GS-TS Nguyễn Ngọc Trân, Phó CN Ủy ban Đối ngoại QH:

Tôi đã kiến nghị từ 7 năm trước về việc quản lý vốn ODA

  • 1999: Xét lại mối quan hệ giữa PMU và địa phương

Đến năm 1999, VN đã có thực tiễn hơn 6 năm triển khai sử dụng nguồn vốn ODA. Tại thời điểm đó, tôi đã kiến nghị Quốc hội nên xem xét việc ban hành Luật hoặc Pháp lệnh về ODA để thu hút và sử dụng nguồn vốn này được tốt hơn. Mặt khác, Quốc hội phải tăng cường công tác giám sát về ODA, trước tiên là giám sát tính hợp thức của các điều ước quốc tế trong lĩnh vực ODA đối với các văn bản quy phạm pháp luật do Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành; hiệu quả sử dụng nguồn vốn này…

Một công trình giao thông được xây dựng

Sử dụng vốn ODA phải được đặt trong toàn cảnh ngân sách Nhà nước. Hơn thế nữa, vốn đối ứng, việc trả lãi và vốn vay của rất nhiều dự án ODA sử dụng hoặc có liên quan đến ngân sách Nhà nước hiện nay và những thập kỷ tới. Do đó, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần có ý kiến về việc phân bổ nguồn vốn này như một nguồn vốn ngân sách theo quy định của Luật Ngân sách.

Đối với quản lý nhà nước về ODA, phải dứt khoát hơn nữa với quán tính bao cấp. Lấy hiệu quả cuối cùng của các dự án làm mục tiêu. Công khai hóa việc phân bổ vốn ODA và bổ sung các cơ chế tài chính để quản lý nguồn vốn này.

Cũng ở thời điểm này, thông tin về ODA ở các địa phương, nhìn chung rất nhỏ giọt. Trong điều kiện đó, các địa phương đề xuất các dự án theo đúng quy trình chính thức lại không “hiệu quả” bằng việc thông qua các “công ty tư vấn”, các nhà trung gian. Đây là một khe hở cho tiêu cực và càng làm cho việc phân bổ dự án ODA mang nặng tính ban phát. Do vậy, ngay từ lúc đó tôi đã đề nghị cần chính quy hóa công tác thông tin về ODA trong cả hai chiều trên xuống và dưới lên. Quan trọng hơn là xác định lại tính chất mối quan hệ giữa ban quản lý Tổng dự án (PMU) với các địa phương.

  • Năm 2003: Tiếp tục đưa 36 kiến nghị

Từ tháng 7 đến tháng 10 năm 2003, tôi làm Trưởng đoàn giám sát gồm nhiều Ủy ban của Quốc hội, đã giám sát tại 10 bộ ngành, tỉnh thành về việc thu hút, sử dụng và quản lý nguồn vốn ODA. Chúng tôi đã kiến nghị 36 vấn đề về tình hình sử dụng quản lý vốn ODA. Trong đó nhấn mạnh: Ở lĩnh vực giao thông vận tải nhờ vốn ODA đã xây dựng mới được nhiều tuyến đường.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều việc phải làm rõ. Đó là tỷ lệ lãng phí, thất thoát trong quá trình thực hiện các dự án giao thông? Vì sao những đoạn đường vừa nâng cấp xong lại bị hỏng? Hiệu quả của các dự án nâng cấp giao thông đô thị…? Và lúc này, Bộ Giao thông Vận tải đã trở thành “Top 1” trong các bộ ngành về quản lý dự án có sử dụng vốn ODA, với 141 dự án có tổng vốn 4160,09 triệu USD.

Ai cũng biết huy động và sử dụng vốn ODA là phải tính đến chiến lược nợ quốc gia. Thế nên, chúng tôi đã lên tiếng: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính phối hợp lập danh mục các dự án do bộ, ngành và các địa phương quản lý. Trong đó, nêu rõ vấn đề vốn đối ứng, thời hạn và lộ trình trả nợ từng dự án. Danh mục này phải được thông báo đến từng bộ, ngành và địa phương để các đơn vị thụ hưởng ODA, các cơ quan quản lý chuyên ngành liên quan có kế hoạch trả nợ và lãi vay. Để rút ngắn thời gian phê duyệt các dự án, cần phân cấp nhiều hơn và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng phải nhịp nhàng, nhanh chóng, tránh tình trạng “ai cũng có tiếng nói nhưng không ai quyết”.

Các bộ ngành có liên quan trong quản lý và sử dụng ODA cần tăng cường quản lý, thanh tra các dự án ODA mà mình chủ quản. Song song đó sớm trình Chính phủ các tiêu chí đánh giá hiệu quả trên các mặt kinh tế, xã hội, khoa học và công nghệ. Thông tin về ODA không chỉ có từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư mà phải còn từ Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan. Chính phủ phải chỉ định một đầu mối tập trung thông tin, đưa lên mạng của Chính phủ.

Chúng tôi cũng đã kiến nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội phải quan tâm hơn nữa đến vốn ODA, tăng cường công tác giám sát ODA thường xuyên hơn; dành nhiều thời gian để nghe Chính phủ báo cáo về ODA trong chiến lược tổng thể vay, trả nợ nước ngoài của Chính phủ. Trong đó, vai trò, quyền hạn, trách nhiệm của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và chính quyền địa phương cần được làm rõ theo đúng chức năng. 

TRẦN TOÀN ghi

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Sản xuất linh kiện điện tử tại Công ty CP Bóng đèn Điện Quang. Ảnh: CAO THĂNG

TPHCM thúc đẩy phục hồi kinh tế

Tính đến thời điểm này, TPHCM đã cấp phép kinh doanh cho gần 30.000 doanh nghiệp (DN) với tổng vốn đăng ký 667.000 tỷ đồng. Nếu so với cùng kỳ năm 2019, số giấy phép giảm 7,5%, nhưng ngược lại tăng 34,7% vốn đăng ký. 

Ngân hàng - Chứng khoán

Thị trường

Địa ốc

Xung lực khiến giá bất động sản thành phố Thủ Đức tăng mạnh

Thành phố Thủ Đức đang được đầu tư về hạ tầng, dịch vụ, TPHCM cũng sẽ chuyển hướng về đây những lĩnh vực công nghệ cao, mang tính thân thiện môi trường, do đó tiềm năng phát triển sẽ là rất lớn. Do đó, đây là lực đẩy để bất động sản tại khu Đông TPHCM tiếp tục tăng trưởng.

Nông nghiệp

Dịch khảm lá mì lây lan rộng

Sở NN-PTNT tỉnh Đồng Nai vừa cho biết, dịch khảm lá mì đang lây lan trên diện rộng. Cụ thể, tỉnh Đồng Nai có 9.000/13.600ha mì bị nhiễm bệnh ở mức độ 20%-70%, tập trung ở các huyện Xuân Lộc, Long Thành, Cẩm Mỹ... Đáng chú ý, huyện Xuân Lộc là huyện nặng nhất với trên 5.000ha mì bị nhiễm dịch, trong đó có 500-600ha bị nhiễm nặng. 

Đầu tư

Thông tin kinh tế