Bỏ quỹ chưa đủ để chặn lạm thu

Sau gần 15 năm thực hiện Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh (viết tắt là BĐD), Bộ GD-ĐT đã xây dựng dự thảo Thông tư ban hành Điều lệ BĐD và phối hợp giáo dục giữa gia đình với cơ sở giáo dục.

Sau khi tiếp nhận góp ý của nhiều địa phương, Bộ GD-ĐT cho biết sẽ chỉnh sửa dự thảo theo hướng không hình thành quỹ của BĐD. Trong dự thảo cũng nêu rõ, BĐD không có tư cách pháp nhân, không thực hiện chức năng quản lý, điều hành nhà trường, không can thiệp vào hoạt động chuyên môn của giáo viên và không làm phát sinh bất kỳ nghĩa vụ tài chính bắt buộc nào đối với phụ huynh…

Tuy vậy, nhiều phụ huynh, giáo viên cho rằng, chỉ minh bạch hoạt động của BĐD là chưa đủ, nếu thiếu chế tài xử lý vi phạm. Đơn cử là vụ việc tại Trường THCS Nguyễn Công Trứ (xã Ngãi Giao, TPHCM). Năm học 2025-2026, nhà trường bị phản ánh về việc sử dụng danh nghĩa BĐD để thu tiền hỗ trợ dạy phụ đạo học sinh cuối cấp trái quy định. Sau khi vụ việc bị đưa ra ánh sáng, các bên chỉ phải xin lỗi, rút kinh nghiệm và hoàn trả tiền!

Việc thiếu cơ chế giám sát cũng có khả năng dẫn đến các khoản thu của quỹ BĐD “núp bóng” hình thức khác. Năm học 2026-2027 đã bắt đầu được gần một tháng và quy định mới vẫn chưa chính thức ban hành. Trong khi đó, ở nhiều nơi, các khoản thu - chi đầu năm đã được triển khai, thậm chí là hoàn tất. Một phụ huynh ở TPHCM chia sẻ trên mạng xã hội rằng BĐD lớp con mình không thu “quỹ”, mà chỉ thu hộ “chi phí hoạt động của học sinh”. Vậy là quỹ của BĐD không mất đi, mà chỉ chuyển từ tên gọi này sang tên gọi khác.

Từ thực tế trên, nhiều phụ huynh đề nghị bổ sung cơ chế giám sát và chế tài xử lý vi phạm quyết liệt hơn; đồng thời quy định cụ thể quyền khiếu nại, tố cáo của phụ huynh, trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết của cơ quan quản lý. Nên xem việc hoàn trả tiền và xin lỗi là tình tiết giảm nhẹ, không thể thay thế trách nhiệm pháp lý đối với những trường hợp cố tình lợi dụng BĐD để tổ chức thu tiền trái quy định. Bên cạnh đó, cần có hình thức chế tài đủ sức răn đe đối với người đứng đầu cơ sở giáo dục nếu để xảy ra tình trạng lạm thu “núp bóng” BĐD.

Trên thực tế, nhiều khoản thu xuất phát từ chủ trương của lãnh đạo nhà trường, nhưng khi bị phản ánh, giáo viên chủ nhiệm và BĐD lại là những người hứng chịu “búa rìu dư luận”. Ngoài ra, dự thảo cũng cần làm rõ hơn cơ chế tiếp nhận, bảo mật thông tin và bảo vệ người phản ánh, để tránh tình trạng người phản ánh bị nhà trường gây áp lực.

Một khi Thông tư ban hành Điều lệ BĐD và phối hợp giáo dục giữa gia đình với cơ sở giáo dục chưa được bổ sung đầy đủ, chậm được ban hành, khi đó vẫn còn nguy cơ phát sinh lạm thu trong trường học.

Tin cùng chuyên mục