Mặt đường thu hẹp, dòng xe dồn ứ
Nhằm phục vụ công tác rào chắn, bảo đảm điều kiện thi công ga Bà Quẹo (ST9) thuộc Dự án Xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 2 TPHCM (Bến Thành - Tham Lương), giao thông khu vực đường Trường Chinh, Tân Kỳ Tân Quý và Huỳnh Văn Gấm đã được điều chỉnh lại.
Ghi nhận vào sáng 16-9, từ khoảng 7 đến 9 giờ, lượng phương tiện từ cửa ngõ Tây Bắc vào trung tâm TPHCM tăng nhanh. Trên đường Trường Chinh, đoạn gần giao lộ Cộng Hòa, một phần mặt đường được rào chắn phục vụ thi công khiến dòng xe dồn vào phần đường còn lại. Xe máy, ô tô nối dài, di chuyển chậm; có thời điểm ùn ứ kéo dài hơn 1km. Trên đường Huỳnh Văn Gấm, lượng xe máy, ô tô cũng tăng rõ rệt, nhất là thời điểm người dân đi làm, đưa con đi học.
Việc phân luồng cũng tác động đến các hộ kinh doanh khi việc dừng đỗ và giao nhận hàng hóa khó khăn hơn. Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Thúy, ngụ khu vực đường Chế Lan Viên - Trường Chinh, đề nghị khảo sát các trường học nằm trên hoặc gần tuyến phân luồng để bố trí vị trí đón trả học sinh phù hợp, tránh phát sinh ùn ứ vào đầu và cuối buổi học.
Ông Trần Quang Thắng, tài xế tuyến xe buýt 27 từ bến xe An Sương về bến xe buýt Sài Gòn, cho biết, do mặt đường bị thu hẹp nên thường xuyên di chuyển chậm, nhất là vào các khung giờ cao điểm, khi lượng phương tiện tăng cao. Do xe có kích thước lớn, việc chuyển hướng hoặc đi vào các tuyến đường nhỏ gặp nhiều khó khăn khi xảy ra ùn ứ. Theo ông Thắng, trong thời gian thi công, cơ quan chức năng có thể xem xét điều chỉnh vị trí dừng đón trả khách tại những đoạn thường xuyên ùn tắc.
Bản đồ số phản ứng nhanh phòng, chống ùn tắc giao thông
Đội CSGT Bàn Cờ thuộc Phòng CSGT (PC08), Công an TPHCM đang vận hành thử nghiệm mô hình “Bản đồ số phản ứng nhanh phòng, chống ùn tắc giao thông” gắn với phong trào toàn dân tham gia bảo đảm trật tự an toàn giao thông. Mô hình được xây dựng trên nền tảng Google Maps, tích hợp 9 lớp dữ liệu gồm địa bàn các phường, tuyến đường ranh giới phối hợp, vị trí chốt chỉ huy, điều khiển giao thông của lực lượng CSGT và Công an phường cùng hệ thống camera giám sát. Qua đó, cán bộ chỉ huy có thể trực quan nắm tình hình, xác định vị trí ùn ứ và tổ chức lực lượng xử lý.
Khi phát hiện ùn ứ, Ban Chỉ huy và trực ban đơn vị có thể truy cập hình ảnh camera để đánh giá tình hình, sau đó điều động lực lượng đến hiện trường tổ chức phân luồng, xử lý. Đáng chú ý, mô hình còn huy động người dân tham gia cung cấp thông tin thông qua việc chia sẻ hình ảnh từ camera của các cơ sở kinh doanh, hộ dân hướng ra đường tại những khu vực trọng điểm. Qua đó, góp phần bổ sung dữ liệu thực tế, rút ngắn thời gian phát hiện và xử lý ùn tắc.
Hơn 15 tuyến đường bị ảnh hưởng
Để thi công tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương, TPHCM sẽ điều chỉnh giao thông, rào chắn và hạn chế phương tiện trên nhiều tuyến đường.
