* PHÓNG VIÊN: Trung ương Hội Nông dân Việt Nam nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động của hội. Xin bà cho biết, thay đổi lớn nhất sắp tới sẽ là gì?
* Bà BÙI THỊ THƠM: Trước đây, chúng ta tập trung khá nhiều vào hỗ trợ đầu vào cho nông dân, đó là vốn, giống, vật tư, phân bón, khoa học kỹ thuật. Những nội dung này vẫn cần thiết và vẫn phải tiếp tục làm, nhưng hiện nay như vậy là chưa đủ. Điều quan trọng hơn là phải giúp nông dân tiếp cận thị trường, tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường. Nói cách khác, hội không chỉ hỗ trợ nông dân sản xuất mà phải đồng hành để nông dân làm kinh tế.
Muốn làm được điều đó thì trước hết phải giúp nông dân thay đổi tư duy: từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp; từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa; từ làm riêng lẻ sang liên kết hợp tác theo chuỗi. Đồng thời, phải tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Chúng tôi xác định mọi hoạt động hỗ trợ đều phải hướng tới mục tiêu nâng cao giá trị sản phẩm, nâng cao thu nhập cho người nông dân.
* Thưa bà, nhiều nông dân cho rằng khó khăn lớn nhất không còn nằm ở khâu sản xuất mà nằm ở khâu tiêu thụ. Hội Nông dân Việt Nam sẽ giúp hội viên giải bài toán đầu ra như thế nào?
* Tôi cho rằng đây chính là một trong những vấn đề lớn mà hội nông dân các cấp phải tập trung trong thời gian tới. Định hướng hiện nay là phải hỗ trợ nông dân theo nhu cầu của thị trường. Thị trường cần gì thì tổ chức sản xuất theo hướng đó. Hội sẽ tiếp tục đồng hành cùng nông dân trong việc xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, kết nối tiêu thụ và tham gia các chuỗi liên kết. Chúng tôi mong muốn không chỉ hỗ trợ nông dân sản xuất tốt mà còn giúp nông dân bán được sản phẩm với giá trị cao hơn. Đó mới là mục tiêu cuối cùng.
* Trong quá trình chuyển đổi sang kinh tế nông nghiệp, nhiều hộ sản xuất nhỏ lẻ lo ngại sẽ gặp khó khăn khi phải tiếp cận công nghệ mới hoặc tham gia các chuỗi liên kết lớn. Hội sẽ hỗ trợ nhóm nông dân này như thế nào?
* Thực tế hiện nay phần lớn nông dân vẫn sản xuất ở quy mô hộ gia đình. Vai trò của hội là tuyên truyền, hướng dẫn, tập huấn và đồng hành với nông dân. Chúng tôi phải giúp nông dân tiếp cận kiến thức mới, khoa học công nghệ mới, phương thức sản xuất mới và cả những thông tin về thị trường.
Cùng với đó là thúc đẩy các mô hình tổ hội nghề nghiệp, chi hội nghề nghiệp, hợp tác xã và các hình thức liên kết phù hợp. Khi tham gia vào các mô hình liên kết, người nông dân sẽ có điều kiện tiếp cận thị trường, khoa học công nghệ và các nguồn lực tốt hơn so với sản xuất đơn lẻ.
* Gần đây, Hội Nông dân Việt Nam có nhắc đến khái niệm “hộ chiếu nông sản”. Đây có phải là một hướng đi mới?
* Hiện nay người tiêu dùng không chỉ quan tâm sản phẩm ngon, mà còn quan tâm sản phẩm đó được sản xuất ở đâu, quy trình như thế nào, có an toàn hay không, có truy xuất được nguồn gốc hay không. Khi chúng tôi nói đến “hộ chiếu nông sản” thì đó là cách nói dễ hiểu để nhấn mạnh yêu cầu mỗi sản phẩm phải có đầy đủ thông tin, có khả năng truy xuất nguồn gốc, có thương hiệu, có tiêu chuẩn chất lượng và có độ tin cậy đối với người tiêu dùng. Hội nông dân các cấp sẽ tập trung hỗ trợ nông dân trong các nội dung này. Từ xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm đến kết nối tiêu thụ. Mục tiêu là giúp nông sản Việt Nam không chỉ đứng vững ở thị trường trong nước mà còn có khả năng cạnh tranh ở thị trường quốc tế.
