Ngày 27-10, tại phiên thảo luận “Xây dựng khung chính sách phát triển kinh tế số ASEAN đáng tin cậy và liên thông”, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, các diễn giả phân tích những khó khăn của doanh nghiệp nhỏ và vừa khi tham gia thị trường số khu vực.
Phát triển nền tảng dùng chung
Bà Nguyễn Thùy Dương, Chủ tịch Công ty cổ phần Tư vấn EY Việt Nam, nhận định sự phổ biến của thanh toán QR đang mở rộng cơ hội giao dịch xuyên biên giới. Tuy nhiên, hạn chế về vốn, nhân lực và năng lực quản trị dữ liệu khiến nhiều doanh nghiệp phải lựa chọn giữa duy trì kinh doanh trước mắt và đầu tư công nghệ dài hạn.
Theo bà, doanh nghiệp nhỏ khó tự xây dựng toàn bộ hệ thống công nghệ, dữ liệu và bảo mật. Vì vậy, cần phát triển hạ tầng dùng chung, đơn giản hóa quy định và bảo đảm khả năng kết nối với thị trường quốc tế. Trong quá trình phát triển Trung tâm Dữ liệu quốc gia, Việt Nam cũng cần có cơ chế bảo vệ dữ liệu doanh nghiệp khi cung cấp dịch vụ xuyên biên giới với chi phí hợp lý.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số, Bộ KH-CN, nhấn mạnh định hướng chuyển trọng tâm từ ban hành chính sách sang thực thi, giảm thủ tục và chi phí tuân thủ.
Các giải pháp gồm mở rộng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), phát triển nền tảng số dùng chung và dịch vụ tin cậy với chi phí thấp, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số.
Chuẩn hóa kết nối, giảm chi phí giao dịch
Từ kinh nghiệm Indonesia, ông Felix Sharief, Phó Chủ tịch DANA Indonesia, nhận định rào cản lớn không chỉ nằm ở quy định pháp lý mà còn ở tình trạng phân mảnh thị trường. Khi mỗi ngân hàng, nền tảng tài chính sử dụng tiêu chuẩn riêng, doanh nghiệp phải tốn nhiều thời gian và chi phí tích hợp hệ thống.
Theo ông, việc áp dụng tiêu chuẩn chung về giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API) đã giúp rút ngắn thời gian kết nối giữa doanh nghiệp với ngân hàng và nền tảng tài chính từ khoảng 2 năm xuống còn 1 tháng. Chuẩn hóa thanh toán QR và hệ thống thanh toán nhanh cũng giúp giảm chi phí hạ tầng khi doanh nghiệp mở rộng hoạt động ra khu vực.
Bà Ellina Roslan, Giám đốc cấp cao MyDIGITAL Malaysia, chia sẻ kinh nghiệm thành lập Hội đồng Kinh tế số quốc gia do Thủ tướng Malaysia trực tiếp làm Chủ tịch. Cơ chế này nhằm tăng phối hợp liên ngành, tháo gỡ vướng mắc về thương mại, thanh toán và bảo mật dữ liệu.
Các ý kiến tại phiên thảo luận nhấn mạnh chính sách hỗ trợ cần tập trung giảm chi phí kết nối, đơn giản hóa thủ tục, bảo vệ dữ liệu và phát triển hạ tầng dùng chung. Đây là những điều kiện giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tận dụng cơ hội từ Hiệp định khung kinh tế số ASEAN (DEFA), tham gia sâu hơn vào thương mại số và chuỗi cung ứng khu vực.
