Tòa án nhân dân (TAND) TPHCM đã tuyên xử cho bà T. được quyền trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng con và bản án ghi nhận “bà T. không yêu cầu cấp dưỡng nuôi con”.
Trong một vụ tranh chấp ly hôn khác được TAND TPHCM xét xử vào tháng 7-2026, ông Đ.T.C. được tòa giao quyền trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng con cho đến khi trưởng thành. Tòa cũng tuyên tạm hoãn nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con đối với bà P.T.M.N. cho đến khi ông C. có yêu cầu.
Trong thực tiễn giải quyết án ly hôn, nhiều tòa ghi nhận thỏa thuận “không ai phải cấp dưỡng cho ai” khi mỗi người nuôi một con, hoặc “người không trực tiếp nuôi con không phải cấp dưỡng” nếu bên trực tiếp nuôi con không yêu cầu.
Theo quan điểm của TAND Tối cao (tại Công văn số 264/TANDTC-GĐKTIII ngày 27-10-2026) thì việc ghi nhận như vậy trong phần quyết định của bản án là không đúng. Bởi nếu người trực tiếp nuôi con khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng nuôi con sau khi ly hôn, thì việc ghi vào bản án như trên sẽ làm ảnh hưởng đến quyền khởi kiện của đương sự.
Do đó, tại phần quyết định của bản án hoặc quyết định thỏa thuận chỉ nên ghi nhận “người trực tiếp nuôi con hiện không yêu cầu cấp dưỡng”. Ghi như thế này nhằm bảo đảm đúng quy định của pháp luật và không ảnh hưởng đến quyền thay đổi yêu cầu cấp dưỡng của người trực tiếp nuôi con trong tương lai.
Ngoài ra, TAND Tối cao cũng rút kinh nghiệm xét xử đối với các vụ án mà đương sự có hai con chung, thỏa thuận mỗi người trực tiếp nuôi một con và hai bên đều không yêu cầu cấp dưỡng nuôi con. Theo đó, khi giải quyết, tòa án ghi nhận việc các đương sự không yêu cầu cấp dưỡng nuôi con, thay vì quyết định “các đương sự không phải cấp dưỡng nuôi con cho nhau”…
ThS - luật sư Hoàng Thị Hồng Lĩnh (Đoàn Luật sư TPHCM), cho biết nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con là nghĩa vụ của cha, mẹ được quy định tại Điều 82, Điều 110 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014. Quy định này nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên. Việc người trực tiếp nuôi con không yêu cầu cấp dưỡng nuôi con tại thời điểm giải quyết vụ án không đồng nghĩa với việc người không trực tiếp nuôi con được miễn trừ nghĩa vụ cấp dưỡng.
Ngoài về trách nhiệm dân sự, chế tài đối với hành vi trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng quy định tại Nghị định 282/2025/NĐ-CP và Điều 186 Bộ luật Hình sự năm 2015, tùy tính chất, mức độ mà người vi phạm nghĩa vụ có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Pháp luật đã quy định rõ quyền và nghĩa vụ cấp dưỡng của cha, mẹ. Tuy nhiên, thực tế thì tâm lý người trong cuộc mới là yếu tố quyết định. Ở nhiều phiên tòa, không ít người mẹ chọn cách từ chối tiền cấp dưỡng vì tổn thương sau đổ vỡ. Họ sợ sự soi mói từ gia đình chồng cũ, lo ngại bị can thiệp vào cách dạy con hoặc vì niềm kiêu hãnh tự mình lo được cho con.
Chị N.T.H. (phường Bình Đông, TPHCM) chia sẻ, chị từng từ chối mức chu cấp 3 triệu đồng/tháng từ người chồng cũ. Tuy nhiên, sau này khi các khó khăn ập tới, chị phải đi kiện yêu cầu chồng cũ cấp dưỡng để cho con có mức sống tốt hơn.
Luật sư Đinh Thanh Công, Đoàn Luật sư TPHCM, nhận định khi đặt lòng tự ái của người lớn lên bàn cân với tương lai con trẻ, sự khước từ ấy vô tình tước đi một phần nguồn lực mà đứa trẻ xứng đáng được hưởng.
Tiền cấp dưỡng không chỉ trang trải chi phí học hành, y tế, mà còn là sự hiện diện trách nhiệm của người không trực tiếp nuôi con trên hành trình khôn lớn của trẻ. Những người cha lấy lý do “vợ cũ không cần nên tôi không chu cấp” cũng cần nhìn lại trách nhiệm làm cha của mình. Hôn nhân của hai người trưởng thành có thể kết thúc, nhưng trách nhiệm làm cha, làm mẹ không bao giờ khép lại sau một bản án ly hôn.
Sự chấn chỉnh kịp thời từ Công văn 264/TANDTC-GĐKTIII nêu trên đã góp phần lấp đầy kẽ hở trong thực tiễn xét xử, nhằm bảo vệ tốt hơn quyền lợi của trẻ em. Nhưng trên hết, điểm tựa vững chắc nhất cho con trẻ sau đổ vỡ vẫn là sự tỉnh táo và bao dung của cha mẹ: biết đặt cái tôi sang một bên để con lớn lên đủ đầy cả về vật chất lẫn trách nhiệm yêu thương.
