Lao động ngành dệt may không còn rẻ!

Hàng dệt may xuất khẩu (XK) của Việt Nam vào Mỹ trong những tháng đầu năm 2008 đã vượt qua Mexico, Ấn Độ, vươn lên vị trí thứ 2, sau Trung Quốc. Xu hướng chuyển dịch sản xuất mặt hàng này từ Trung Quốc sang Việt Nam ngày càng thể hiện rõ. Doanh nghiệp (DN) dệt may VN đã có “quyền” từ chối những đơn hàng có giá trị thấp. Những khó khăn đối với DN dệt may lúc này lại đến từ phía khác, thiếu nguồn lao động. Dù đã được cảnh báo từ lâu nhưng các DN vẫn chưa có cách nào cưỡng lại được tình trạng này.

Thừa đơn hàng, thiếu lao động

Mức lương của lao động tại Gamex Sài Gòn khá cao, trung bình khoảng 2,3 - 2,7 triệu đồng/tháng. Ảnh: K.T.G.

Ảnh hưởng chung từ nền kinh tế toàn cầu, từ cuối năm 2007, các nước XK hàng dệt may lớn ở châu Á đều gặp khó khăn trong sản xuất và XK, khi chi phí đầu vào tăng cao. Ngành dệt may VN cũng đang ở trong tình thế tương tự. Nhưng lại có lợi thế, đang trở thành điểm đến của xu hướng chuyển dịch sản xuất từ các nước, trong đó có Trung Quốc.

DN dệt may VN đã có thể lựa chọn những hợp đồng đặt hàng tốt nhất. Theo số liệu thống kê từ Mỹ, lượng hàng XK của Trung Quốc (thị trường cung ứng hàng may mặc lớn của Mỹ) vào Mỹ đã giảm gần 10% trong những tháng đầu năm nay. Ngược lại, hàng XK Việt Nam đã tăng mạnh lên 31% (giá trị) trong quý 1-2008. XK dệt may trong năm 2008 của VN có thể đạt 10 tỷ USD.

Nhưng nỗi lo của nhiều DN dệt may là việc phải từ chối nhiều đơn hàng vì thiếu lao động. Theo Công đoàn dệt may VN, ở các DN lớn, có chính sách đãi ngộ người lao động thì tỷ lệ biến động lao động khoảng 15%-20%, còn ở các DN nhỏ hơn thì tỷ lệ này là 20%-30%. Ở nhiều DN có vốn đầu tư nước ngoài, con số này lên đến 40%.

Thực tế, XK hàng dệt may chưa mang lại nhiều giá trị kinh tế, nhưng đã giải quyết việc làm cho hơn 2 triệu lao động. Việc lao động ngành may ngày càng “quay lưng” với DN không nằm ngoài lý do: thu nhập thấp, không đảm bảo trang trải đời sống.

DN đăng tuyển lao động thường xuyên, với số lượng lên đến 1.000- 2.000 lao động, nhưng lớp này vào, lại có lớp khác bỏ đi. Lao động ngành may thiếu vẫn thiếu! Tại TPHCM và các tỉnh phía Nam, tỷ lệ lao động ngành may chiếm khá lớn (60% DN dệt may ở TPHCM và các tỉnh lân cận) nhưng biến động cũng khá cao. Việc biến động này có tác động lớn từ việc người lao động có nhiều công việc để lựa chọn, thay đổi.

Lao động dệt may: Không còn rẻ!

Công ty may Việt Tiến, một trong những doanh nghiệp chăm lo tốt đời sống công nhân. Ảnh: TRƯỜNG GIANG

Mức lương của người lao động mới được tăng thêm chút ít, nhưng gặp kinh tế lạm phát, giá cả sinh hoạt lại tăng cao, việc tăng lương xem như vô nghĩa! Đây là bài toán nan giải của các DN, đặc biệt với DN dệt may. Hiện nay, các DN phải cạnh tranh nhau để giữ lao động.

Nhiều người cho rằng, lao động ngành dệt may không giảm đi mà chỉ là chuyển từ DN này sang DN khác. Trên thực tế, không ít lao động ngành may trước đây đã chuyển sang làm việc ở các lĩnh vực khác. Dễ thấy nhất là làm việc ở các siêu thị. Với mức lương trung bình 1,2-1,5 triệu đồng/tháng, làm việc ở siêu thị sẽ khỏe và nhàn hơn rất nhiều so với làm việc tại nhiều nhà máy.

