Sáng 10-10, tại Nhà Quốc hội (Hà Nội), Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội chủ trì, phối hợp với Bộ Công an tổ chức hội thảo khoa học cấp quốc gia “Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”.
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng cho biết hội thảo diễn ra trong bối cảnh cả nước đang triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Tại hội thảo, các ý kiến thảo luận nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy quản lý văn hóa sang kiến tạo phát triển văn hóa. Theo đó, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo môi trường; doanh nghiệp đầu tư phát triển thị trường; đội ngũ trí thức, nghệ sĩ sáng tạo giá trị; nhân dân là chủ thể trung tâm thụ hưởng.
Các đại biểu cũng đề nghị coi kỷ luật thực thi là một giá trị của văn hóa chính trị, văn hóa pháp quyền, thể hiện qua trách nhiệm, nêu gương, thượng tôn pháp luật và “nói đi đôi với làm, quyết định đi đôi với hành động”.
Để văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội, các đại biểu đề xuất phát triển mạnh công nghiệp văn hóa, đưa thiết kế và bản sắc Việt Nam vào du lịch, dịch vụ, sản xuất. Đồng thời, cần kết hợp bảo tồn với sáng tạo, mở rộng không gian phát triển sang môi trường số và bảo vệ chủ quyền văn hóa trên không gian mạng.
Dẫn ví dụ về phục dựng Điện Kính Thiên, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh di sản phải được “sống”, được kể câu chuyện dân tộc cho thế hệ trẻ, tạo cảm hứng cho sáng tạo, du lịch, giáo dục và sức mạnh mềm.
Theo đồng chí Bùi Hoài Sơn, văn hóa muốn trở thành động lực phải “gặp công nghệ, gặp thị trường, gặp thể chế và gặp thế giới”. Nhà nước cần tập trung kiến tạo môi trường, bảo vệ bản quyền, xây dựng dữ liệu và hạ tầng văn hóa số, đồng thời chủ động tạo ra nhiều nội dung Việt Nam hấp dẫn.
Từ thực tiễn công tác của lực lượng công an nhân dân, Thiếu tướng Phạm Kim Đĩnh, Cục trưởng Cục Công tác chính trị (Bộ Công an), nhận định môi trường văn hóa lành mạnh là nền tảng tinh thần, góp phần phòng ngừa từ sớm các nguy cơ mất an ninh, trật tự. Ngược lại, an ninh, trật tự ổn định là điều kiện then chốt để xây dựng, phát triển văn hóa.
“Văn hóa không thay thế pháp luật nhưng bồi đắp ý thức tự giác và niềm tin, tạo cơ sở hình thành trật tự tự thân của xã hội”, Thiếu tướng Phạm Kim Đĩnh phân tích.
Từ thực tế địa phương, bà Nguyễn Thị Phương Thúy, Bí thư Đảng ủy xã Kim Liên (Nghệ An), trăn trở: dù có di sản quốc gia đặc biệt, đón khoảng 2,5 triệu lượt khách mỗi năm, nhưng du khách đến Kim Liên chủ yếu “đến rồi đi”. Nguyên nhân là dù địa phương có di sản độc bản nhưng còn thiếu sản phẩm du lịch, thương mại bổ trợ.
Bà đề xuất mỗi địa phương chọn 2-3 lĩnh vực cốt lõi dựa trên thế mạnh tài nguyên sẵn có; thành lập đầu mối liên ngành để tháo gỡ vướng mắc về không gian, khai thác hình ảnh và hợp tác với doanh nghiệp.
“Cần lấp đầy khoảng trống giữa năng lực sáng tạo và năng lực thương mại hóa. Mọi dự án văn hóa do Nhà nước kiến tạo khi triển khai tại địa phương phải trả lời rõ câu hỏi: ai là người mua, doanh nghiệp thu kinh phí từ đâu và dự án duy trì thế nào sau khi hết hỗ trợ từ Nhà nước”, đại biểu Nguyễn Thị Phương Thúy góp ý.
Bà Phương Thúy cũng cho rằng, an ninh văn hóa là một cấu phần hữu cơ của chính sách phát triển công nghiệp văn hóa, cần được bố trí nguồn lực tương xứng.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng, kết quả thảo luận và các tham luận sẽ được tổng hợp thành báo cáo kiến nghị chính sách gửi Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội và Chính phủ nhằm phục vụ hoàn thiện thể chế, ban hành chính sách chiến lược, đưa văn hóa phát triển ngang tầm với kinh tế, chính trị và xã hội trong kỷ nguyên mới.
