Một trường hợp tuy hy hữu nhưng có thật: một Việt kiều qua đời tại TPHCM phải mất hơn 3 tháng mới xong thủ tục báo tử vì vướng mắc thẩm quyền và giấy tờ. Ngay cả chuyện đi lại hàng ngày cũng chưa thực sự tiện ích. Người dân đi metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên muốn chuyển sang xe buýt trung chuyển lại phải đổi ứng dụng, chẳng hạn MultiGo hoặc dùng thẻ ngân hàng hay ví điện tử. Một hành trình, hai ứng dụng, hai lần thao tác.
Cả 3 vướng mắc, hạn chế nói trên đã được chính quyền số TPHCM bắt tay giải quyết từ ngày 28-10-2026. Đối với mô hình kết nối dữ liệu chứng sinh, báo tử từ bệnh viện vào kho dữ liệu dùng chung, từ nay người dân sẽ không phải khai đi khai lại thông tin, nộp tới nộp lui giấy tờ. Cán bộ hộ tịch có sẵn thông tin, giấy chứng sinh do bệnh viện cấp, kết nối vào kho dữ liệu dùng chung do cơ quan nhà nước vận hành, tất cả để phục vụ người dân nhanh, gọn, tiện lợi hơn.
Mô hình Tổ phản ứng nhanh nghĩa tình kết nối Tổng đài 1022 sẽ hỗ trợ người dân đăng ký khai tử tại nhà. Trước đây, thân nhân thường phải đến UBND phường nhiều lần để hoàn tất thủ tục đăng ký khai tử, xóa đăng ký thường trú... thì nay, mô hình mới đặt mục tiêu “3 không”: không để người dân đi lại nhiều lần, không chờ đợi quá 24 giờ và không sai sót dữ liệu, trong một số trường hợp cán bộ còn đến tận nhà hướng dẫn, trao kết quả và thư chia buồn. Đến nay, 168 phường, xã, đặc khu đã hỗ trợ trao trích lục khai tử cho 1.247 trường hợp.
Với mô hình kết nối metro và xe buýt trên nền tảng VNeID, việc tra cứu hành trình, mua vé và quét mã để lên xe được gom về một nền tảng duy nhất, đã quen thuộc với đông đảo người dân, không phải tải thêm ứng dụng mới. Mở điện thoại, mua vé, quét mã qua cổng là xong. Tiết kiệm thời gian, bớt thao tác và giúp người dân đến với giao thông công cộng dễ dàng hơn.
Suy cho cùng, chính quyền số vận hành như thế nào để phục vụ công dân số tiện ích nhất mới là mục tiêu cuối cùng. 3 mô hình nói trên và nhiều mô hình khác nữa, sắp tới, khi hoạt động hiệu quả, còn phải tính đến việc mở rộng và kết nối thêm. Với giao thông, cần nghiên cứu kết nối thêm các phương thức vận chuyển, dữ liệu giao thông và những dịch vụ liên quan, như giao nhận hàng hóa, để việc đi lại và sinh hoạt hàng ngày thuận tiện hơn. Với dữ liệu y tế, cần từng bước mở rộng kết nối đến các bệnh viện, cơ sở y tế khác để ngày càng nhiều người dân được hưởng lợi.
Thước đo để đánh giá kết quả lại vô cùng đơn giản: người dân có tiết kiệm được thời gian, chi phí hay không; có bớt đi lại, bớt giấy tờ hay không; sinh hoạt hàng ngày có thuận tiện hơn hay không. Nếu làm được những điều đó, công nghệ mới thực sự phát huy giá trị. Công nghệ len vào đời sống, vào tận từng “tế bào” của xã hội, sát sườn với nhu cầu thiết yếu, cụ thể của người dân, doanh nghiệp.
Cách tổ chức ra mắt 3 mô hình ứng dụng công nghệ nói trên ngay tại ga Bến Thành - điểm kết nối đầu tiên để “quét” trên VNeID cũng cho thấy điều đó, khi bộ máy công vụ, phương tiện phục vụ chủ động ra hiện trường, về cơ sở, khoảng cách giữa chính quyền và người dân từ đó gần lại, tin cậy. Thành phố không chỉ có thêm những nền tảng số mà là cách phục vụ người dân tốt hơn, để TPHCM trở thành một đô thị đáng sống.
