Kinh tế cửa khẩu chưa như kỳ vọng - Bài 3: Các khu kinh tế cửa khẩu Tây Nguyên, Đông Nam bộ - Đìu hiu… chợ chiều

Gia Lai và Kon Tum là 2 tỉnh Tây Nguyên đều có cửa khẩu quốc tế là Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh (huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai) và Cửa khẩu quốc tế Bờ Y (huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum). Trong khi tại khu vực Đông Nam bộ, riêng tỉnh Tây Ninh có 2 cửa khẩu quốc tế là Mộc Bài và Xa Mát. Tuy nhiên, các khu kinh tế cửa khẩu (KTCK) phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, đóng góp vào nền kinh tế không đáng kể so với quy mô.

Chợ đóng cửa, tiểu thương chuyển nghề

 Có mặt tại Khu KTCK quốc tế Lệ Thanh vào những ngày này, chúng tôi thấy đường sá dẫn vào cửa khẩu được đầu tư kiên cố. Tuy nhiên, nhiều diện tích đất còn bỏ trống chưa được doanh nghiệp thuê. Đi sâu vào cửa khẩu, chúng tôi thấy nơi đây vắng hoe. Nhiều nhà, ki ốt, hàng quán đang đóng cửa, bên trên treo biển cho thuê nhà. Chợ cửa khẩu Lệ Thanh cũng đóng cửa im ỉm, trước sân cỏ mọc um tùm.

Ông Mạnh, chủ tiệm bán tạp hóa, đặc sản Tây Nguyên, đồ dùng gia đình Mạnh Ánh (sát chợ cửa khẩu Lệ Thanh) cho biết, chợ cửa khẩu buôn bán ế ẩm nên tiểu thương phải đóng cửa, chuyển nghề. Cũng có người không bán buôn được thì bỏ đi. Riêng gia đình ông đến cửa khẩu thuê đất làm ăn cũng đã được 20 năm, nhưng do không có khách nên hiện mỗi ngày chỉ bán cầm chừng được 300.000 đồng tiền hàng. Để kiếm thêm thu nhập, ông Mạnh kiêm nghề cột chổi để bán.

Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Gia Lai, tại Khu KTCK quốc tế Lệ Thanh, tính đến tháng 6-2022, có 32 nhà đầu tư thực hiện 39 dự án với tổng vốn đầu tư đăng ký là 541 tỷ đồng. Trong đó, có 11 dự án đã hoàn thành đi vào hoạt động, 19 dự án đang xây dựng, 9 dự án đang làm thủ tục.

Trong 6 tháng đầu năm 2022, doanh thu thuần của các doanh nghiệp tại Khu trung tâm Khu KTCK quốc tế Lệ Thanh ước đạt 294 tỷ đồng, giảm 25% so với cùng kỳ năm 2021. Kim ngạch xuất nhập khẩu qua Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh lũy kế đến ngày 15-5 chỉ đạt 82,8 triệu USD. Thu ngân sách tại Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh đến ngày 15-5 đạt 5,49 tỷ đồng.

Trong khi đó, Khu KTCK quốc tế Bờ Y được quy hoạch hơn 70.400ha, bao gồm các khu chức năng chính như khu phi thuế quan, khu chế xuất, khu công nghiệp, khu dịch vụ, thương mại, khu giải trí, khu du lịch, khu đô thị, khu dân cư, khu hành chính và các khu chức năng khác.

Ghi nhận tại đây cho thấy, hàng hóa bày bán đơn điệu, khách vắng tanh, cửa khẩu đìu hiu. Ông Tống Văn Đồng, Chủ tịch UBND xã Bờ Y, cho biết, hàng xuất khẩu qua lại chủ yếu là hàng nông sản, nhưng hoạt động giao thương còn trầm lắng.

Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Kon Tum cho biết, đến nay, tại Khu KTCK quốc tế Bờ Y đã thu hút 67 dự án của 56 doanh nghiệp đầu tư với tổng vốn đăng ký 1.429 tỷ đồng. Tổng diện tích đất của 67 dự án là 141,9ha, chiếm 0,2% diện tích đất khu kinh tế. Trong 6 tháng đầu năm 2022, giá trị kim ngạch xuất nhập khẩu qua Cửa khẩu quốc tế Bờ Y đạt hơn 141 triệu USD, thu nộp ngân sách nhà nước đạt 138 tỷ đồng. 

Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Kon Tum, việc thu hút đầu tư vào Khu KTCK Bờ Y chưa đạt được kỳ vọng bởi lý do như nguồn lực đầu tư từ ngân sách để xây dựng cơ sở hạ tầng, bồi thường giải phóng mặt bằng còn hạn chế; quy hoạch chưa phù hợp với tình hình thực tế địa phương. 

Tìm lối ra 

Thành lập từ năm 1998, Khu KTCK Mộc Bài (Tây Ninh) có diện tích hơn 21.284ha. Sự ra đời khu kinh tế này như luồng gió mới thu hút đầu tư, kích cầu phát triển kinh tế - xã hội khu vực biên giới tỉnh Tây Ninh nói riêng và Đông Nam bộ nói chung.

Tổng vốn đầu tư các công trình kết cấu hạ tầng tại Khu KTCK Mộc Bài từ nguồn ngân sách nhà nước đạt gần 992 tỷ đồng, thu hút được 56 dự án, trong đó có 19 dự án vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tổng vốn đầu tư đăng ký đạt 401 triệu USD và 8.600 tỷ đồng. 

Tuy vậy, các hoạt động kinh tế trong khu kinh tế này chỉ nhộn nhịp một thời gian ngắn, đó là khi triển khai các chính sách ưu đãi về thuế. Những năm gần đây, hoạt động của siêu thị, trung tâm thương mại, chợ đường biên… dần bị thu hẹp, các doanh nghiệp mua bán hàng miễn thuế đều ngừng hoạt động.

Kinh tế cửa khẩu chưa như kỳ vọng - Bài 3: Các khu kinh tế cửa khẩu Tây Nguyên, Đông Nam bộ - Đìu hiu… chợ chiều ảnh 1 Khu KTCK quốc tế Bờ Y mặc dù được quy hoạch với nhiều khu chức năng nhưng vẫn vắng vẻ, đìu hiu

Nếu như doanh thu của khu kinh tế năm 2011 đạt 1.237 tỷ đồng thì năm 2017 giảm xuống còn 476 tỷ đồng. Trong khi đó, số dự án đầu tư, vốn đăng ký thực hiện dự án nhiều, nhưng chỉ có khoảng 15% tổng diện tích đất đăng ký đầu tư được đưa vào khai thác, sử dụng, còn lại là các phần đất đền bù không liền thửa, da beo, gây lãng phí tài nguyên đất đai. 

Đặc biệt, thu ngân sách từ hoạt động sản xuất kinh doanh tại Khu KTCK Mộc Bài rất thấp, nếu loại trừ số thu phí hạ tầng cửa khẩu, thì số thu chỉ chiếm chưa đến 1% ngân sách toàn tỉnh. Trong khi đó, quy hoạch chung khu kinh tế bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập, không còn phù hợp, nhưng chậm được điều chỉnh, bổ sung, nhất là kết cấu hạ tầng cửa khẩu chậm được mở rộng, nâng cấp đã gây ra tình trạng quá tải, ùn ứ trong thời gian gần đây.

Một trong những nguyên nhân khiến Khu KTCK Mộc Bài phát triển chưa như kỳ vọng là chính sách phát triển chủ yếu dựa vào ưu đãi thuế, qua đó, lấy thương mại - dịch vụ làm tâm điểm phát triển và khâu đột phá là bán hàng miễn thuế, nên khi chính sách này thay đổi đã mất động lực thương mại tại đây. 

Hiện nay, tỉnh Tây Ninh đã đề ra giải pháp khác theo hướng phát triển Khu đô thị - công nghiệp - dịch vụ cửa khẩu mang tầm quốc gia, khu vực, với các kiến nghị Trung ương tháo gỡ, cụ thể là: cần xác định đây là khu kinh tế trọng điểm của quốc gia, là cực tăng trưởng quan trọng ở khu vực phía Nam, từ đó có cơ chế đặc thù, vượt trội hơn so với các mô hình khu KTCK hiện có.

