Cũng tại Hiroshima năm 1994, thể thao Việt Nam lần đầu tiên có huy chương vàng (HCV) nhờ công của võ sĩ Trần Quang Hạ. Sau 32 năm, khi Nhật Bản một lần nữa tổ chức Á vận hội, bảng thành tích của thể thao Việt Nam đã có 21 HCV.
Từ một nhóm xạ thủ đơn độc đến New Delhi 1982 trong lần đầu dự ASIAD và mang về đúng một huy chương đồng (HCĐ), giờ đây đoàn Việt Nam có gần 400 vận động viên góp mặt ở 70% số môn thi đấu tại Nagoya 2026. Hành trình ấy phản ánh sự thay đổi vị thế của thể thao Việt Nam trong tương quan khu vực.
Từ chỗ chỉ là một nền thể thao tìm kiếm cơ hội hội nhập, Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia Đông Nam Á có thành tích ổn định nhất tại ASIAD. Sau 10 kỳ tham dự, thể thao Việt Nam đã giành tổng cộng 21 HCV, 28 HCB và hơn 90 HCĐ, đứng trong nhóm dẫn đầu khu vực về số lượng huy chương tại đấu trường châu lục.
Trong gia đình thể thao Đông Nam Á, Việt Nam hiện là một trong những quốc gia giành HCV ở nhiều kỳ ASIAD liên tiếp. Nếu Thái Lan tạo dấu ấn mạnh mẽ với những môn quyền Anh, cử tạ, taekwondo hay cầu lông; Indonesia có thế mạnh ở cầu lông, cử tạ, leo núi thể thao; Philippines nổi bật với thể dục dụng cụ, quyền Anh và điền kinh; chúng ta giữ thành tích trải rộng ở nhiều môn như bắn súng, wushu, karate, pencak silat, rowing, cầu mây, cử tạ và điền kinh.
Tại ASIAD 19 ở Hàng Châu (Trung Quốc), Việt Nam giành 3 HCV, 5 HCB và 19 HCĐ, xếp thứ 21 toàn đoàn. Thành tích này giúp Việt Nam đứng trong nhóm những đoàn thể thao Đông Nam Á có HCV bên cạnh Thái Lan (12 HCV), Indonesia (7 HCV), Malaysia (3 HCV), Singapore (3 HCV) và Philippines (4 HCV).
Dù chưa thể cạnh tranh với các cường quốc châu lục như Trung Quốc, Nhật Bản hay Hàn Quốc, khoảng cách về thành tích của Việt Nam với nhóm thể thao hàng đầu Đông Nam Á ngày càng được thu hẹp. Đó là minh chứng cho quá trình đầu tư, sự quan tâm của Nhà nước và xã hội, được duy trì bền bỉ suốt 4 thập niên qua.
Thế nên, khi ngọn lửa ASIAD 20 được thắp sáng tại Nagoya, thể thao Việt Nam được kỳ vọng sẽ tỏa sáng cùng châu Á bằng những tấm huy chương, góp phần tái định vị toàn diện cho nền thể thao quốc gia trong bối cảnh vươn mình của dân tộc.
Bên cạnh những phẩm chất đã được định hình qua nhiều thập niên hội nhập với thể thao thế giới - sự bền bỉ, tinh thần vượt khó, khả năng tạo bất ngờ trước những đối thủ vượt trội, thể thao Việt Nam được kỳ vọng mang đến Nagoya lần này một sức bật hoàn toàn mới. Sức bật ấy đến từ những định hướng chiến lược về phát triển con người trong kỷ nguyên mới của Đảng, được cụ thể hóa bằng Quyết định số 816/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình Phát triển các môn thể thao trọng điểm chuẩn bị tham dự các kỳ ASIAD, Olympic giai đoạn 2026-2045.
Từ đây, dòng chảy đầu tư đã chuyển dịch căn bản: từ dàn trải sang chuyên sâu, dồn nguồn lực cho nhóm vận động viên tinh hoa đủ sức tranh chấp sòng phẳng ở tầm châu lục. Sức bật ấy còn đến từ sự thay đổi mạnh mẽ về thể chế, chính sách dành cho tài năng thể thao.
Có thể nói, tại ASIAD 20, thể thao Việt Nam tham gia với một tâm thế khác trước: không còn đi tìm sự thừa nhận mà trong tâm thế cùng tỏa sáng, cùng vươn mình trên hành trình khẳng định vị thế của một quốc gia đang hướng đến sự thịnh vượng, phồn vinh và hạnh phúc.
