Kiên nhẫn dìu dắt
“Khang, vô hàng nào! Ngọc Anh, ném bóng đi, thầy thương...”. Trên sân trường, người thầy thoăn thoắt hướng dẫn học sinh từng động tác, dìu em nọ, đỡ em kia. Có em vừa ném trúng quả bóng vào ô, bỗng cắm đầu chạy vụt ra khỏi sân, người thầy lại vội vàng chạy theo giữ em lại.
Ảnh: PHƯƠNG QUỲNH
Sau 4 năm, lần đầu tiên Linh Đan, học sinh tự kỷ, được lên làm mẫu động tác, nét mặt dù ngây ngô vẫn ánh lên nét vui lấp lánh. Ở góc bên cạnh, người thầy đưa tay lau vội giọt nước mắt xúc động.
25 năm gắn bó với môi trường giáo dục phổ thông là khoảng thời gian đủ dài để một giáo viên ngại thay đổi, nhất là chuyển sang một môi trường đặc biệt. Thế nhưng, thầy Phạm Thành Vinh, giáo viên Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Bình Chánh (xã Bình Hưng, TPHCM), lại khác.
"Nhìn những em học sinh chịu thiệt thòi về mặt thể chất, tôi thấy rất cần giáo viên với trình độ chuyên sâu hướng dẫn các em những động tác vận động để có hiệu quả thực sự. Nếu giáo viên chủ nhiệm kiêm nhiệm công việc này thì sẽ gặp nhiều khó khăn", thầy Vinh chia sẻ.
Từ suy nghĩ đó, năm 2023, thầy Phạm Thành Vinh không ngần ngại xin về làm việc tại Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Bình Chánh và gắn bó đến nay.
Thầy Thành Vinh kể, khi mới về trung tâm, thầy rất bỡ ngỡ và gặp nhiều khó khăn. Một lớp học có thể vừa có học sinh khiếm thính, vừa có em tăng động, chậm phát triển..., đòi hỏi giáo viên phải chủ động nghiên cứu kỹ bài dạy nhằm tìm ra phương pháp giảng dạy tối ưu.
“Ở môi trường phổ thông, khi giáo viên đưa ra bài tập, các em có thể tự làm dựa trên hướng dẫn chung. Nhưng ở môi trường giáo dục đặc biệt, người thầy phải trực tiếp hướng dẫn tận tình, với những phương pháp phù hợp từng em để tiết học đạt hiệu quả cao nhất”, thầy Vinh đúc kết.
Sau 3 năm giảng dạy ở môi trường đặc biệt, thầy Phạm Thành Vinh dần nắm vững những phương pháp giảng dạy phù hợp đối với học sinh khuyết tật, từng bước nâng cao trình độ chuyên môn. Trước mỗi buổi học, thầy tranh thủ đến trung tâm sớm để gặp gỡ, trò chuyện với các em. Khi đã gắn bó và gần gũi hơn, các em sẽ cởi mở, dễ hòa đồng, từ đó người thầy có thể truyền đạt nội dung bài học tốt hơn.
"Niềm vui lớn nhất là học sinh rất mến thương tôi. Có những hôm tôi bận đi công tác, không thể đến lớp, các em lại ríu rít hỏi: "Thầy Vinh đâu rồi? Sao thầy chưa đến dạy?". Điều ấy khiến tôi có động lực vượt qua mọi khó khăn", thầy Phạm Thành Vinh chia sẻ.
Tận tụy và bao dung
Gắn bó với môi trường GDTX suốt 16 năm kể từ khi ra trường, cô Phan Thị Hiền Lương, giáo viên môn Ngữ Văn, Trung tâm GDNN-GDTX Tân Bình (phường Bảy Hiền), không ít lần lặng lẽ khóc vì mệt mỏi.
Với sự cống hiến cho ngành giáo dục - đào tạo TPHCM, thầy Phạm Thành Vinh, cô Phan Thị Hiền Lương và cô Dương Thị Thái vinh dự được trao Giải thưởng Võ Trường Toản năm 2026.
Những ngày đầu chỉ biết bất lực đứng nhìn học viên gây ồn ào, mất trật tự, cô Hiền Lương nhận được sự hướng dẫn tận tình của các giáo viên đi trước, từ cách xử lý tình huống đến những kiến thức chuyên môn trong môi trường đặc biệt.
Cô Phan Thị Hiền Lương xem mỗi học viên đều như con của mình, vừa dạy bảo vừa bao dung. Theo cô, khi người thầy nắm được kiến thức tâm lý để thấu hiểu lứa tuổi học trò, hiểu được những khó khăn và tổn thương của các em thì sẽ yêu thương, bao dung các em hơn.
