Nỗi lo gia tăng nợ xấu

Mặc dù bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 nhưng tín dụng nền kinh tế cả nước trong năm 2021 ước tăng hơn 13% so với năm trước. Tuy nhiên, bên cạnh tín hiệu tích cực thì nợ xấu lại tăng mạnh, dấy lên sự lo lắng.
Giao dịch tại một ngân hàng ở TPHCM. Ảnh: HẠNH NHUNG
Giao dịch tại một ngân hàng ở TPHCM. Ảnh: HẠNH NHUNG

Nợ xấu gia tăng

Tại cuộc họp triển khai nhiệm vụ ngành ngân hàng năm 2022, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Đào Minh Tú cho biết, NHNN đặt mục tiêu năm 2021 duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3%, nhưng do diễn biến phức tạp của dịch bệnh, tỷ lệ nợ xấu của ngành ngân hàng tăng mạnh. Nếu tính toán một cách cụ thể, tỷ lệ nợ xấu trong năm 2021 có thể cao hơn 8%.

Mặc dù chưa có số liệu đầy đủ cả năm 2021, nhưng thống kê báo cáo tài chính quý 3-2021 của các ngân hàng thương mại (NHTM) cho thấy, dư nợ xấu tuyệt đối tại 27 NHTM  tính đến hết quý 3 năm 2021 đã tăng lên 111.000 tỷ đồng, cao hơn 26% so với đầu năm. Trong đó, 10 ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu tăng, do doanh nghiệp vay phải đối mặt với rất nhiều khó khăn bởi dịch Covid-19. Các NHTM Nhà nước cũng có nợ xấu tăng mạnh do chiếm phần lớn tổng tín dụng của toàn ngành. 

Cụ thể, tỷ lệ nợ xấu của Vietcombank đã tăng gần gấp đôi so với đầu năm 2021, lên mức 1,1%. Trong đó, nợ xấu nhóm 4 (nợ nghi ngờ) tăng 14 lần, nhóm 5 (nợ khó đòi) tăng 45%.

Tương tự, tỷ lệ nợ xấu của Vietinbank cũng tăng gần gấp đôi so với cuối năm 2020, lên mức 1,66%, trong đó nợ nhóm 4 tăng gấp 10 lần. Dù có tỷ lệ nợ xấu giảm nhẹ, nhưng nợ xấu nhóm 5 của BIDV cũng chiếm tới 76% tổng nợ xấu.

Các NHTM tư nhân có nợ xấu tăng mạnh phải kể đến: LienVietPostBank tăng 10% so với đầu năm 2021, lên gần 2.700 tỷ đồng (tính đến cuối quý 3-2021); Techcombank tăng 41% so với đầu năm 2021, lên 1.820 tỷ đồng; NamABank tăng tới 148,7% so với đầu năm 2021, lên 1.849 tỷ đồng; ACB tăng 53,4%, lên 2.822 tỷ đồng…

Theo Công ty Chứng khoán Agriseco, mặc dù nợ xấu đang hiện hữu nhưng không quá lo ngại vì các ngân hàng đã chủ động trích lập dự phòng lên mức cao kỷ lục. Cùng với đó, thị trường bất động sản (tài sản đảm bảo chính của các ngân hàng) duy trì mặt bằng giá và thanh khoản tích cực sẽ là những điều kiện thuận lợi để các ngân hàng xử lý nợ trong thời gian tới.
Nỗi lo gia tăng nợ xấu ảnh 1 Nhiều ngân hàng tăng mạnh trích lập dự phòng rủi ro để xử lý nợ xấu. Ảnh: PHAN LÊ

Trích lập dự phòng cao

 Hiện các NHTM đang thực hiện Thông tư hướng dẫn của NHNN về giảm, hoãn, cơ cấu hỗ trợ doanh nghiệp để không gây tắc nghẽn mạch máu kinh tế. Tức là thực trạng nợ xấu của các tổ chức tín dụng vẫn chưa bộc lộ hết, vì đang được phép cơ cấu và giữ nguyên nhóm nợ đối với khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19. Tuy nhiên, toàn bộ dư nợ được cơ cấu là nợ dưới chuẩn nên khả năng trở thành nợ xấu rất cao.

Lường trước nợ xấu từ nợ tái cơ cấu nên nhiều NHTM đã tăng mạnh trích lập dự phòng rủi ro để gia tăng “bộ đệm” chống đỡ. Việc tăng mạnh trích lập dự phòng đã ăn mòn lợi nhuận của các ngân hàng. Cụ thể, mặc dù lợi nhuận lũy kế 3 quý đầu năm 2021 của nhiều NHTM báo lãi trên 10.000 tỷ đồng, nhưng mức tăng trưởng lợi nhuận trong quý 3 của các NHTM lại ở mức thấp, thậm chí còn âm so với cùng kỳ. 

