Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã xem xét, thảo luận, cho nhiều ý kiến vào dự thảo Đề án Chiến lược quốc gia thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững với mục tiêu xây dựng hệ thống quản trị nhân tài quốc gia hiện đại, thống nhất, hiệu quả, có sức cạnh tranh quốc tế; hình thành đội ngũ nhân tài chất lượng cao, đủ mạnh, có cơ cấu hợp lý trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, có khả năng dẫn dắt giải quyết các bài toán lớn, thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược của đất nước.
Trong kỷ nguyên phát triển mới, một bài toán muôn thuở nhưng chưa bao giờ cũ: chọn nhân tài. Đó không đơn thuần là câu chuyện của thuật dùng người, mà là triết lý lập quốc, là sinh mệnh của một thể chế, là thước đo tầm nhìn chiến lược của một quốc gia kiến tạo. Nhân tài chính là động lực của tương lai.
Trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trước một thế giới biến động bất định và cạnh tranh khốc liệt hiện nay, quốc gia nào sở hữu được nhiều nhân tài, quốc gia đó sẽ làm chủ vận mệnh.
Nhân tài không tự nhiên sinh ra từ những mối quan hệ phe cánh, dòng tộc, hay sự kế thừa danh vị. Nhân tài là sản phẩm của sự sàng lọc khắt khe thông qua thực tiễn, là những người sở hữu tầm nhìn vượt trước, tư duy đột phá và năng lực hành động vượt trội.
Một quốc gia muốn bứt phá khỏi bẫy thu nhập trung bình, đoạn tuyệt với tư duy “tiệm tiến” chậm chạp, phải cần đến những nhân tài kiến tạo. Họ dám dấn thân, dám nghĩ những điều chưa ai nghĩ, dám làm những điều chưa ai làm và sẵn sàng chịu trách nhiệm trước lịch sử.
Nhân tài không đòi hỏi một chiếc ghế để thụ hưởng bổng lộc mà cần một không gian tự do để sáng tạo, một cơ chế liêm chính để cống hiến và một bệ đỡ niềm tin để hiện thực hóa khát vọng hùng cường của dân tộc.
Để nhân tài thực sự phát huy năng lực, đất nước nên có một thiết chế quản trị quốc gia liêm chính, minh bạch và khoa học, đủ sức khắc phục tư duy lối mòn, vượt qua sự trì trệ về nhận thức và chuyển mạnh từ quản trị bằng định tính sang quản trị bằng định lượng. Điều đó sẽ được tối ưu hóa bằng dữ liệu và thực chứng quản trị. Đó là đoạn tuyệt với lối đánh giá cán bộ bằng cảm tính, chung chung; cấp bách lập hệ thống định lượng hiệu năng công vụ bằng công nghệ số; năng lực được định vị bằng kết quả cụ thể, đóng góp định lượng bằng giá trị thặng dư thực tế mang lại cho quốc gia và nhân dân.
Quyền lực công là tài sản tối thượng của nhân dân, không phải là thứ đem “trả nghĩa” hay phân chia. Ai có công, Nhà nước và nhân dân vinh danh, đãi ngộ bằng vật chất, bằng những danh hiệu cao quý nhất. Tuyệt đối không thể dùng chiếc ghế quản trị quốc gia làm vật trao đổi. Đặc biệt là mở cửa - thử lửa và bảo vệ tư duy phản biện.
Nhân tài thường có cá tính mạnh, tư duy phản biện cao và không thích rập khuôn. Vì vậy nên tạo ra cơ chế bảo vệ những người dám đột phá, dám làm, dám chịu trách nhiệm.
Nếu thích những người “vâng lời”, tròn vo và an toàn, bộ máy sẽ chỉ tập hợp được những người cơ hội, không bao giờ có được nhân tài. Chỉ người tài mới nhìn thấy và dũng cảm trọng dụng, bảo vệ nhân tài. Chỉ môi trường công vụ thực sự liêm chính mới thu nạp và tụ hội được nhân tài.
Vạn sự quốc gia thành hay bại nằm ở cách chúng ta đối xử với nhân tài. Quá khứ là bệ đỡ, tương lai là đích đến. Nên tôn vinh hào quang của các bậc tiền bối, soi sáng con đường cho nhân tài bước tiếp, để dòng chảy nguyên khí quốc gia không bao giờ dừng lại.
Hãy mở rộng cánh cửa cho nhân tài kiến tạo tương lai. Đó là mệnh lệnh của lịch sử, là tiếng gọi của quốc gia và là triết lý phát triển tự nhiên và bền vững vì một Việt Nam hùng cường.
TS NHỊ LÊ, Nguyên Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản
