Sáng 17-1, Trường Đại học Thủ Dầu Một tổ chức hội thảo khoa học “40 năm đổi mới đất nước – lý luận và thực tiễn Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam”.
Hội thảo tập trung nhìn lại vai trò, đóng góp của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam trong tiến trình đổi mới, đồng thời gợi mở định hướng phát triển trong giai đoạn mới, khi bối cảnh trong nước và quốc tế đang thay đổi nhanh chóng.
Phát biểu tại hội thảo, PGS-TS Ngô Hồng Điệp, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thủ Dầu Một, nhấn mạnh trong suốt tiến trình đổi mới của cả nước, Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là khu vực phát triển năng động bậc nhất, là “đầu tàu” tăng trưởng của nền kinh tế quốc gia và là không gian thực tiễn sinh động để hình thành, thử nghiệm và lan tỏa nhiều cơ chế, chính sách đổi mới. Với vị trí địa kinh tế và chính trị chiến lược cùng lợi thế về nguồn nhân lực, hạ tầng, đô thị hóa và hội nhập quốc tế, vùng đã đóng góp ngày càng lớn cho tăng trưởng và phát triển chung của đất nước.
Trong đó, TPHCM giữ vai trò hạt nhân, là trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước, đồng thời là địa phương đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước. Vùng cũng là trung tâm công nghiệp, và thu hút đầu tư nước ngoài lớn nhất Việt Nam, với hệ thống khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao ngày càng hiện đại, gắn với chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.
Làm rõ hơn vai trò “đầu tàu” này, ông Nguyễn Tấn Thành (Trường Đại học Giao thông Vận tải TPHCM), dẫn số liệu cho thấy Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam hiện đóng góp khoảng 43-44% GDP cả nước, chiếm gần 60% tổng thu ngân sách nhà nước và thu hút khoảng 45% tổng vốn FDI. GRDP bình quân đầu người của vùng đạt khoảng 6.700 USD, cao hơn 1,49 lần mức bình quân chung của cả nước, trong khi diện tích chỉ chiếm khoảng 8% và dân số khoảng 17%.
Tuy nhiên, ông cũng lưu ý mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ, đất đai và mở rộng công nghiệp đang dần chạm ngưỡng, đòi hỏi vùng phải chuyển mạnh sang phát triển dựa trên khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và chất lượng nguồn nhân lực.
Ở góc nhìn đô thị, PGS-TS Lương Thy Cân, Trường Đại học Thủ Dầu Một, cho rằng TPHCM sau sáp nhập trở thành một siêu đô thị với quy mô và tiềm lực lớn chưa từng có. Tuy vậy, thách thức lớn nhất là tình trạng quản trị phân mảnh, thiếu cơ chế điều phối đủ mạnh và hạ tầng liên kết chưa theo kịp quy mô dân số – kinh tế. Từ đó, ông đề xuất TPHCM cần chuyển sang mô hình phát triển đa trung tâm, đẩy nhanh đầu tư giao thông kết nối vùng, xây dựng cơ chế quản trị siêu đô thị đặc thù và coi chuyển đổi số, dữ liệu đô thị là nền tảng để quản lý hiệu quả trong giai đoạn mới.
Chia sẻ kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương trước đây, TS Phạm Hồng Kiên, Trường Đại học Thủ Dầu Một, cho biết tỉnh kiên định chiến lược phát triển khu công nghiệp gắn với hạ tầng giao thông, đô thị và dịch vụ, đi trước một bước để tạo dư địa thu hút dòng vốn sản xuất quy mô lớn. Bình Dương đã trải chiếu hoa mời gọi nhà đầu tư, trải thảm đỏ thu hút nhân tài. Cách làm này được các đại biểu tại hội thảo đánh giá là đã “tạo nên phép màu” cho Bình Dương, từ một vùng nông nghiệp trở thành địa phương phát triển mạnh về công nghiệp.
Từ góc nhìn lý luận, PGS-TS Bùi Trung Hưng, Trường Đại học Công nghệ Đồng Nai nhấn mạnh một trong những dấu ấn lớn nhất của 40 năm đổi mới là chúng ta kiên trì đổi mới tư duy, đặc biệt là tư duy kinh tế, bám sát thực tiễn, kịp thời điều chỉnh chính sách và coi con người là trung tâm của phát triển.
Trong khi đó, TS Hồ Viết Chiến, Trường Cao đẳng Sư phạm Bà Rịa – Vũng Tàu, khẳng định kinh tế tư nhân đã và đang là động lực quan trọng của tăng trưởng vùng, song cần tiếp tục cải cách thể chế để tạo môi trường cạnh tranh công bằng, giúp doanh nghiệp tư nhân lớn lên và tham gia sâu hơn vào các dự án lớn.
