Hiện, cả nước có hơn 100 cơ sở đào tạo giáo viên, trong đó 65 trường đại học, còn lại là cao đẳng. Thực tiễn tuyển sinh sư phạm những năm qua cho thấy chất lượng nổi trội chỉ tập trung một số trường sư phạm lớn tại Hà Nội, TPHCM và đô thị lớn, thể hiện qua điểm chuẩn đại học rất cao.
Tính đến tháng 6-2026, cả nước còn thiếu 104.516 giáo viên trong biên chế so với định mức quy định của Bộ GD-ĐT. Tuy nhiên, việc đào tạo giáo viên phải có quy chuẩn chặt chẽ nên cần tập trung vào những cơ sở thực sự có năng lực thay vì đào tạo dàn trải, vừa khó kiểm soát chất lượng vừa gây lãng phí nguồn lực. Đào tạo sư phạm phải vừa kiểm soát đầu vào để chọn người tài, vừa tăng đầu tư để đảm bảo chất lượng đầu ra.
Theo Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và sư phạm thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, Chính phủ đề ra mục tiêu phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục đại học đào tạo giáo viên đạt quy mô từ 180.000 đến 200.000 người học; cả nước có 48-50 trường đào tạo giáo viên; 14 cơ sở giáo dục đại học chủ chốt đào tạo giáo viên bao gồm 2 trường đại học sư phạm trọng điểm quốc gia về sư phạm (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm TPHCM) và 12 cơ sở giáo dục đại học giữ vai trò nòng cốt trong mạng lưới.
14 trường này tập trung nghiên cứu, phát triển khoa học, công nghệ giáo dục, đào tạo chất lượng cao và bồi dưỡng giáo viên, chiếm khoảng 64% quy mô đào tạo giáo viên toàn quốc, phục vụ nhu cầu sử dụng của từng vùng và cả nước. Vì vậy, yêu cầu đặt ra hiện nay là cần sớm tập trung và ưu tiên nguồn lực phát triển một số trường đại học sư phạm trọng điểm với các tiêu chuẩn, tiêu chí rõ ràng và được đầu tư bài bản, vượt trội.
Bộ GD-ĐT cũng chuẩn hóa chương trình và chuẩn đầu ra đào tạo giáo viên, áp dụng chung, có tính bắt buộc cho toàn bộ hệ thống để xóa bỏ sự chênh lệch chất lượng giữa các cơ sở đào tạo sư phạm.
Nghề giáo viên luôn được xã hội tôn vinh là “nghề cao quý nhất”. Do đó, sinh viên sư phạm ngoài phẩm chất, đạo đức, ý thức trách nhiệm và liêm chính nghề nghiệp cần bảo đảm năng lực chuyên môn, phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá; kỹ năng quản lý lớp học, tâm lý học sinh; năng lực số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo...
Muốn làm được như vậy không có cách nào khác là phải đổi mới cơ chế đào tạo sư phạm, bao gồm việc bảo đảm nguồn lực cho nhiệm vụ đào tạo giáo viên, tạo điều kiện thu hút, giữ giảng viên chất lượng cao, tập trung đầu tư cho các cơ sở và nhiệm vụ trọng điểm, không phân bổ bình quân...
Quy hoạch lại các cơ sở đào tạo giáo viên cũng cần đi cùng với cơ chế đặt hàng, phân bổ chỉ tiêu, chính sách thu hút và cơ chế điều tiết giáo viên giữa các vùng, thay vì chỉ tập trung xác định trường nào được đào tạo sư phạm.
Chỉ có như thế, chúng ta mới vừa giải quyết được bài toán thừa - thiếu giáo viên cục bộ, vừa nâng chất thực sự cho các trường đào tạo sư phạm, bảo đảm tương xứng với vai trò “đào tạo người thầy”.
