Vài năm trở lại đây, khi học môn Mỹ thuật, học sinh Trường THCS Hà Huy Tập, phường Gia Định đều có những tiết thực hành, trải nghiệm tại Không gian học thuật, Trường Đại học Mỹ thuật TPHCM. Tại đây, học sinh các lớp được tham quan không gian, giới thiệu về các loại hình tranh, điêu khắc và cơ hội nghề nghiệp khi theo đuổi lĩnh vực hội hoạ, mỹ thuật. Đặc biệt, tùy theo từng khối, các em sẽ được trao đổi, thảo luận trực tiếp với giảng viên Trường Đại học Mỹ thuật.
Trường THCS Hà Huy Tập cũng là đơn vị tiên phong tại TPHCM cho học sinh tham quan, học tập tại môi trường đại học, gắn môn học với định hướng nghề nghiệp từ bậc THCS. Thông thường hình thức này được triển khai ở bậc THPT.
Chia sẻ về việc mạnh dạn đổi mới phương pháp tiếp cận bộ môn, cô Mai Đình Minh Anh, giáo viên Mỹ thuật, Trường THCS Hà Huy Tập cho biết, Chương trình GDPT 2018 xác định bậc THCS là giai đoạn giáo dục cơ bản, THPT là giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp. Tuy nhiên, để ngay khi bước vào bậc THPT mỗi học sinh có thể định hướng tốt được nghề nghiệp thông qua việc chọn môn học lựa chọn thì vai trò hướng nghiệp cần phải được đẩy mạnh từ bậc THCS, làm sao ở từng môn học học sinh phải được trải nghiệm nhiều hơn, mở rộng nhiều hơn góc nhìn về cơ hội ngành nghề…
“Ở bậc THPT, Mỹ thuật là một trong những bộ môn lựa chọn để định hướng nghề nghiệp. Như vậy, nếu ngay từ bậc THCS, học sinh được trang bị tốt những kiến thức về môn học một cách đa chiều, được khơi gợi đam mê với môn học, tìm hiểu về các hướng đi ngành nghề của bộ môn thì sẽ là nền tảng tốt để các em mạnh dạn, tự tin hơn khi chọn môn học này ở bậc THPT. Sự chủ động này cũng sẽ giúp các em chọn được trường THPT phù hợp khi lựa chọn nguyện vọng tuyển sinh 10, tránh chọn theo tâm lý đám đông, bạn bè…”, cô Minh Anh phân tích thêm.
Đặc biệt, giáo viên này nhấn mạnh rằng, khi đổi mới phương pháp tiếp cận môn học, đưa học sinh học tập trực tiếp tại trường đại học đã mở rộng thêm thiết chế trong môn học, giúp môn học được tiếp cận theo góc nhìn trực quan, sinh động hơn, thay vì chỉ dừng lại ở các thiết chế tại trường như phòng học bộ môn.
Tại TPHCM, công tác hướng nghiệp học sinh sau THCS thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực. Không chờ đợi đến khi học sinh học lớp 9 mới tổ chức các chương trình tư vấn, hướng nghiệp, phân luồng, hiện nay công tác này được các trường THCS triển khai từ xa, từ sớm, gắn việc định hướng nghề nghiệp với công tác giáo dục toàn diện và trải nghiệm bộ môn. Sự tham gia, đồng hành của hệ thống giáo dục nghề nghiệp cũng góp phần giúp học sinh có hình dung sớm về lĩnh vực ngành nghề.
Tuy nhiên, thầy Tân Trung Nghĩa, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Huệ, phường Vĩnh Hội thừa nhận, sự phối hợp của hệ thống giáo dục nghề nghiệp trong công tác hướng nghiệp cho học sinh THCS mới chỉ dừng ở mục tiêu phân luồng chứ chưa thực sự chú trọng yếu tố hướng nghiệp. Trong khi đó, để thực hiện tốt phân luồng, cần thiết phải thực hiện hiệu quả việc hướng nghiệp, đặc biệt là khi quan điểm của phụ huynh học sinh sau THCS vẫn mong muốn tiếp tục chọn học lớp 10 THPT, số ít mới chủ động phân luồng.
“Trong Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho học sinh, nhà trường thường xuyên phối hợp với các đơn vị để hỗ trợ học sinh tìm hiểu về lĩnh vực ngành nghề. Mỗi năm, nhà trường đều mời các trường cao đẳng, trung cấp về để giới thiệu nghề nghiệp cho học sinh, trang bị cho các em kiến thức về ngành nghề, yêu cầu cần có của ngành nghề, cơ hội phát triển của ngành nghề. Khi có kiến thức về ngành nghề, các em sẽ tự tin hơn khi hướng nghiệp cho bản thân khi bước lên bậc THPT”, thầy Nghĩa nhấn mạnh.
Từ thực tiễn đơn vị, cô Hứa Thị Diễm Trâm, Hiệu trưởng Trường THCS Hà Huy Tập khẳng định, yêu cầu hướng nghiệp sớm cho học sinh từ bậc THCS là cần thiết. Để yêu cầu này đạt hiệu quả rất cần vai trò trợ sức từ phía các trường đại học, cao đẳng, trung cấp, không dừng ở hỗ trợ phân luồng mà cần tham gia sâu hơn vào công tác hướng nghiệp ở trường THCS.
“Sau nhiều năm triển khai Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp ở bậc THCS, giáo viên hướng nghiệp ở trường vẫn đóng vai trò kiêm nhiệm, công tác hướng nghiệp chủ yếu hỗ trợ học sinh cuối cấp chọn nguyện vọng tuyển sinh 10, phân luồng học sinh sau THCS. Tuy nhiên, rõ ràng yêu cầu hướng nghiệp bậc THCS đang đặt ra ngày càng cao, bởi là tiền đề để các em chọn môn ở bậc THPT. Do vậy rất cần sự hỗ trợ từ phía các trường đại học, cao đẳng, trung cấp cùng với nhà trường mang đến cho học sinh môi trường trải nghiệm nghề nghiệp gắn với môn học…”, cô Trâm đề xuất.
Thầy Nguyễn Hùng Khương, Hiệu trưởng Trường THPT Ten lơ man, phường Bến Thành nhận định, để ngay từ khi vào lớp 10, học sinh chọn được môn học lựa chọn phù hợp với năng lực, sở trường và định hướng nghề nghiệp thì vai trò hướng nghiệp từ bậc THCS là cực kỳ quan trọng. Công tác này đòi hỏi phải giúp mỗi học sinh nhận diện được thế mạnh, sở trường của bản thân gắn với mỗi môn học và gắn với ngành nghề. Các em phải hiểu được đối với các lĩnh vực ngành nghề nào thì sẽ đi với nhóm môn học nào…
“Thực tế cho thấy, nếu được tư vấn, định hướng và có kiến thức hướng nghiệp kỹ càng từ bậc THCS, lên bậc THPT các em chọn môn học một cách có chủ đích, học tập hiệu quả, tránh việc phải đổi môn học. Tuy nhiên, đa phần học sinh đầu vào lớp 10 các em vẫn “hổng” kiến thức hướng nghiệp, ngành nghề, nhiều em không thể tự định hướng được bản thân có thể mạnh ở môn học nào, lĩnh vực gì, mà chủ yếu trước hếtchỉ quan tâm việc đậu vào lớp 10 THPT. Điều này phần nào cũng gây khó khăn cho trường THPT trong việc tư vấn các em chọn môn học lựa chọn gắn với định hướng nghề nghiệp”, thầy Nguyễn Hùng Khương bày tỏ.
