Ngày 17-12, tại TP Cần Thơ, Ngân hàng Thế giới (WB) tổ chức Hội nghị công bố báo cáo với tiêu đề “Ở lại hay Di cư: Cuộc sống vùng ĐBSCL ở Việt Nam”.
Tham dự hội nghị có TS. Nguyễn Anh Tuấn, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lượng Trung ương; lãnh đạo các địa phương vùng ĐBSCL; đại diện WB; Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – Chi nhánh ĐBSCL; các viện, trường, chuyên gia, nhà khoa học…
Tại hội nghị, TS. Paul A. Corral Rodas, đại điện WB đã trình bày tóm tắt báo cáo “Ở lại hay Di cư: Cuộc sống vùng ĐBSCL ở Việt Nam”, trong đó thông điệp được WB nhấn mạnh xuyên suốt là “ĐBSCL đang ở bước ngoặt phát triển quan trọng”. ĐBSCL - nơi sinh sống của gần 18 triệu người, từ lâu đã là trái tim nông nghiệp của Việt Nam, một trong những vùng nông thôn năng suất nhất thế giới. Vùng sản xuất hơn một nửa lượng gạo của cả nước, hơn 2/3 sản lượng nuôi trồng thủy sản và một phần đáng kể trái cây, rau củ cho thị trường trong nước và xuất khẩu. Trong nhiều thập kỷ, ĐBSCL đã là trung tâm thành công của Việt Nam trong việc giảm nghèo và củng cố an ninh lương thực.
Báo cáo cũng chỉ rõ, tỷ lệ nghèo của vùng bắt đầu tăng trở lại sau nhiều năm giảm liên tục; thu nhập nông hộ suy yếu; các hộ gia đình ngày càng dễ bị tổn thương trước các rủi ro khí hậu - môi trường, dịch bệnh, đặc biệt là hạn hán, xâm nhập mặn và nắng nóng cực đoan. Lĩnh vực nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng GDP lớn so với trung bình cả nước, nhưng không còn là động lực tăng trưởng chủ đạo. Phần lớn lao động vẫn làm việc trong các hoạt động có năng suất thấp.
Tỷ trọng đóng góp của vùng vào GDP quốc gia đã giảm đều từ gần 20% trước năm 2000 xuống chỉ còn 12,4% vào năm 2024. Di cư, di chuyển lao động nhưng phần lớn làm việc trong khu vực thu nhập thấp. Tình trạng không có đất canh tác gia tăng, trình độ học vấn vẫn thấp hơn mức trung bình quốc gia...
WB đề xuất, thời gian tới, vùng ĐBSCL cần ưu tiên đầu tư vào giáo dục, kỹ năng và khả năng dịch chuyển, để tất cả người dân dù họ ở lại hay di cư khỏi vùng đều có cơ hội phát triển.
Phát biểu tại hội nghị, TS. Nguyễn Anh Tuấn đánh giá báo cáo của WB là một báo cáo có giá trị khoa học và thực tiễn cao, cung cấp những luận cứ quan trọng phục vụ công tác hoạch định chính sách phát triển vùng ĐBSCL. Đồng thời nhận định thông điệp “ĐBSCL đang ở bước ngoặt phát triển quan trọng” của WB rất xác đáng, không chỉ từ góc độ phân tích phát triển mà còn rất phù hợp với cách nhìn chiến lượng của Đảng và Nhà nước ta.
TS. Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, vùng ĐBSCL trong giai đoạn tới cần đặc biệt chú trọng vào 3 định hướng lớn. Trong đó, tiếp tục hoàn thiện thể chế điều phối phát triển vùng ĐBSCL, tương xứng với quy mô không gian hành chính và kinh tế mới, bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa Trung ương và các địa phương.
Thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của ĐBSCL theo hướng xanh, giá trị cao và bền vững. Trong đó, nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò nền tảng, nhưng không còn được nhìn nhận thuần túy là hoạt động sản xuất, mà là một bộ phận của hệ sinh thái kinh tế – xã hội rộng lớn hơn, gắn với chế biến, logistics, thị trường, khoa học – công nghệ và bảo vệ môi trường.
Đầu tư cho con người cần được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược thích ứng và phát triển của vùng, đúng với tinh thần Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV của Đảng, trong đó xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng suất lao động là một trong những động lực then chốt của tăng trưởng nhanh và bền vững.
