Từng bước mở rộng độ bao phủ BHXH
Tờ trình của Chính phủ nêu rõ, để đảm bảo có lộ trình mở rộng độ bao phủ của chính sách BHXH phù hợp, khả thi đối với nhóm đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, dự thảo luật bổ sung, sửa đổi quy định theo hướng: UBTVQH quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số trên cơ sở đề xuất của Chính phủ.
Trên cơ sở đó, Chính phủ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá toàn diện trong quá trình xây dựng nghị quyết mới về chính sách tiền lương và BHXH để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Dự kiến luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1-3-2027; Chính phủ trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI (tháng 10-2026).
Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho thấy, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo luật theo tờ trình của Chính phủ. Về đối tượng tham gia BHXH, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền an sinh xã hội.
Tuy nhiên, quy định nhóm đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số phải tham gia BHXH bắt buộc là rất rộng, cần cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng.
Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ xác định cụ thể đối tượng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc trên cơ sở phân tích, đánh giá đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn; rà soát, sửa đổi để bảo đảm tính đồng bộ của pháp luật về lao động, việc làm và các lĩnh vực có liên quan.
Về danh mục đầu tư quỹ BHXH, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành việc mở rộng, nhưng đề nghị bảo đảm an toàn, quy định rõ tiêu chí, đối tượng đầu tư và đánh giá kỹ tác động của chính sách.
Bảo đảm quyền lợi người làm việc trên nền tảng số
Các ý kiến cơ bản tán thành quan điểm của cơ quan thẩm tra, và đề nghị Chính phủ làm rõ đối tượng “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” phải tham gia BHXH bắt buộc. Do việc xác định đối tượng và cơ chế trích nộp còn phức tạp, các đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, Bộ Nội vụ lấy ý kiến đối tượng chịu tác động và xây dựng lộ trình triển khai khả thi.
Về danh mục đầu tư quỹ BHXH, các ý kiến tán thành về nguyên tắc việc mở rộng danh mục đầu tư quỹ BHXH, nhưng đề nghị phải cân nhắc kỹ lưỡng; đảm bảo không có rủi ro; an toàn quỹ luôn phải đặt lên trên hết và trước hết.
Kết luận về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị Chính phủ, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu đầy đủ ý kiến của UBTVQH, tiếp tục hoàn thiện dự án luật. Trong đó, cần làm rõ đối tượng, tiêu chí, phương thức đóng, hưởng và lộ trình mở rộng BHXH bắt buộc, bảo đảm tính khả thi.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh, mở rộng danh mục đầu tư quỹ BHXH là nội dung có tác động lớn, liên quan trực tiếp đến an toàn, bảo toàn và hiệu quả của quỹ. Do đó, UBTVQH đề nghị cơ quan soạn thảo phối hợp với các bộ liên quan tiếp tục rà soát, chỉnh lý dự thảo, nguyên tắc là bảo đảm an toàn, bảo toàn, bền vững, hiệu quả của quỹ.