Tại khu vực ga Tao Đàn (ST2), đường Cách Mạng Tháng Tám đoạn Nguyễn Du - Nguyễn Thị Minh Khai và đường Nguyễn Thị Minh Khai đoạn Cao Thắng - Huyền Trân Công Chúa được tổ chức một chiều. Hai tuyến đường Sương Nguyệt Ánh, Bùi Thị Xuân tổ chức lưu thông hai chiều để hỗ trợ phân bổ phương tiện.
Các tuyến đường Huyền Trân Công Chúa, Thủ Khoa Huân, Lê Thánh Tôn, Phạm Hồng Thái, Trương Định, Võ Văn Tần, Nguyễn Đình Chiểu, Cao Thắng được sử dụng trong các lộ trình thay thế.
Việc thi công ga Bảy Hiền (ST7) sẽ ảnh hưởng đến các tuyến đường Cách Mạng Tháng Tám, Trường Chinh, Lý Thường Kiệt và Hoàng Văn Thụ, trong đó một số hướng lưu thông bị hạn chế. Tương tự, đường Cách Mạng Tháng Tám (đoạn ngã tư Bảy Hiền - vòng xoay Công trường Dân Chủ) cũng được điều chỉnh để thi công ga Lê Thị Riêng (ST5). Như vậy, tính cả các tuyến nằm trong lộ trình thay thế, hơn 15 tuyến đường đang hoặc dự kiến chịu tác động từ việc tổ chức giao thông phục vụ thi công metro số 2.
Chuyên gia giao thông Nguyễn Anh Tuấn, Trường Đại học Việt Đức, cho rằng tổ chức giao thông phục vụ thi công metro số 2 phải tính đến khả năng tiếp nhận của toàn bộ mạng lưới đường xung quanh. Khi trục chính bị thu hẹp, dòng xe sẽ chuyển sang các tuyến lân cận; nếu tuyến thay thế có mặt đường nhỏ, ùn tắc dễ phát sinh tại điểm mới.
Cơ quan chức năng cần phân luồng từ xa, điều tiết theo hướng di chuyển thực tế và phối hợp điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu. Các phương án cũng cần được cập nhật thường xuyên dựa trên dữ liệu giao thông từng ngày để kịp thời điều chỉnh hướng lưu thông, đèn tín hiệu và lực lượng điều tiết, tránh tình trạng ùn tắc chỉ chuyển từ tuyến này sang tuyến khác.
Trao đổi với phóng viên Báo SGGP, ông Võ Khánh Hưng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, cho biết phương án phân luồng được xây dựng trên cơ sở hiện trạng hạ tầng, lưu lượng phương tiện và yêu cầu bảo đảm an toàn trong quá trình thi công.
Trong thời gian đầu triển khai, các cơ quan chức năng sẽ theo dõi sát diễn biến giao thông tại từng khu vực, đặc biệt là những tuyến được sử dụng làm lộ trình thay thế. Dữ liệu từ hệ thống camera giám sát, lưu lượng phương tiện và tình hình thực tế tại các giao lộ sẽ là cơ sở để đánh giá hiệu quả phương án phân luồng. Trường hợp phát sinh ùn tắc cục bộ hoặc xuất hiện điểm xung đột mới, ngành chức năng sẽ phối hợp các đơn vị liên quan nghiên cứu điều chỉnh cho phù hợp.
Phương án tổ chức lại giao thông để thi công 3 ga metro số 2
* Ông Vũ Văn Vịnh, Giám đốc Ban Quản lý dự án 2, Ban Quản lý đường sắt đô thị TPHCM:
Lắp đặt camera tại các giao lộ để điều tiết từ xa
Công tác điều tiết giao thông tại các khu vực thi công nhà ga tuyến metro số 2 được triển khai theo phương án phân luồng tại chỗ nhằm vừa bảo đảm tiến độ thi công vừa duy trì lưu thông cho các phương tiện. Hiện việc thi công đang được triển khai tại 5 vị trí nhà ga ngầm.
