Đưa văn hóa trở thành nếp sống đẹp mỗi ngày

Ngày 24-11-2026, lần đầu tiên Ngày Văn hóa Việt Nam được tổ chức trên phạm vi cả nước, với chính sách nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương dành cho người lao động. Trao đổi với phóng viên Báo SGGP, Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh, ý nghĩa của ngày lễ nằm ở việc đưa văn hóa đến gần hơn với mỗi người dân, để những giá trị tốt đẹp thấm sâu vào từng gia đình, cộng đồng và trở thành nếp sống hàng ngày.

Mở rộng cơ hội tiếp cận văn hóa

* PHÓNG VIÊN: Thưa Thứ trưởng, năm 2026, Ngày Văn hóa Việt Nam (24-11) lần đầu tiên được tổ chức. Ngành văn hóa đã chuẩn bị những gì để ngày lễ này thực sự trở thành ngày hội của người dân?

trinhthithuy.jpg
Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Trịnh Thị Thủy

- Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL TRỊNH THỊ THỦY: Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của Chính phủ và Bộ VH-TT-DL là kiên quyết chống hình thức, phô trương; lấy người dân làm trung tâm, là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng văn hóa, lấy sự chuyển biến trong đời sống văn hóa cơ sở làm thước đo hiệu quả. Năm nay, chúng tôi chú trọng mở rộng cơ hội tiếp cận văn hóa, tăng các hoạt động trải nghiệm thay cho việc chỉ tập trung vào nghi lễ kỷ niệm.

Theo đó, nhiều bảo tàng, di tích như: Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Di tích lịch sử Dinh Độc Lập cùng các vườn quốc gia Cúc Phương, Bạch Mã, Tam Đảo, Yok Đôn... sẽ đón khách miễn phí trong ngày 24-11.

Trung tâm Chiếu phim quốc gia và nhiều rạp chiếu phim tại các địa phương tổ chức các suất chiếu phim Việt Nam miễn phí, đồng thời triển khai chương trình ưu đãi vé. Những hoạt động này tạo thêm điều kiện để nhiều gia đình, nhất là công nhân, người lao động thu nhập thấp, được tham quan, thưởng thức và trải nghiệm văn hóa.

Chúng tôi cũng khuyến khích các bảo tàng, di tích, trung tâm văn hóa chuyển từ hình thức giới thiệu một chiều sang những hoạt động trải nghiệm sinh động, tăng tính tương tác.

Bên cạnh việc tham quan, nghe thuyết minh, người dân, nhất là giới trẻ, có thể trực tiếp trải nghiệm di sản, tìm hiểu nghề thủ công, nghe nghệ nhân kể chuyện, thưởng thức nghệ thuật đường phố, tham gia trò chơi dân gian. Những trải nghiệm gần gũi, gắn với ký ức và cảm xúc sẽ giúp ngày lễ thực sự có sức sống, để mỗi người trở thành người tham gia và lan tỏa các giá trị văn hóa.

nghesi.jpg
Triển lãm nghệ thuật “Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết” năm 2026 diễn ra từ ngày 18 đến 25-11 tại Công viên Chi Lăng, phường Sài Gòn, TPHCM. Ảnh: HOÀNG TRIỀU

* Tại các đô thị lớn như TPHCM, Hà Nội, người dân có nhiều cơ hội tham gia hoạt động văn hóa. Tuy nhiên, với công nhân khu công nghiệp, đồng bào vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, khoảng cách thụ hưởng văn hóa vẫn còn. Ngành văn hóa có giải pháp gì để Ngày Văn hóa Việt Nam đến được với những đối tượng này, thưa Thứ trưởng?

- Đây là một trong những thước đo quan trọng về tính nhân văn và sự công bằng của chính sách. Mọi người dân, dù ở đô thị hay nông thôn, miền núi hay hải đảo, đều có quyền tiếp cận, sáng tạo và thụ hưởng văn hóa. Tinh thần xuyên suốt của chúng tôi là không để người dân ở bất kỳ vùng miền nào đứng ngoài các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam.

Dịp này, hơn 400 hoạt động văn hóa được tổ chức trên cả nước, từ Trung ương đến địa phương. Các địa phương được khuyến khích phát huy bản sắc riêng, gắn hoạt động văn hóa với đời sống cộng đồng, tránh rập khuôn, hình thức.

Với công nhân, người lao động và đồng bào vùng khó khăn, Bộ VH-TT-DL chú trọng phát huy hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, tăng cường chiếu phim lưu động, xe thư viện lưu động, đưa các đoàn nghệ thuật đến khu công nghiệp, vùng sâu, vùng xa, các đồn biên phòng và hải đảo.

Chúng tôi xác định không thể chỉ chờ người dân đến với các thiết chế văn hóa mà phải chủ động đưa văn hóa đến nơi họ sinh sống, học tập và làm việc. Một buổi chiếu phim tại khu công nghiệp, chương trình nghệ thuật phục vụ đồng bào vùng cao hay chuyến xe thư viện đến địa bàn xa trung tâm đều góp phần thu hẹp khoảng cách thụ hưởng văn hóa.