Chẳng hạn, lợi nhuận trước thuế trong quý 3 của Vietcombank chỉ tăng 15,2% so với cùng kỳ, thấp hơn nhiều so với các NHTM tư nhân khác. Tăng trưởng lợi nhuận quý 3 của VietinBank cũng chỉ ở mức 5,4%, còn BIDV có lợi nhuận trước thuế quý 3 thậm chí giảm 1% so với cùng kỳ năm ngoái.

Lý giải lợi nhuận tăng thấp, đại diện VietinBank cho biết, ngân hàng đẩy mạnh hoạt động hỗ trợ khách hàng và trích lập dự phòng rủi ro cao hơn mức quy định. Theo lãnh đạo Vietinbank, việc trích lập dự phòng cao không chỉ đảm bảo cho các khoản nợ xấu phát sinh do dịch Covid-19 mà còn là cơ sở để xử lý các biến cố cho ngân hàng trong năm 2022.

Lãnh đạo Vietcombank cũng cho biết, là ngân hàng đầu tiên trích lập dự phòng 100% cho cả dư nợ tái cơ cấu theo quy định của NHNN. Điều này có thể làm ảnh hưởng lợi nhuận ngân hàng trong năm 2021 nhưng sẽ có lợi trong các năm tới. VPBank cũng cho hay, chi phí dự phòng rủi ro quý 3-2021 tăng 28,6% so với cùng kỳ, lên 4.978 tỷ đồng nên đã ăn mòn 65% lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Do đó, lợi nhuận trước thuế hợp nhất trong quý 3-2021 giảm 4,1% so với cùng kỳ.

Theo lãnh đạo VPBank, gia tăng trích lập dự phòng sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới lợi nhuận ngân hàng. Tuy nhiên, việc này là cần thiết trong bối cảnh dịch bệnh vẫn còn rất nhiều rủi ro, ảnh hưởng bất định đến nền kinh tế.

Đánh giá về tình hình nợ xấu của ngành ngân hàng, các công ty chứng khoán nhận định, dù nợ xấu có thể gia tăng nhưng vẫn trong tầm kiểm soát. Hơn nữa, nợ cần chú ý (nợ nhóm 2) của các ngân hàng tăng trong quý 3 có thể gây áp lực tăng nợ xấu trong tương lai, nhưng các khoản nợ tái cơ cấu được kỳ vọng sẽ trở lại bình thường khi tình hình dịch được kiểm soát, các doanh nghiệp dần khôi phục sản xuất kinh doanh.

* Ông Đào Minh Tú, Phó Thống đốc NHNN: Kiểm soát chặt vốn chảy vào lĩnh vực rủi ro

Dịch bệnh kéo dài khiến doanh nghiệp, khách hàng gặp khó khăn, vòng quay vốn chậm, dòng tiền đứt gãy, doanh thu giảm. Điều này dẫn đến việc mất khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn, gia tăng rủi ro về thu hồi nợ... Năm nay, những tác động của dịch bệnh đến ngành ngân hàng sẽ mạnh hơn do có độ trễ. Do đó, NHNN sẽ đẩy mạnh thực hiện các giải pháp để kiểm soát và xử lý nợ xấu, ngăn ngừa, hạn chế tối đa nợ xấu mới phát sinh. Đồng thời, sẽ tăng cường công tác thanh tra, giám sát hoạt động của tổ chức tín dụng, đặc biệt là đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao, để duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức an toàn dưới 3%. 

Theo đó, về tín dụng cho vay đối với lĩnh vực chứng khoán, bất động sản và những doanh nghiệp phát hành trái phiếu có biểu hiện không lành mạnh, sẽ không được tập trung vốn, tăng cường kiểm soát chặt chẽ. Tín dụng cho nhà ở xã hội, nhu cầu nhà ở thực của người dân sẽ được ngân hàng ưu tiên vốn.

* Ông Nguyễn Quốc Hùng - Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng: Cần sớm luật hóa xử lý nợ xấu

Dịch Covid-19 khiến tiềm ẩn nguy cơ nợ xấu tăng cao trở lại. Trong khi đó, Nghị quyết 42/2017/QH14 của Quốc hội hết hiệu lực chỉ trong vài tháng nữa, khiến áp lực xử lý nợ xấu của hệ thống các tổ chức tín dụng trong thời gian tới là rất lớn. Vì vậy, việc luật hóa xử lý nợ xấu sẽ làm tăng hiệu lực, hiệu quả của công tác thể chế. 