“Giảng dạy trong môi trường GDTX, giáo viên sẽ gặp nhiều khó khăn, vất vả hơn nhưng đây cũng là môi trường để thầy, cô giáo trưởng thành. Tôi tâm niệm cứ lao vào thử thách bằng tất cả trách nhiệm, tình yêu và niềm tin vào nghề giáo, vào chính mình thì sẽ được đền đáp xứng đáng”, cô Hiền Lương, chia sẻ.
Từ kinh nghiệm giảng dạy trong môi trường GDTX, cô Hiền Lương nhận thấy, đa phần học viên ở đây mất niềm tin vào bản thân, tự ti, khả năng học tập hạn chế...
Với sáng kiến “Vận dụng tinh thần khai phóng để bồi dưỡng niềm tin vào năng lực của bản thân cho học viên”, cô mong muốn hướng đến xây dựng lớp học mà ở đó, học viên được lắng nghe, thể hiện quan điểm, được phép sai và có cơ hội sửa sai.
“Tôi tin rằng, khi một học trò cảm thấy mình được tôn trọng và tin tưởng, các em sẽ có thêm động lực để thay đổi. Trong hành trình sắp tới, tôi mong muốn tiếp tục áp dụng các phương pháp dạy học tích cực vào bộ môn Ngữ văn, phát triển những hoạt động giáo dục giúp học viên tự tin, chủ động và có khả năng vận dụng kiến thức vào cuộc sống”, cô Phan Thị Hiền Lương bày tỏ.
Bí quyết từ tình yêu thương
Với 15 năm giảng dạy trong môi trường học tập có nhiều đối tượng học viên với những nét đặc thù về tâm lý, hoàn cảnh và nền tảng kiến thức, cô Dương Thị Thái, giáo viên môn Lịch sử, Trung tâm GDNN-GDTX Tân Uyên (phường Tân Uyên), chia sẻ bí quyết giữ lửa nghề là tình yêu thương và niềm tin sâu sắc với học trò.
Theo cô, mỗi em đều có một thế mạnh riêng cần được đánh thức. Phụ huynh gửi gắm các em đến trường là cũng trao gửi niềm tin, vì vậy trách nhiệm của người thầy phải đồng hành, uốn nắn và định hướng các em trở thành người có ích, có trách nhiệm với gia đình, xã hội.
Kiên nhẫn và thấu hiểu, cô biến mỗi giờ học Lịch sử thành không gian cởi mở để tháo gỡ rào cản tâm lý cho học sinh. Cô Dương Thị Thái chia sẻ, hành trình 15 năm đứng lớp tại Trung tâm GDNN-GDTX Tân Uyên là một chặng đường đầy ắp những kỷ niệm xúc động.
Từ những ngày đầu làm công tác giám thị, kiêm nhiệm giáo viên Lịch sử đến khi đảm nhận vai trò Tổ trưởng Tổ Khoa học Xã hội và giáo viên chủ nhiệm lớp 12, điều khiến cô gắn bó với mái trường này là được thấy các em tự tin, trưởng thành và bản lĩnh hơn.
Chia sẻ thêm về phương pháp giảng dạy môn Lịch sử vốn được xem là khô khan, cô Dương Thị Thái cho biết, luôn chú trọng đổi mới cách dạy thông qua các sáng kiến và kinh nghiệm thực tiễn. Chẳng hạn, sáng kiến gắn liền lịch sử địa phương với lịch sử dân tộc trong chương trình giúp các em thấy bài học gần gũi, gắn liền với chính mảnh đất quê hương.
Trong khi đó, sáng kiến “Đa dạng hóa tổ chức hoạt động nhóm đã phát huy sự tích cực của học sinh trong việc giảng dạy Lịch sử lớp 11” (năm học 2023-2024), giúp học sinh chủ động tương tác, tranh luận và tự khai thác kiến thức, thay vì ghi nhớ thụ động...
Điểm tựa để học trò vượt lên nghịch cảnh
Cô Dương Thị Thái chia sẻ, không thể truyền cảm hứng cho học sinh bằng những lý thuyết khô khan, mà cần xuất phát từ chính năng lượng sống tích cực, sự tận tụy và tinh thần trách nhiệm của người thầy.
Cô mong muốn, sự kiên trì, tình yêu thương chân thành và sự đồng hành sát sao của mình sẽ trở thành điểm tựa tinh thần, giúp các em vượt qua rào cản tâm lý, nghịch cảnh, thêm vững tin vào bản thân và nỗ lực vươn lên.