Chuẩn bị hành trang vươn khơi

Không ngẫu nhiên mà năm 2014 được Liên hiệp quốc chọn là Năm Quốc tế các tiểu quốc đảo đang phát triển; ngày Môi trường thế giới (5-6) được xác định chủ đề là: “Hãy hành động để ngăn nước biển dâng”; còn ngày Đại dương thế giới (8-6) là “Cùng chung sức - Chúng ta có sức mạnh bảo vệ đại dương”. Tại Việt Nam, Tuần lễ Biển và hải đảo năm 2014 cũng đang được tổ chức tại TP Hải Phòng từ ngày 1 đến 7-6 với nhiều hoạt động thiết thực. Một lần nữa, câu hỏi không mới nhưng chưa hề cũ: “Làm thế nào để Việt Nam mạnh lên từ biển, làm giàu từ biển?” lại được đặt ra.

Với đường bờ biển dài hơn 3.260km, trung bình 100km2 đất liền thì có 1km bờ biển, cao gấp sáu lần mức trung bình của thế giới, Việt Nam có lợi thế “mặt tiền biển” rất lớn. Chúng ta có 125 bãi biển có cảnh quan đẹp, trong đó có 20 bãi biển đạt tiêu chuẩn quốc tế để phát triển du lịch biển, 90 cảng biển lớn nhỏ và gần 100 địa điểm có thể xây dựng cảng, kể cả cảng trung chuyển quốc tế. Biển Việt Nam có trữ lượng hải sản khoảng 3 - 3,5 triệu tấn; chưa kể các loại khoáng sản. Nhưng, nói như TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, đã qua rồi cái thời chúng ta ra khơi với “hành trang” thời Mai An Tiêm, chỉ với lòng quả cảm, ý chí sắt đá và một vài công cụ thô sơ.

PGS-TS Nguyễn Chu Hồi, một trong những nhà khoa học biển hàng đầu của Việt Nam, cũng có cùng quan điểm. Theo ông, trong các ngành kinh tế biển Việt Nam, mới chỉ có ngành dầu khí là phát triển theo hướng công nghiệp, hiện đại và đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận. Ngành hàng hải, nhìn toàn diện, vẫn chưa định hình thành một ngành công nghiệp biển hiện đại, chủ yếu vẫn là “làm thuê”; còn ngành thủy sản phần lớn vẫn là đánh bắt thủ công, phải đối mặt với nguy cơ suy thoái về môi trường sinh thái và nguồn lợi. Tàu khai thác hải sản của ngư dân Việt Nam hiện nay chủ yếu là loại tàu nhỏ đều được đóng bằng gỗ và hầu hết sử dụng máy cũ.

Nhiều ngàn tỷ đồng để đóng mới những con tàu chắc chắn, có thể chống chọi với bão gió khắc nghiệt của đại dương rõ ràng là điều kiện cần, nhưng chưa đủ vì hiện nay, nhiều nước trên thế giới đang khai thác biển ở tất cả nhiều loại hình, cấp độ với những công cụ và phương thức hiện đại nhất. Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, TS Trần Du Lịch, nói: “Muốn ra biển tốt thì đầu tiên phải chuẩn bị từ trên bờ: cơ sở hạ tầng cảng biển, logistic; cơ sở cung cấp dịch vụ nghề cá, từ cung cấp nguyên liệu, vật tư cho tàu ra khơi đến bảo quản chế biến sản phẩm, rồi tìm kiếm thị trường đầu ra, cả xuất khẩu lẫn tiêu thụ nội địa. Và tầm nhìn về biển phải “vượt đại dương”.

Trên thực tế, chân lý này đã được thể chế hóa trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2020. Theo đó, đến năm 2020, kinh tế thủy sản đóng góp 30% - 35% GDP trong khối nông - lâm - ngư nghiệp; kinh tế đảo sẽ đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 14%-15%/năm. Việt Nam sẽ hình thành và phát triển một số ngành mũi nhọn như: du lịch, dịch vụ biển, khai thác và nuôi trồng hải sản; chuyển hướng mạnh mẽ cơ cấu sản xuất từ nghề đánh bắt cá gần bờ, ven đảo sang đánh bắt cá xa bờ, gắn với bảo vệ và tái tạo nguồn lợi. Phát triển du lịch cũng được coi là hướng trọng điểm, mang tính đột phá. Một số khu du lịch sinh thái biển, đảo lớn, chất lượng cao tầm cỡ khu vực và thế giới sẽ được hình thành, tạo bước đột phá cho du lịch biển, đảo nói riêng và du lịch cả nước nói chung...

Tuy nhiên, để thực hiện được những mục tiêu này, “nhu cầu vốn đầu tư phát triển kinh tế biển, đảo từ nay đến năm 2020 cần hàng trăm ngàn tỷ đồng, trong đó từ nguồn ngân sách khoảng 60%, còn lại là các nguồn vốn xã hội” - theo như tính toán của TS Trần Văn, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội. Vì vậy, cơ chế và những giải pháp điều hành cụ thể trong thời gian tới phải rất hợp lý và linh hoạt mới có thể động viên được nguồn lực trong dân. Cuối cùng, nhưng không kém phần quan trọng, là yêu cầu chuẩn bị nguồn nhân lực đủ khả năng kiến thiết, triển khai các quy hoạch, kế hoạch, dự án phát triển kinh tế biển; sử dụng thành thạo công nghệ hiện đại trong lĩnh vực này; động viên tuổi trẻ có năng lực và nhiệt huyết theo học các ngành nghề về biển.

ANH THƯ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Giao thông - Đô thị

Quy hoạch

Tin buồn