Do đó, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đề nghị NHNN báo cáo Chính phủ sớm tổng kết Nghị quyết 42, trên cơ sở đó đề xuất, trình Quốc hội cho kéo dài hiệu lực Nghị quyết 42/2017 hoặc ban hành Luật Xử lý nợ xấu để có thêm các công cụ hữu hiệu trong việc xử lý nợ xấu. Việc luật hóa các quy định về xử lý nợ xấu là rất cần thiết, khi đó lĩnh vực xử lý nợ xấu sẽ có văn bản luật riêng để điều chỉnh, có giá trị pháp lý cao hơn, giúp cho ngành ngân hàng và các cơ quan nhà nước liên quan phối hợp xử lý nợ xấu hiệu quả hơn.

* TS Lê Xuân Nghĩa - Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính tiền tệ quốc gia: Các gói hỗ trợ nên ưu tiên cho người lao động

Năm 2021 do dịch bệnh tàn phá nên tăng trưởng kinh tế thấp kỷ lục. Trong bối cảnh đó, NHNN đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu của mình là kiểm soát lạm phát ở mức thấp, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Mặc dù dịch Covid-19 khiến nợ xấu có xu hướng tăng mạnh, song tất cả các ngân hàng đều có thanh khoản tốt. Nhiều ngân hàng còn phải giảm lãi vay hỗ trợ doanh nghiệp từ nguồn lợi nhuận của mình. Nhiều người cho rằng, các ngân hàng lãi lớn, việc hỗ trợ doanh nghiệp là đương nhiên. Tuy nhiên, thực tế lợi nhuận ngân hàng năm 2021 là lợi nhuận “ảo”. 

Nếu thời gian tới, NHNN dừng chính sách giãn hoãn, cơ cấu nợ, hàng loạt khoản vay biến thành nợ xấu, buộc mạnh tay trích lập dự phòng, khi đó lợi nhuận ngân hàng có thể sẽ giảm mạnh. Do đó, năm 2022, NHNN cần tập trung hoàn thiện các công cụ điều hành chính sách tiền tệ theo hướng thị trường hơn. Đồng thời, phải giảm dần các gói giãn, hoãn và yêu cầu các ngân hàng tăng trích lập dự phòng, nhận diện nợ xấu. Các gói hỗ trợ trực tiếp thời gian tới chỉ nên ưu tiên hỗ trợ cho người lao động. Riêng với doanh nghiệp, ngoài gói hỗ trợ lãi suất, cần có nguồn lực tài chính trực tiếp từ ngân sách để bảo lãnh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay chứ không chỉ chăm chăm vào ngành ngân hàng.

Tin cùng chuyên mục

Đọc nhiều nhất

Một góc Cảng Hiệp Phước - Nhà Bè, TPHCM. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Tạo cơ chế liên kết hiệu quả cho cảng biển vùng TPHCM

Mặc dù đang chờ chủ trương chính thức từ Bộ KH-ĐT nhưng có thể nói việc đầu tư xây dựng cảng biển trung chuyển quốc tế trị giá 6 tỷ USD ở huyện Cần Giờ, TPHCM đã được khẳng định. Làm thế nào để cảng này liên kết với các cảng hiện hữu, tạo được sức mạnh chung là điều mà nhiều chuyên gia băn khoăn.

Ngân hàng - Chứng khoán

BIDV đồng hành cùng doanh nghiệp xuất nhập khẩu với Trade Booming

Chương trình Trade Booming 2023 của Ngân hàng BIDV mang tới cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu (XNK) những ưu đãi vượt trội về tỷ giá, miễn/giảm phí giao dịch và các gói giải pháp hỗ trợ kinh doanh ưu việt, giúp doanh nghiệp đẩy mạnh hoạt động giao thương quốc tế.

Thị trường

Địa ốc

TPHCM không có bất động sản tồn kho

Theo yêu cầu của Bộ Xây dựng, sản phẩm tồn kho được tính từ thời điểm sau một năm kể từ ngày bất động sản đó đủ điều kiện đưa vào kinh doanh, nhưng bất động sản đó không bán hoặc chưa bán được, TPHCM không có số liệu này để báo cáo.

