Tự động hóa, xanh hóa ngành cơ khí - điện: Giảm chi phí, tăng cạnh tranh

Đầu tư để duy trì sức cạnh tranh

Ông Lê Mai Hữu Lâm, Tổng Giám đốc Công ty CP Sản xuất thiết bị điện công nghiệp Cát Vạn Lợi, có kế hoạch đẩy mạnh tự động hóa dây chuyền sản xuất trong năm 2027. Giai đoạn đầu, doanh nghiệp (DN) dự kiến đầu tư khoảng 300.000USD để mua sắm máy móc, thiết bị và giảm khoảng 25% nhân sự.

Theo ông Lê Mai Hữu Lâm, dù DN đã tính đến việc tự động hóa, số hóa sản xuất từ nhiều năm trước, nhưng chi phí vốn cao nên phải cân nhắc. Ông cho rằng, đổi mới công nghệ là yêu cầu cấp thiết để duy trì sức cạnh tranh, nhất là khi sản phẩm của DN đã góp mặt ở nhiều công trình trong khu vực và thế giới.

Bên cạnh đẩy mạnh tự động hóa, nhiều DN ngành cơ khí sớm lựa chọn chuyển đổi xanh để đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của chuỗi cung ứng. Năm 2020, Công ty CP Thương mại cơ khí Tân Thanh quyết định đầu tư gần 7 tỷ đồng cho hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 425kWp.

Theo bà Kiều Ngọc Phương, Phó Tổng Giám đốc công ty, nhờ hệ thống năng lượng mặt trời, DN chủ động được nguồn điện sạch, qua đó góp phần xanh hóa quy trình sản xuất. Theo tính toán của DN, hệ thống điện này giúp giảm phát thải hơn 400 tấn CO2 mỗi năm; đồng thời tạo thêm lợi thế cho sản phẩm khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ, châu Âu.

Công ty CP Thương mại cơ khí Tân Thanh còn chủ động đầu tư dây chuyền phun bi tự động và sơn tĩnh điện dạng bột. So với phương pháp sơn truyền thống, công nghệ này giúp giảm hơn 50% thời gian sơn. Lượng bột sơn bám vào sản phẩm đạt khoảng 98%-99%, phần còn lại được thu hồi để tái sử dụng.

Bà Phương nhìn nhận, chuyển đổi xanh là khoản đầu tư dài hạn, hiệu quả cần được đánh giá xuyên suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp.

Vẫn khó tiếp cận vốn ưu đãi

Theo ông Trần Hoài Nam, Phó Chủ tịch Hội DN Cơ khí - Điện TPHCM, hơn 80% hội viên của hội là DN nhỏ và vừa; nhiều DN vẫn đang tìm kiếm nguồn lực để thực hiện chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Một trong những kênh hỗ trợ DN là chương trình kích cầu đầu tư theo Nghị quyết số 09/2023/NQ-HĐND và Nghị quyết số 523/NQ-HĐND của HĐND TPHCM.

Theo ông Nguyễn Quang Thanh, Phó Tổng Giám đốc Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TPHCM, những dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên, đáp ứng điều kiện của chương trình có thể được hỗ trợ 50%-100% lãi suất vay, với mức hỗ trợ tối đa 200 tỷ đồng/dự án và thời gian hỗ trợ tối đa 7 năm.

Trong đó, những dự án đủ điều kiện thuộc lĩnh vực cơ khí tự động hóa, điện tử - công nghệ thông tin và công nghiệp hỗ trợ có thể được hỗ trợ 100% lãi suất vay.

Công ty TNHH Cơ khí thương mại Nhật Long là một trong những DN tiếp cận được chính sách kích cầu đầu tư của TPHCM.

Ông Nguyễn Ngô Long, Chủ tịch HĐQT công ty, cho biết, cuối năm 2025, công ty đã được vay gần 14 tỷ đồng, với mức ưu đãi 100% lãi suất, nhờ đó giảm được gánh nặng khi đầu tư chuyển đổi máy móc, công nghệ. Tuy nhiên, số lượng DN tiếp cận được nguồn vốn kích cầu chưa nhiều.

Theo ước tính, trong hơn 350 hội viên của Hội DN Cơ khí - Điện TPHCM, có chưa đến 5% DN tiếp cận được nguồn vốn này. Nguyên nhân, theo các doanh nghiệp, là do thủ tục vay vốn khá phức tạp.

Chủ động tìm giải pháp, một số DN vay vốn của ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam để được hưởng mức lãi suất tốt. Ông Lê Mai Hữu Lâm cho biết, Công ty CP Sản xuất thiết bị điện công nghiệp Cát Vạn Lợi đang làm việc với Standard Chartered Việt Nam để có mức lãi vay từ 7%-8%/năm cho khoản vay ngắn hạn. Để vay vốn của những ngân hàng này, DN cần có hồ sơ minh bạch, “sức khỏe” tốt.

Theo bà Kiều Ngọc Phương, Công ty CP Thương mại cơ khí Tân Thanh cũng có kế hoạch tìm hiểu nguồn vốn từ những tổ chức tài chính nước ngoài như Quỹ DEG thuộc Ngân hàng tái thiết Đức, Quỹ Khí hậu xanh (Green Climate Fund)...

Với những DN muốn đầu tư hệ thống điện mặt trời nhưng chưa sẵn sàng nguồn vốn, hợp tác đầu tư là một phương án có thể cân nhắc. Ông Diệp Bảo Cánh, Tổng Giám đốc Công ty CP Năng lượng Mặt trời Đỏ, cho biết, công ty có thể đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà rồi bán điện cho DN với mức giá cạnh tranh.

Ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM, nhấn mạnh, trong giai đoạn 2026-2030, thành phố xác định chuyển đổi xanh và chuyển đổi số là những động lực quan trọng để đổi mới mô hình tăng trưởng. TPHCM hướng tới mục tiêu kinh tế số đóng góp 30%-40% GRDP và kinh tế xanh đạt tối thiểu 10% GRDP vào năm 2030.