Loay hoay tìm người nối nghiệp
Sinh ra trong gia đình có truyền thống làm gốm Mỹ Thiện, chị Phạm Thị Na (46 tuổi, trú tổ dân phố Châu Ổ, xã Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) sớm quen với nghề của cha mẹ. Tuy nhiên, trước đây chị chọn làm công nhân, chưa nghĩ đến chuyện nối nghiệp. Chỉ khi được người thân động viên, chị mới trở lại học nghề với nghệ nhân Đặng Văn Trịnh.
Nghề gốm đòi hỏi sự khéo léo và kiên trì luyện tập nên gần 1 năm theo học, chị vẫn đang làm quen với bàn xoay, giữ đất, tạo hình những sản phẩm nhỏ...
Việc chị Na trở lại quê hương học nghề còn mang niềm vui đến với nghệ nhân Đặng Văn Trịnh (61 tuổi), người hơn 40 năm gắn bó với gốm Mỹ Thiện. Điều ông trăn trở là làm sao để kỹ thuật cha ông trao truyền không bị đứt đoạn.
Cơ sở gốm của gia đình ông vẫn duy trì các công đoạn thủ công, từ tạo hình, chuốt gốm đến trang trí, nung sản phẩm. Đặc biệt, ông vẫn gìn giữ kỹ thuật làm men sành do ông nội truyền lại.
Theo ông Trịnh, học làm gốm mất nhiều thời gian nhưng thu nhập lại không ổn định. Vì vậy, tìm người muốn gắn bó lâu dài với nghề rất khó.
Vui vì có chị Nga học việc, ông Trịnh mong sẽ "tiếp lửa" thêm cho hai cô con gái theo nghề gốm.
Việc duy trì sản xuất cũng là bài toán đặt ra với những người bám nghề mộc Kim Bồng. Hơn 30 năm gắn bó, anh Phan Huỳnh Châu (45 tuổi, chủ cơ sở điêu khắc mộc Châu Huỳnh, phường Hội An, TP Đà Nẵng) được nghệ nhân Huỳnh Ri truyền nghề và tiếp tục duy trì công việc này.
Cơ sở của anh chủ yếu sản xuất hàng lưu niệm theo đơn đặt hàng, đồng thời sáng tạo các sản phẩm mang hình ảnh, câu chuyện quê hương để giới thiệu đến du khách. Tuy nhiên, lượng khách còn ít, đơn hàng không đều.
Ở làng mộc Kim Bồng, ông Huỳnh Ngọc Hùng (55 tuổi, chủ cơ sở điêu khắc mộc Cham Go) tìm cách kết nối những người từng học nghề để duy trì lực lượng thợ cho làng nghề.
Kết nối đầu ra gắn với bảo tồn
Để nghề truyền thống có cơ hội phát triển, ông Hùng cho rằng cần chú trọng kết nối thợ, quảng bá sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Trong đó, hỗ trợ các cơ sở tiếp cận nền tảng số, bán hàng trực tuyến sẽ giúp sản phẩm làng nghề đến gần hơn với khách hàng.
Việc kết nối làng nghề với các điểm đến trong không gian di sản Hội An cần được chú trọng. Ông Tống Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND phường Hội An cho biết, không gian du lịch Hội An hiện trải rộng trên địa bàn phường Hội An, phường Hội An Đông, phường Hội An Tây và xã Tân Hiệp. Điều này đặt ra yêu cầu phối hợp đồng bộ trong bảo tồn di sản, tổ chức hoạt động du lịch và kết nối các điểm đến.
Địa phương kiến nghị UBND TP Đà Nẵng cùng các sở, ngành sớm xây dựng quy chế phối hợp, cơ chế liên kết để khai thác hiệu quả hơn giá trị di sản.
Theo ông Phạm Thanh Lương, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, sau khi gốm Mỹ Thiện được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, địa phương xây dựng định hướng bảo tồn, phát huy giá trị làng nghề. Tỉnh Quảng Ngãi bổ sung 5 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn để triển khai 4 hạng mục gồm nhà trưng bày, phục dựng lò nung truyền thống, khu tham quan trải nghiệm và khu dạy nghề. Các hạng mục dự kiến hoàn thành năm 2027.
Cùng với đó, địa phương dự kiến tổ chức các lớp truyền dạy nghề cho người trẻ từ tháng 11-2026, kết nối tour tham quan, quảng bá sản phẩm và đưa gốm Mỹ Thiện vào các hoạt động đối ngoại để mở rộng đầu ra.