* Thưa bà, vấn đề đang được nhiều người quan tâm là sinh kế của nông dân tại các địa phương đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh?
* Đây là vấn đề mà Trung ương Hội rất quan tâm. Khi quá trình đô thị hóa và phát triển công nghiệp diễn ra mạnh thì chắc chắn sẽ có một bộ phận nông dân phải chuyển đổi nghề nghiệp. Điều chúng tôi quan tâm không chỉ là việc thu hồi đất mà còn là cuộc sống của người dân sau đó. Theo tôi, việc đầu tiên là phải tuyên truyền, vận động và tư vấn để người dân chủ động chuyển đổi nghề nghiệp phù hợp với điều kiện thực tế. Sau đó là tăng cường đào tạo nghề, tập huấn kỹ năng và bồi dưỡng kiến thức cho nông dân. Cùng với đào tạo thì phải có vốn, có khoa học công nghệ, có hỗ trợ về kỹ thuật để người dân có thể triển khai ngành nghề mới.
Ở những địa phương phát triển công nghiệp mạnh thì mô hình hoạt động cũng phải khác. Có nơi phát triển dịch vụ nông nghiệp, có nơi phát triển các loại hình dịch vụ phục vụ khu công nghiệp, có nơi hình thành các mô hình kinh doanh phù hợp với nhu cầu thực tế của địa phương. Điều quan trọng là người nông dân phải có việc làm và có thu nhập ổn định.
Các cấp hội phải tăng cường giám sát, nắm bắt tình hình thực tiễn, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của hội viên nông dân, đặc biệt tại những nơi tốc độ đô thị hóa và phát triển công nghiệp diễn ra nhanh. Thông qua hoạt động giám sát, phản biện xã hội và tham gia góp ý chính sách, Hội Nông dân Việt Nam sẽ kịp thời kiến nghị với cấp ủy, chính quyền và các cơ quan chức năng những vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Mục tiêu là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người nông dân, đồng thời góp phần giải quyết những khó khăn, vướng mắc ngay từ cơ sở.
* Nhưng để thực hiện được những nhiệm vụ trong giai đoạn mới, hội cần đội ngũ cán bộ như thế nào?
* Chúng tôi xác định công tác cán bộ là nhiệm vụ then chốt. Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, nhiều cán bộ hội ở cơ sở là những đồng chí mới nhận nhiệm vụ. Họ có kinh nghiệm quản lý, lãnh đạo nhưng cần được bổ sung kiến thức, kỹ năng về công tác hội. Tôi cho rằng cán bộ hội phải hiểu nông dân thì mới đồng hành được với nông dân. Phải chia sẻ được những khó khăn, trăn trở của người nông dân thì mới có thể hỗ trợ hiệu quả. Điều quan trọng nhất vẫn là đồng hành cùng nông dân để nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Mọi hoạt động của hội, từ hỗ trợ vốn, đào tạo, chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng thương hiệu, phát triển kinh tế tập thể đến bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nông dân, cuối cùng đều hướng tới mục tiêu đó.
Trong giai đoạn mới, hội không dừng lại ở việc hỗ trợ đầu vào mà phải giúp nông dân tham gia sâu hơn vào thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển kinh tế một cách bền vững. Khi người nông dân có thu nhập tốt hơn, có điều kiện sống tốt hơn và có niềm tin vào tương lai thì đó cũng là thước đo rõ nhất cho hiệu quả hoạt động của tổ chức hội.
