Lãnh đạo một phường báo cáo việc phê duyệt điều chỉnh quy hoạch, vốn thuộc thẩm quyền của phường, nhưng lại đề xuất chuyển lên cấp thành phố xem xét. Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được đã nghiêm túc nhắc nhở: việc thuộc thẩm quyền của địa phương thì địa phương phải chủ động giải quyết.
Cũng tại diễn đàn này, một số phường như Bình Quới, Bình Trưng... được biểu dương vì chủ động triển khai công việc, giải quyết ngay những nội dung thuộc thẩm quyền, không né tránh, không chờ chỉ đạo. Hai cách xử lý khác nhau đối với một nhiệm vụ cho thấy rằng: quyền hạn đã được trao, nhưng trách nhiệm thực thi không phải lúc nào cũng thực hiện đến cùng.
Phân cấp, phân quyền không phải là “nhường việc” của cấp trên, càng không phải cách giảm tải hành chính thông thường. Đó là sự tái cấu trúc quyền quản lý nhà nước theo hướng gần dân hơn, sát thực tiễn hơn và trách nhiệm trực tiếp hơn. Chủ trương này đã được xác lập rõ trong quan điểm chỉ đạo, điều hành từ Trung ương đến địa phương theo phương châm: địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm; cấp trên giữ vai trò kiến tạo, giám sát. Mục tiêu của phân cấp là rút ngắn quy trình xử lý công việc, phát huy tính chủ động của cơ sở. Nhưng giữa việc được giao quyền và dám sử dụng quyền được giao, đôi khi vẫn còn khoảng cách. Khi một đơn vị chọn cách “đẩy” hồ sơ lên cấp trên vì tâm lý “an toàn”, điều đó không chỉ làm chậm tiến độ mà còn tạo thêm tầng nấc trung gian, làm giảm hiệu quả quản lý.
Trong bối cảnh thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, năm 2026 cùng với nỗ lực giải ngân 100% vốn đầu tư công, mỗi quyết định hành chính đều tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư và niềm tin thị trường. Thành phố đang nỗ lực giải ngân 100% vốn đầu tư công khoảng 150.000 tỷ đồng, đồng thời huy động khoảng 1 triệu tỷ đồng nguồn lực xã hội cho phát triển. Trong bối cảnh đó, một hồ sơ quy hoạch chậm trễ hay một dự án bị kéo dài vì đùn đẩy trách nhiệm có thể khiến cơ hội thu hút nhà đầu tư trôi qua, làm giảm sức hấp dẫn môi trường kinh doanh. Vì vậy, cùng với việc phân cấp, phân quyền mạnh hơn, thành phố cũng đặt ra yêu cầu rõ hơn về trách nhiệm giải trình.
TPHCM đã yêu cầu xây dựng tiêu chí khen thưởng bằng tiền cho đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong việc giải ngân vốn đầu tư công. Cùng với đó là việc biểu dương những đơn vị chủ động và nhắc nhở các trường hợp né tránh trách nhiệm. Đây là bước chuyển từ khuyến khích chung chung sang cơ chế “thưởng - phạt” phân minh, để phân cấp, phân quyền ngày càng thực chất và hiệu quả.
Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cũng nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ dám nghĩ, biết làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, đồng thời kiên quyết chấn chỉnh biểu hiện né tránh, đùn đẩy. Thông điệp đặt ra rất rõ: phân cấp mạnh hơn đồng nghĩa với trách nhiệm chính trị lớn hơn.
TPHCM đang chuyển mạnh từ mô hình quản lý sang quản trị hiện đại, trong đó hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp trở thành thước đo quan trọng. Điều đó đòi hỏi sự thay đổi sâu sắc trong văn hóa công vụ: thủ tục vừa đúng quy định vừa phải nhanh, minh bạch và thuận lợi.
Phân cấp là yêu cầu tất yếu của cải cách. Nhưng nếu quyền được trao không đi kèm trách nhiệm lớn hơn và cơ chế thưởng phạt phân minh, thì quyền được trao sẽ không chuyển hóa thành động lực phát triển. Khi mỗi cán bộ hiểu rằng quyền hạn luôn đi cùng trách nhiệm cá nhân cụ thể, gắn với đánh giá và chế tài rõ ràng, thì phân cấp mới thực sự trở thành sức bật để TPHCM tăng tốc và bứt phá.
