Trao đổi với phóng viên Báo SGGP, ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công thương TPHCM, cho biết sở đang tập trung tháo gỡ các vướng mắc, ưu tiên xử lý hồ sơ để bảo đảm hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp không bị gián đoạn.
PHÓNG VIÊN: Thưa ông, sau hai tuần tiếp nhận nhiệm vụ cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), sở đã tiếp nhận, giải quyết bao nhiêu hồ sơ, khối lượng công việc như thế nào?
Ông LÊ VĂN DANH: Tính từ ngày 1-8 đến nay, Sở Công thương TPHCM đã tiếp nhận khoảng 7.000 hồ sơ đề nghị cấp C/O, trong đó đã giải quyết khoảng 4.000 hồ sơ, tương đương hơn 57%; số còn lại đang được xử lý theo quy định. Khối lượng hồ sơ thực tế khá lớn, không chỉ của doanh nghiệp trên địa bàn TPHCM mà còn từ nhiều tỉnh, thành phố khác.
Việc chuyển giao nhiệm vụ diễn ra tương đối thuận lợi khi doanh nghiệp vẫn thực hiện toàn bộ thủ tục trên hệ thống điện tử của Bộ Công thương nên không phát sinh thêm quy trình hay thủ tục mới. Việc phân cấp cũng giúp sở chủ động hơn trong tiếp nhận, hướng dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp ngay tại địa phương.
Khó khăn lớn nhất trong giai đoạn đầu là lượng hồ sơ tăng nhanh, trong khi nhiều doanh nghiệp chưa kịp thích ứng với đầu mối tiếp nhận mới nên tỷ lệ hồ sơ cần bổ sung còn khá cao.
Tuy nhiên, đến nay quy trình xử lý đã cơ bản ổn định. Sở đang tiếp tục rà soát, bố trí nhân lực phù hợp và đẩy nhanh tiến độ giải quyết hồ sơ để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.
Những ngày đầu triển khai, khoảng 70% hồ sơ phải trả lại hoặc yêu cầu bổ sung. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ đâu?
Thời điểm đầu triển khai, tỷ lệ hồ sơ cần bổ sung tương đối cao. Nguyên nhân chủ yếu là do thay đổi đầu mối tiếp nhận hồ sơ và doanh nghiệp gặp một số lỗi phổ biến gồm: chọn nhầm cơ quan cấp C/O trước đây; hồ sơ thương nhân trên hệ thống chưa được cập nhật đầy đủ hoặc thiếu các chứng từ chứng minh xuất xứ theo quy định. Khi hồ sơ chưa bảo đảm, cơ quan cấp buộc phải yêu cầu doanh nghiệp bổ sung để bảo đảm tính chính xác và quyền lợi hưởng ưu đãi thuế quan của hàng hóa xuất khẩu.
Sau khi ghi nhận thực trạng trên, sở đã kịp thời bố trí nhân sự hướng dẫn để doanh nghiệp chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ngay từ đầu, đến nay tỷ lệ từ chối hồ sơ giảm đáng kể so với thời gian mới triển khai.
Việc chậm cấp C/O sẽ ảnh hưởng rất lớn với áp lực tiến độ giao hàng của doanh nghiệp, nhất là với các lô hàng nông sản, thủy sản. Sở đã triển khai những giải pháp gì để hỗ trợ doanh nghiệp?
Đối với các lô hàng nông sản, thủy sản dễ hư hỏng hoặc hàng cần giao gấp để kịp chuyến tàu, chuyến bay, sở áp dụng cơ chế ưu tiên xử lý ngay khi doanh nghiệp thông báo hoặc liên hệ trực tiếp để không làm chậm kế hoạch xuất khẩu. Đồng thời, sở bố trí cán bộ chuyên trách trực hệ thống liên tục, kể cả ngoài giờ làm việc, để rà soát và xử lý hồ sơ sớm nhất có thể.
Bên cạnh đó, các chuyên viên được phân công hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp khắc phục các lỗi khai báo ngay khi tiếp nhận hồ sơ, hạn chế tình trạng phải bổ sung nhiều lần.
Đối với lượng hồ sơ đang phải bổ sung hoặc chờ xử lý, có giải pháp gì để đẩy nhanh tiến độ giải quyết?
Chúng tôi đang áp dụng nguyên tắc “hướng dẫn một lần, xử lý dứt điểm”. Đối với mỗi hồ sơ cần bổ sung, cán bộ xử lý sẽ ghi chú đầy đủ, chi tiết các nội dung cần điều chỉnh ngay trên hệ thống điện tử để doanh nghiệp chỉ cần truy cập là biết chính xác chứng từ nào còn thiếu hoặc nội dung nào cần hoàn thiện.