Tại các khu vực này, đơn vị thi công đã tổ chức phân luồng theo nguyên tắc vẫn cho phép phương tiện lưu thông qua khu vực công trường. Do mặt đường dành cho phương tiện lưu thông bị thu hẹp so với hiện trạng, phương án tổ chức giao thông đồng thời tính đến việc điều hướng phương tiện sang các tuyến đường lân cận. Việc này nhằm giảm áp lực cho khu vực trước các nhà ga, hạn chế nguy cơ ùn ứ khi lưu lượng phương tiện tăng cao.
Tại một số vị trí, phương án tổ chức giao thông được thực hiện theo hướng hạn chế một số loại phương tiện trên tuyến đường hiện hữu và hướng sang các tuyến lân cận. Chẳng hạn, tại khu vực từ ngã tư Bảy Hiền đến vòng xoay Công trường Dân Chủ sẽ hạn chế ô tô, trừ xe buýt; phương tiện được hướng qua đường Hoàng Văn Thụ, Lê Bình để ra khu vực kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè. Các điểm quay đầu bổ sung cũng được bố trí để người dân thuận tiện chuyển hướng.
Thời gian tới, Ban Quản lý dự án 2 tiếp tục phối hợp với Phòng CSGT Công an TPHCM (PC08), các đội CSGT và Công an phường để tổ chức điều tiết giao thông. Đồng thời lắp đặt camera tại các giao lộ để theo dõi thường xuyên tình hình giao thông, qua đó kịp thời điều tiết từ xa khi phát sinh ùn ứ, góp phần bảo đảm giao thông trong quá trình thi công tuyến metro số 2.
* PGS-TS Hồ Thanh Phong, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TPHCM):
Phân luồng giao thông phải tính trên toàn mạng lưới
Việc phân luồng giao thông phải tính trên toàn mạng lưới. Trước hết, cơ quan quản lý phải biết dòng xe xuất phát từ đâu và đi đến đâu chứ không chỉ đếm số phương tiện qua một vị trí. Camera có thể ghi nhận lưu lượng tại một mặt cắt nhưng chưa phản ánh đầy đủ hành trình của phương tiện. Phạm vi phân tích cũng phải mở rộng ít nhất hai lớp giao lộ xung quanh điểm dự kiến can thiệp.
Cũng cần tính đến phản ứng của người tham gia giao thông, bởi khi một tuyến đường được đổi chiều hoặc phân luồng, người dân sẽ lựa chọn lại lộ trình. Một phương án hợp lý trên mô hình nhưng có chỉ dẫn khó hiểu, buộc người đi đường thực hiện nhiều thao tác phức tạp thì vẫn có thể gây lúng túng và phát sinh xung đột trong thực tế.
Dữ liệu và AI có thể hỗ trợ nhận diện quy luật ùn tắc bằng cách kết hợp hình ảnh camera với dữ liệu hành trình đã được ẩn danh của xe buýt, xe công nghệ và các phương tiện khác. Trên cơ sở đó, mô hình mô phỏng giúp trả lời các tình huống “nếu - thì” trước khi phương án được triển khai ngoài đường.
Tuy nhiên, mô hình phải phản ánh đúng đặc thù giao thông hỗn hợp và tỷ lệ xe máy cao tại Việt Nam. AI còn có thể giúp phát hiện sớm sự cố và điều chỉnh đèn tín hiệu theo mật độ phương tiện thực tế. Việc điều chỉnh phải được phối hợp theo cả trục đường hoặc khu vực, không nên tối ưu từng nút giao riêng lẻ.
TPHCM cần tiến tới xây dựng mô hình dữ liệu giao thông dùng chung, được cập nhật liên tục. Mỗi phương án phân luồng phải được mô phỏng trước, đo lường sau và có tiêu chí điều chỉnh hoặc dừng thực hiện. Khi đó mới có thể chuyển từ xử lý từng điểm ùn tắc sang điều hành giao thông dựa trên dữ liệu toàn mạng lưới.