Bên cạnh đó, Chính phủ đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương xử lý các vấn đề liên quan quy hoạch, chấp thuận chủ trương đầu tư, chuyển đổi mục đích sử dụng đất nhằm khơi thông thủ tục hành chính.

Đáng chú ý, Tây Ninh kiến nghị giải pháp phân bổ nguồn lực đầu tư hợp lý từ trung ương cho các công trình kết cấu hạ tầng trọng điểm, mang tính kết nối vùng, cụ thể là các bộ ngành cần hỗ trợ tích cực cho TPHCM và tỉnh Tây Ninh hoàn thiện các thủ tục đầu tư, xây dựng để sớm khai thác tuyến cao tốc TPHCM - Mộc Bài.

GS-TS Nguyễn Quang Thuấn, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương: 

Để Khu KTCK Mộc Bài phát triển, cần thực thi các cơ chế chính sách ưu đãi cao nhất đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước vào sản xuất kinh doanh, phát triển hạ tầng, khuyến khích các ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng thiết lập các chi nhánh hoặc điểm giao dịch tiền tệ; khu KTCK được phép thành lập các khu kho ngoại quan, khu bảo thuế, thành lập các chợ đầu mối làm chức năng điều tiết hàng hóa.

Bên cạnh đó, Khu KTCK Mộc Bài được thực hiện cấp visa tại chỗ cho khách du lịch, du khách đã có visa vào các nước ASEAN hoặc các nước Tiểu vùng sông Mê Công mở rộng (GMS) được vào trong khu vực khu kinh tế và từng bước nghiên cứu mở ra các hoạt động có liên quan vui chơi có thưởng để thu hút đông đảo du khách đến với Khu KTCK Mộc Bài... (Trích tham luận gửi tới hội thảo khoa học “Quan điểm, định hướng giải pháp phát triển Khu KTCK Mộc Bài” tổ chức mới đây).

Ông Nguyễn Thanh Ngọc, Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh: 

Nhằm phát triển đúng tiềm năng, lợi thế của Khu KTCK Mộc Bài, cần có tư duy và cách tiếp cận mới, lấy công nghiệp đô thị làm động lực chính, trung tâm dẫn dắt để thu hút nguồn lực đầu tư mạnh mẽ hơn.

Thủ tướng Chính phủ cũng vừa có Quyết định 966/QĐ-TTg phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chung xây dựng Khu KTCK Mộc Bài đến năm 2045, là cơ sở quan trọng để tỉnh Tây Ninh xây dựng quy hoạch nơi đây với tư duy, tầm nhìn mới, đồng thời phối hợp các bộ ngành nghiên cứu, đề xuất Chính phủ các cơ chế chính sách ưu đãi vượt trội, tạo ra nguồn lực mạnh mẽ thúc đẩy khu KTCK phát triển trong thời gian tới.


Để phát huy hiệu quả Khu KTCK quốc tế Bờ Y, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Kon Tum đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép điều chỉnh quy hoạch khu kinh tế phù hợp với điều kiện, khả năng của tỉnh và tình hình thực tiễn.

Bên cạnh đó, ưu tiên bố trí kinh phí ngân sách nhà nước cho đầu tư hạ tầng; xây dựng, nâng cấp các tuyến đường quốc lộ, tỉnh lộ kết nối KTCK.

Đọc nhiều nhất

Tăng tốc từ tháng 2

Tăng tốc từ tháng 2

Đúng như dự báo, quý 1-2023 với kinh tế Việt Nam, kinh tế TPHCM là “vệt dài” của tháng cuối năm 2022 khi đà suy giảm tiếp tục thể hiện rõ ở mảng công nghiệp và các ngành phụ trợ.

Ngân hàng - Chứng khoán

Nhiều ngân hàng đạt lợi nhuận tỷ USD

Mặc dù tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng thương mại (NHTM) trong năm 2022 bị ảnh hưởng do cạn hạn mức tín dụng, nhưng theo kết quả vừa được các NHTM công bố, trong năm 2022, nhiều ngân hàng đã đạt mức lợi nhuận tỷ USD (khoảng hơn 23.000 tỷ đồng).

