Chuyến công tác Hoa Kỳ tuần qua của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra vào thời điểm hợp tác kinh tế Việt Nam - Hoa Kỳ đang mở rộng sang những không gian mới.
Nếu trước đây sự hiện diện của dòng vốn từ Hoa Kỳ thường được nhìn nhiều qua các dự án sản xuất, thì nay nhiều tập đoàn, định chế tài chính và quỹ đầu tư đang đặt Việt Nam vào vị trí cao hơn trong chiến lược của họ, từ sản xuất, nghiên cứu - phát triển (R&D) đến hạ tầng công nghệ và thị trường vốn. Khi những nhà đầu tư lớn được ví như “đại bàng”, bài toán hôm nay là làm sao để ngày càng nhiều “đại bàng” đến Việt Nam, làm tổ và gắn bó lâu dài.
Với TPHCM, hai “cánh” tạo sức hút ấy đã dần hiện rõ: một bên là thị trường vốn và dịch vụ tài chính, bên kia là công nghệ cao và công nghệ số. Đây là hai lĩnh vực Hoa Kỳ có thế mạnh nổi bật, cũng là hai động lực Việt Nam cần để nâng năng suất, sức cạnh tranh và tiến lên nấc thang phát triển cao hơn.
Tại New York, thông điệp của người đứng đầu Đảng và Nhà nước được thể hiện rất rõ. Việt Nam xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực hàng đầu, đồng thời đặt yêu cầu ngày càng cao hơn đối với chất lượng dòng vốn: công nghệ đi kèm, năng lực R&D, đào tạo nhân lực và mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn những quỹ đầu tư Hoa Kỳ hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường vốn quốc tế, góp phần hình thành một hệ sinh thái tài chính hiện đại hơn. Việt Nam đang hướng tới nhiều hơn những nhà xưởng, đó là công nghệ, tri thức và dòng vốn - những “khối óc”, “mạch máu” tạo nên sức sống của một nền kinh tế hiện đại.
Luồng gió thuận ấy đến đúng lúc TPHCM sẵn đà cất cánh. Tính đến ngày 19-9, tổng vốn FDI đăng ký vào thành phố đạt hơn 17,22 tỷ USD, gấp hơn 4 lần cùng kỳ và vượt xa chỉ tiêu cả năm. Điều đặc biệt là dòng vốn đang hướng nhiều hơn vào công nghệ cao, hạ tầng số, logistics và các dịch vụ có giá trị gia tăng cao.
Song song đó, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM ghi nhận nhiều khoản vốn cam kết sau 6 tháng hoạt động, trong khi vị trí của thành phố trên bảng xếp hạng các trung tâm tài chính toàn cầu tăng 11 bậc.
Dù vậy, dòng vốn Hoa Kỳ vẫn chưa hiện diện tương xứng với tiềm năng. Tính đến hết tháng 8-2026, Hoa Kỳ xếp thứ 11 về vốn đăng ký tại Việt Nam, trong khi quy mô thực tế được đánh giá cao hơn do nhiều dự án đầu tư thông qua nước thứ ba.
Khoảng cách ấy cho thấy muốn đón được những dòng vốn lớn và giữ chúng ở lại lâu dài, cả hai “cánh” tài chính và công nghệ phải được chuẩn bị đủ mạnh, vận hành cùng nhịp.
Cánh tài chính trực tiếp tiếp sức cho cánh công nghệ, bắt đầu từ nền tảng quan trọng nhất là con người. Khi các doanh nghiệp công nghệ phát triển đủ quy mô và chất lượng, chính họ sẽ trở thành nguồn tài sản, sản phẩm đầu tư có giá trị cho thị trường vốn.
Do vậy, việc TPHCM cần làm lúc này không phải ghi nhận thêm bao nhiêu cam kết, mà là chuyển được cam kết thành vốn giải ngân, dự án và giao dịch thực tế. Các cơ chế, quy chế của trung tâm tài chính phải được chuyển hóa thành những giao dịch có quy mô và tần suất lớn hơn.
Thành phố sẽ phải đầu tư mạnh cho nguồn nhân lực bán dẫn, AI, tài chính số, đồng thời gắn doanh nghiệp Hoa Kỳ với chuỗi cung ứng trong nước để mỗi dòng vốn ngoại khi đi vào nền kinh tế đều góp phần bồi đắp năng lực nội sinh, thay vì chỉ để lại những công trình đơn lẻ. Gió đã thuận, đôi cánh đã dang. Nếu TPHCM giữ được sự nhất quán trong chính sách và tốc độ trong hành động, thành phố sẽ có thêm sức hút để những “đại bàng” Hoa Kỳ chọn làm tổ và gắn bó lâu dài.
