Chủ nhà nỗ lực hàn gắn
Hội nghị thượng đỉnh NATO được đánh giá là một trong những kỳ họp quan trọng nhất của liên minh trong nhiều năm qua.
Theo Reuters, bên cạnh vấn đề chia sẻ gánh nặng quốc phòng, các nhà lãnh đạo sẽ tập trung thảo luận việc duy trì hỗ trợ quân sự cho Ukraine, tăng cường năng lực sản xuất quốc phòng và điều chỉnh vai trò của châu Âu trong cấu trúc an ninh mới, khi Mỹ chuyển dần trọng tâm chiến lược sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Theo trang tin Defense News (Mỹ), một nội dung nổi bật tại hội nghị là yêu cầu duy trì sự gắn kết của NATO, trong bối cảnh Mỹ muốn châu Âu chia sẻ nhiều hơn trách nhiệm quốc phòng. Mối quan hệ khá tích cực giữa Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan được cho là một trong những lý do khiến Tổng thống Donald Trump quyết định tham dự hội nghị tại Ankara.
Với vai trò nước chủ nhà, Thổ Nhĩ Kỳ được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu. Bộ trưởng Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ Yaşar Güler khẳng định Washington không có ý định rời bỏ NATO, mà chỉ muốn các đồng minh chia sẻ nhiều hơn trách nhiệm bảo đảm an ninh của liên minh.
Theo báo Financial Times (Anh), Ankara muốn tận dụng hội nghị để khẳng định vị thế chiến lược trong NATO sau nhiều năm có lúc căng thẳng với một số đồng minh phương Tây. Trong bối cảnh Washington thúc giục châu Âu tăng cường tự chủ quốc phòng, Ankara muốn tận dụng vị thế địa chiến lược và năng lực quân sự để thúc đẩy đối thoại, mở rộng hợp tác quốc phòng và nâng cao ảnh hưởng trong các quyết sách an ninh của NATO.
Gánh nặng chi tiêu
Trước thềm hội nghị, ngày 2-7, trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố việc Mỹ duy trì mối quan hệ một chiều với NATO là vô lý; cho rằng các đồng minh đã không dành cho Washington sự hỗ trợ tương xứng, nhất là trong cuộc xung đột với Iran vừa qua.
Đăng kèm tuyên bố là biểu đồ thể hiện Mỹ vẫn là quốc gia chi tiêu nhiều nhất cho NATO. Cụ thể, Tổng thống Donald Trump viết: “Mỹ chi 999 tỷ USD, Vương quốc Anh chi 90,5 tỷ USD, Pháp chi 66,5 tỷ USD, Italy chi 48,8 tỷ USD, Ba Lan chi 44,3 tỷ USD… Các nước khác, bao gồm cả Đức, có mức chi thấp hơn nhiều”.
Đây không phải lần đầu Tổng thống Donald Trump bày tỏ quan điểm này. Trong nhiều tháng qua, ông liên tục yêu cầu các nước châu Âu phải tự đảm nhận nhiều hơn trách nhiệm bảo vệ lục địa, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào sức mạnh quân sự của Mỹ.
Để đáp lại sức ép từ Washington, các nước thành viên NATO đang thúc đẩy kế hoạch nâng tổng mức đầu tư cho quốc phòng và an ninh lên tương đương 5% GDP vào năm 2035. Trong đó, khoảng 3,5% dành cho chi tiêu quốc phòng trực tiếp và 1,5% dành cho các hạng mục an ninh liên quan như hạ tầng, an ninh mạng và năng lực công nghiệp quốc phòng.
Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cho biết, các nước châu Âu và Canada đã tăng thêm khoảng 90 tỷ USD chi tiêu quốc phòng trong năm 2025, đồng thời dự kiến công bố hàng chục tỷ USD hợp đồng quốc phòng mới tại hội nghị Ankara.