Nông nghiệp

Phú Riềng Đỏ xây dựng nông thôn mới

Cách đây 94 năm, vào đêm 28 rạng sáng 29-10-1929, tại khu rừng bên suối đá ấp Làng 3, đồn điền Phú Riềng (nay là Nông trường cao su Thuận Phú, ấp Thuận Phú 2, xã Thuận Phú, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước) đã diễn ra một sự kiện chính trị quan trọng có tính lịch sử của Đảng và giai cấp công nhân cao su Việt Nam: Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng được thành lập, với tên gọi Chi bộ Phú Riềng - chi bộ cộng sản đầu tiên ở các tỉnh miền Đông Nam bộ.

Đầu tư

Điểm sáng thu hút đầu tư

Những năm qua, tỉnh Long An có bước đột phá mạnh mẽ về phát triển hạ tầng giao thông, góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của địa phương. Theo Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Được, phát triển hạ tầng giao thông được xem là một “điểm sáng” cho tỉnh trong thu hút đầu tư, cũng như cải tạo hạ tầng giao thông, nhất là kết nối với TPHCM và các tỉnh thành lân cận.

Du lịch

Du lịch Tu Mơ Rông chờ “đại bàng” đánh thức

Dù chưa có tên trong bản đồ du lịch Tây Nguyên nhưng Tu Mơ Rông lại sở hữu nhiều cảnh quan thiên nhiên đẹp mê hồn, đủ sức làm du khách mê mệt. Đó là những con thác hùng vĩ với nhiều vệ tinh bao quanh như quần thể rừng nguyên sinh, những cánh đồng cỏ miên man, đồi săn mây ngút ngàn và hệ thống ruộng bậc thang uốn lượn. Nơi đây cũng sở hữu vườn Sâm Ngọc linh lớn nhất thế giới, trở thành sản phẩm du lịch không nơi nào có được.

Thông tin kinh tế

Vietjet chào đón những hành khách đầu tiên từ thành phố Almaty (Kazakhstan) đến vùng biển xinh đẹp tại Nha Trang

Lợi nhuận công ty mẹ đạt hơn 900 tỷ đồng, Vietjet đi đầu mở mạng bay quốc tế, thúc đẩy du lịch, đầu tư

Trong năm 2022, Vietjet vận chuyển 20,5 triệu lượt khách trên 116.000 chuyến bay, vận tải hành khách nội địa tăng trưởng 20% so với 2019. Số lượt khách nội địa trong quý 4-2022 tăng hơn 7 lần so với cùng kỳ năm 2021, cao hơn giai đoạn trước dịch Covid-19, trong đó hành khách nội địa tăng 24%.
VietinBank tiếp tục có sự tăng trưởng tích cực trong hoạt động kinh doanh

VietinBank: Chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ, chuyển dịch kênh số

Theo Báo cáo tài chính quý IV/2022 của VietinBank, lãi thuần từ hoạt động dịch vụ năm 2022 tăng 22,8% so với năm trước. Kết quả đạt được do Ngân hàng đã tích cực triển khai các giải pháp đồng bộ thúc đẩy công tác bán đi đôi với nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng đa dạng, toàn diện các nhu cầu dịch vụ tài chính của khách hàng…
Sẵn sàng phương án vận hành ổn định, an toàn hệ thống điện trong Tết Quý Mão

Sẵn sàng phương án vận hành ổn định, an toàn hệ thống điện trong Tết Quý Mão

Dự báo trong những ngày Tết Nguyên đán Quý Mãi 2023, mức tiêu thụ điện sẽ thấp hơn nhiều so với ngày thường, trong khi tổng công suất lắp đặt của nguồn năng lượng tái tạo (21.000MW) đã cao hơn nhiều công suất tiêu thụ của toàn hệ thống. Do đó, khi phụ tải xuống quá thấp, bắt buộc phải giảm công suất huy động từ các loại nguồn…
Ông Đào Xuân Dinh, Đồng sáng lập - Chủ tịch Merap và TS Itsuo Hama, Chủ tịch Lion Nhật Bản

Merap và Lion hợp tác chiến lược nâng tầm thương hiệu dược phẩm Việt Nam

Ngày 16-1, tại Nhật Bản, Công ty Merap và Lion Corporation Nhật Bản đã ký kết Thỏa thuận Hợp tác Chiến lược - Nâng tầm thương hiệu. Sự kiện này càng có ý nghĩa trong bối cảnh năm 2023, Merap đặt mục tiêu trở thành công ty chăm sóc sức khỏe tiên tiến cũng như năm đánh dấu chặng đường 50 năm phát triển quan hệ hợp tác ngoại giao giữa Nhật Bản và Việt Nam.