Địa ốc

Đầu tư

Nhiều doanh nghiệp lớn xin đầu tư vào Khánh Hòa

Thông qua tiếp xúc các nhà đầu tư, Ban Quản lý Khu kinh tế Vân Phong nắm bắt nhu cầu của các nhà đầu tư để nghiên cứu trong quá trình lập quy hoạch phân khu các khu chức năng tại đây và các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.

Du lịch

Du lịch Tu Mơ Rông chờ “đại bàng” đánh thức

Dù chưa có tên trong bản đồ du lịch Tây Nguyên nhưng Tu Mơ Rông lại sở hữu nhiều cảnh quan thiên nhiên đẹp mê hồn, đủ sức làm du khách mê mệt. Đó là những con thác hùng vĩ với nhiều vệ tinh bao quanh như quần thể rừng nguyên sinh, những cánh đồng cỏ miên man, đồi săn mây ngút ngàn và hệ thống ruộng bậc thang uốn lượn. Nơi đây cũng sở hữu vườn Sâm Ngọc linh lớn nhất thế giới, trở thành sản phẩm du lịch không nơi nào có được.

Thông tin kinh tế

Vietjet chào đón những hành khách đầu tiên từ thành phố Almaty (Kazakhstan) đến vùng biển xinh đẹp tại Nha Trang

Lợi nhuận công ty mẹ đạt hơn 900 tỷ đồng, Vietjet đi đầu mở mạng bay quốc tế, thúc đẩy du lịch, đầu tư

Trong năm 2022, Vietjet vận chuyển 20,5 triệu lượt khách trên 116.000 chuyến bay, vận tải hành khách nội địa tăng trưởng 20% so với 2019. Số lượt khách nội địa trong quý 4-2022 tăng hơn 7 lần so với cùng kỳ năm 2021, cao hơn giai đoạn trước dịch Covid-19, trong đó hành khách nội địa tăng 24%.
VietinBank tiếp tục có sự tăng trưởng tích cực trong hoạt động kinh doanh

VietinBank: Chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ, chuyển dịch kênh số

Theo Báo cáo tài chính quý IV/2022 của VietinBank, lãi thuần từ hoạt động dịch vụ năm 2022 tăng 22,8% so với năm trước. Kết quả đạt được do Ngân hàng đã tích cực triển khai các giải pháp đồng bộ thúc đẩy công tác bán đi đôi với nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng đa dạng, toàn diện các nhu cầu dịch vụ tài chính của khách hàng…
Sẵn sàng phương án vận hành ổn định, an toàn hệ thống điện trong Tết Quý Mão

Sẵn sàng phương án vận hành ổn định, an toàn hệ thống điện trong Tết Quý Mão

Dự báo trong những ngày Tết Nguyên đán Quý Mãi 2023, mức tiêu thụ điện sẽ thấp hơn nhiều so với ngày thường, trong khi tổng công suất lắp đặt của nguồn năng lượng tái tạo (21.000MW) đã cao hơn nhiều công suất tiêu thụ của toàn hệ thống. Do đó, khi phụ tải xuống quá thấp, bắt buộc phải giảm công suất huy động từ các loại nguồn…
Ông Đào Xuân Dinh, Đồng sáng lập - Chủ tịch Merap và TS Itsuo Hama, Chủ tịch Lion Nhật Bản

Merap và Lion hợp tác chiến lược nâng tầm thương hiệu dược phẩm Việt Nam

Ngày 16-1, tại Nhật Bản, Công ty Merap và Lion Corporation Nhật Bản đã ký kết Thỏa thuận Hợp tác Chiến lược - Nâng tầm thương hiệu. Sự kiện này càng có ý nghĩa trong bối cảnh năm 2023, Merap đặt mục tiêu trở thành công ty chăm sóc sức khỏe tiên tiến cũng như năm đánh dấu chặng đường 50 năm phát triển quan hệ hợp tác ngoại giao giữa Nhật Bản và Việt Nam.