Quan trọng hơn, các hoạt động phải phù hợp với nhu cầu, điều kiện sinh hoạt và đặc trưng văn hóa của từng cộng đồng. Khi được trực tiếp tham gia, giới thiệu nét đẹp văn hóa quê hương, người dân vừa được thụ hưởng, vừa góp phần gìn giữ, trao truyền và làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc.

Ngày Văn hóa Việt Nam là dịp khơi dậy sự quan tâm, niềm tự hào và ý thức trách nhiệm đối với văn hóa dân tộc. Để tinh thần ấy được duy trì lâu dài, cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị, các tổ chức xã hội và đặc biệt là sự tham gia tự giác của mỗi người dân.

Khi mỗi gia đình là một tổ ấm nhân ái, mỗi nhà trường là môi trường nuôi dưỡng những giá trị tốt đẹp, mỗi cộng đồng dân cư là một không gian nghĩa tình, văn minh, văn hóa sẽ thực sự trở thành nền tảng tinh thần, nguồn sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của đất nước.

TRỊNH THỊ THỦY, Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL

Bồi đắp văn hóa từ gia đình đến cộng đồng

* Theo Thứ trưởng, làm thế nào để tinh thần Ngày Văn hóa Việt Nam không dừng lại ở ngày 24-11 mà hiện diện trong mỗi gia đình, nhà trường và cộng đồng?

- Giá trị sâu xa của văn hóa cần được thể hiện trong đời sống hàng ngày, bên cạnh những công trình, di sản hay sự kiện lớn. Văn hóa không phải điều gì cao siêu, xa vời mà nằm ngay trong lời ăn tiếng nói, cách ứng xử tử tế giữa người với người, trong văn hóa công sở, văn hóa kinh doanh và cả sự văn minh trên không gian mạng.

Chúng tôi luôn xác định gia đình là nơi hình thành và nuôi dưỡng những giá trị đầu tiên; nhà trường là môi trường giáo dục, bồi đắp nhân cách; cộng đồng là không gian thực hành, gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa. Những môi trường ấy gắn bó chặt chẽ, cùng góp phần hình thành nếp sống, lối sống và bản sắc của mỗi con người.

Đặc biệt, trong bối cảnh đô thị hóa và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, xã hội đang đối diện với những thay đổi về lối sống, những biểu hiện lệch chuẩn trong ứng xử, sự vô cảm hay tác động của thông tin xấu độc trên mạng xã hội. Khi đó, văn hóa chính là một “hệ điều tiết” mềm dẻo nhưng bền bỉ.

Pháp luật tạo hành lang kỷ cương và các chế tài để giữ gìn trật tự xã hội; còn văn hóa, đạo đức và ý thức tự giác giúp mỗi người tôn trọng các chuẩn mực chung bằng nhận thức và niềm tin của chính mình. Vì vậy, điều chúng ta hướng tới là tổ chức các hoạt động văn hóa thiết thực, qua đó tạo chuyển biến trong nhận thức và hành vi của mỗi người dân.

Những giá trị tốt đẹp cần được nuôi dưỡng thường xuyên thông qua giáo dục trong gia đình, nhà trường, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh tại cơ quan, khu dân cư và các hoạt động sinh hoạt cộng đồng.

ngayvanhoa.jpg
Một tiết mục biểu diễn nghệ thuật tại Lễ khai mạc Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc - Sắc màu văn hóa Việt TPHCM năm 2026, tối 22-11. Ảnh: HOÀNG TRIỀU

* Nhân dịp Ngày Văn hóa Việt Nam đầu tiên 24-11-2026, Thứ trưởng muốn gửi gắm thông điệp gì tới người dân?

- Tôi muốn chia sẻ một điều rất giản dị: Ngày 24-11 là ngày hội của toàn dân, nhưng sức sống thực sự của ngày lễ nằm ở chính sự lựa chọn và hành động của mỗi người dân, mỗi gia đình, bên cạnh những chính sách hay sự kiện quy mô lớn.

Tôi mong rằng trong ngày nghỉ đặc biệt này, mỗi người Việt Nam, từ người lớn tuổi đến các bạn trẻ, hãy dành cho mình và người thân một cuộc hẹn với văn hóa. Đó có thể là cùng nhau xem một bộ phim Việt, thăm một di tích hay bảo tàng quê hương, đọc một cuốn sách hay, chăm chút không gian sống xanh - sạch - đẹp, hoặc đơn giản là dành cho nhau những lời nói, cử chỉ tử tế hơn trong cuộc sống thường nhật.

Điều tôi mong mỏi nhất là Ngày Văn hóa Việt Nam trở thành dịp để mỗi người bắt đầu từ những hành động nhỏ, những ứng xử đẹp trong gia đình và cộng đồng. Văn hóa chỉ thực sự có sức sống khi trở thành một phần tự nhiên trong đời sống mỗi người, mỗi ngày.

Tin cùng chuyên mục