thực hiện giao dịch liên quan nguồn vốn này, đồng thời hoàn thiện cơ sở pháp lý giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn quốc tế.

Theo ông Trịnh Thanh Cần, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán Kafi, việc hình thành và đưa vào hoạt động Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam mở ra cơ hội thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp trong nước với các nguồn vốn đầu tư quốc tế.

“Với vai trò là công ty chứng khoán, Công ty CP Chứng khoán Kafi có thể tham gia tư vấn cấu trúc tài chính, đồng thời làm cầu nối giúp doanh nghiệp tiếp cận các nhà đầu tư quốc tế”, ông Trịnh Thanh Cần cho biết.

Để tiếp cận hiệu quả các nguồn vốn quốc tế, VIFC-HCMC khuyến cáo SME tập trung cải thiện tính minh bạch trong quản trị và tài chính thông qua chuẩn hóa hệ thống kế toán, báo cáo tài chính, quản trị rủi ro và công bố thông tin. Doanh nghiệp cũng cần xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, phương án sử dụng vốn rõ ràng.

Việc đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sẽ hỗ trợ quá trình này. Các dòng vốn quốc tế cũng ngày càng quan tâm đến những tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), tính minh bạch của chuỗi cung ứng và yêu cầu phát triển bền vững, vì vậy nâng cao năng lực quản trị và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế không chỉ giúp SME cải thiện khả năng tiếp cận vốn mà còn tạo điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Theo báo cáo “SME Việt Nam: Mức độ trưởng thành và tiếp cận tín dụng” của FiinGroup, cả nước hiện có khoảng 914.000 SME, chiếm hơn 94% tổng số doanh nghiệp. Khả năng tiếp cận tín dụng của nhóm doanh nghiệp này còn hạn chế, khi chỉ khoảng 20,5% có dư nợ vay ngân hàng.

Thực trạng này cho thấy nhu cầu cấp thiết phải đa dạng hóa các kênh dẫn vốn, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào phương thức cho vay truyền thống.

Tin cùng chuyên mục