Song song đó, sở đã bố trí thêm nhân lực, tăng cường làm việc ngoài giờ và tăng ca để rút ngắn tối đa thời gian xử lý hồ sơ.
Để giảm tình trạng tập trung quá nhiều hồ sơ tại một đầu mối (Sở Công thương TPHCM), chúng tôi khuyến nghị doanh nghiệp chủ động lựa chọn nộp hồ sơ tại Sở Công thương các địa phương, nơi đặt trụ sở doanh nghiệp.
Việc phân bổ hồ sơ hợp lý giữa các địa phương sẽ góp phần rút ngắn thời gian xử lý chung, trong khi vẫn bảo đảm quyền lựa chọn nơi nộp hồ sơ của doanh nghiệp theo quy định.
Ngoài các giải pháp trước mắt, sở sẽ làm gì để việc cấp C/O vận hành ổn định hơn trong thời gian tới?
Trong ngắn hạn, sở tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Công thương để xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh cả về hệ thống điện tử và nghiệp vụ chuyên môn.
Đối với hệ thống ECOSYS (hệ thống dịch vụ công trực tuyến của Bộ Công thương dùng để quản lý và cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa C/O), sở phối hợp thường xuyên với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số để bảo đảm hệ thống vận hành ổn định; đồng thời trao đổi với Cục Xuất nhập khẩu nhằm xử lý thống nhất các vướng mắc về mã HS và quy tắc xuất xứ, bảo đảm đúng quy định và không làm chậm tiến độ giải quyết hồ sơ.
Sở cũng kiến nghị Bộ Công thương tiếp tục hoàn thiện hệ thống điện tử theo hướng tự động cảnh báo lỗi ngay từ khâu doanh nghiệp kê khai để giảm tỷ lệ hồ sơ phải bổ sung. Bên cạnh đó, sở sẽ duy trì cơ chế phối hợp thường xuyên với cơ quan Hải quan, các đơn vị thuộc Bộ Công thương và hiệp hội ngành hàng để kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.
Mục tiêu là vừa bảo đảm việc cấp C/O đúng quy định và đúng các cam kết quốc tế, vừa tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp, không để thủ tục hành chính trở thành điểm nghẽn làm ảnh hưởng hoạt động xuất khẩu.
Ông Nguyễn Chánh Phương, Phó Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TPHCM (HAWA):
Doanh nghiệp không nên dồn hồ sơ vào phút cuối
Với ngành gỗ, từ khi nhận đơn hàng đến khi hoàn thiện sản phẩm thường mất khoảng 45 ngày. Sau đó, hàng vận chuyển bằng đường biển sang châu Âu mất khoảng 3 tuần, sang Mỹ khoảng 4 tuần. Trong thời gian này, doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động chuẩn bị và hoàn thiện hồ sơ.
Quan trọng hơn, Giấy chứng nhận C/O không nhất thiết phải đi cùng chuyến tàu chở hàng. Trong khi hàng đang trên đường vận chuyển, doanh nghiệp vẫn có thể hoàn tất thủ tục cấp C/O và bổ sung chứng từ cho đối tác khi hàng cập cảng theo quy định của từng thị trường.
Vì vậy, nếu doanh nghiệp chủ động lập kế hoạch sản xuất, chuẩn bị chứng từ và hoàn thiện hồ sơ ngay từ đầu sẽ hạn chế được tình trạng đến sát ngày giao hàng mới đề nghị cấp C/O khẩn.
Ông Nguyễn Đặng Hiến, Tổng Giám đốc Công ty TNHH SX-TM Tân Quang Minh (Bidrico):
Hồ sơ được phản hồi rõ ràng ngay từ đầu để hoàn thiện nhanh
Bidrico là doanh nghiệp nhiều năm xuất khẩu các sản phẩm nước giải khát, nước trái cây, nước yến, trà và đồ uống không cồn sang nhiều thị trường như Mỹ, Nhật Bản, châu Âu cùng một số nước châu Á và châu Phi. Bidrico xác định việc quản lý hồ sơ Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) là một phần trong quy trình quản trị xuất khẩu.
Mỗi thị trường và mỗi hiệp định thương mại tự do (FTA) đều có những yêu cầu riêng về quy tắc xuất xứ, vì vậy doanh nghiệp luôn bố trí nhân sự chuyên trách để theo dõi, cập nhật quy định và chuẩn hóa hồ sơ.
Có thể khẳng định việc chuyển giao đầu mối cấp C/O lần này là bước thay đổi cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý.
Điều doanh nghiệp kỳ vọng là quy trình xử lý ngày càng minh bạch, thống nhất, các yêu cầu bổ sung hồ sơ được phản hồi rõ ràng ngay từ đầu để doanh nghiệp hoàn thiện nhanh, giảm chi phí và tận dụng hiệu quả hơn ưu đãi từ các FTA.