Ở Đồng Nai, Bình Dương, nhiều DN dệt may đã “làm lơ” khi nhận những “hồ sơ giả” của những lao động chưa đủ tuổi vào làm việc. Với những lao động này, khi có đoàn kiểm tra, sẽ được đặc cách nghỉ sớm để tránh phiền phức. Tình trạng này không chỉ diễn ra ở các DN trong nước mà ngay cả các DN có vốn đầu tư nước ngoài.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, ở Việt Nam hiện nay, DN có 1.000 lao động trở lên chỉ chiếm 6%, DN vừa và nhỏ chiếm đến 77%.

Để “giữ chân” lao động, Công ty CP May Bình Minh (TPHCM) đã xây dựng nhà ở cho người lao động. Về vấn đề này, ông Diệp Thành Kiệt, Phó Chủ tịch Hội Dệt may-Thêu đan TPHCM, nhận xét, lao động đã trở thành hàng hóa đặc biệt. DN muốn có hàng hóa tốt phải có chính sách tốt đi kèm. Việc DN xây nhà cho công nhân ở là một trong những chính sách tốt.

Đó cũng là cách thể hiện cái tâm của DN với người lao động. Nhưng chưa đủ. Vì sao? Nhìn chung mức lương của lao động ngành may hiện nay vẫn còn thấp so với chi phí sinh hoạt, chỉ có một số ít DN lớn có mức lương trung bình cho lao động DM ở khoảng 2,3-2,7 triệu đồng/tháng. Ở các DN vừa và nhỏ, mức lương thường dưới 1 triệu đồng/tháng.

Trong đợt tăng giá vừa qua, để giữ lao động, các DN này có tăng thêm chút ít, lên khoảng 1,1-1,4 triệu đồng/tháng. Các DN dệt may tại TPHCM cho biết đã phải tăng thêm 10% lương cho người lao động, nhưng xem ra cũng chẳng “thấm béo” vào đâu so với mức tăng giá. Vì vậy, cũng chẳng có tác động lớn để giữ chân người lao động.

Một điều đáng lưu ý nữa là hiện nay, mức lương cơ bản của người lao động theo luật ở khoảng 930.000 đồng/người/tháng (50-60 USD). Chính việc áp dụng mức lương cơ bản quá “khô cứng” của các nhà đầu tư nước ngoài đã khiến số vụ đình công xảy ra ở khu vực này cao hơn hẳn. Và số người lao động bỏ việc ở các DN có vốn đầu tư nước ngoài cũng chiếm tỷ lệ cao nhất.

Trên thực tế, đầu năm 2008, khi Trung Quốc áp dụng Luật Lao động với nhiều điều khoản có lợi cho người lao động nước họ thì hàng loạt nhà đầu tư nước ngoài đã chuyển hướng sang VN để tận dụng nguồn lao động rẻ. Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng, khi cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư nước ngoài, các ngành chức năng cần lưu ý họ rằng hiện nay, để giữ lao động, DN phải đưa ra một mức lương cạnh tranh và lao động VN không còn rẻ như trước đây. 

MỸ HẠNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công ty cổ phần Sữa Việt Nam áp dụng chặt chẽ giải pháp “3 tại chỗ” để duy trì ổn định sản xuất

Ngăn nguy cơ đứt gãy nguồn cung hàng thiết yếu

Ngày 3-8, đồng chí Phan Thị Thắng, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, đã chủ trì cuộc họp tháo gỡ khó khăn với doanh nghiệp (DN) sản xuất lương thực, thực phẩm. Tại cuộc họp, nhiều DN cho biết, việc áp dụng các biện pháp giãn cách xã hội để chống dịch không nhất quán giữa các địa phương đã và đang khiến DN, nhất là DN nhỏ và vừa, gặp rất nhiều khó khăn.

Ngân hàng - Chứng khoán

Dư địa giảm lãi vay của ngân hàng vẫn còn

Các ngân hàng thương mại (NHTM) vừa công bố lợi nhuận 6 tháng đầu năm 2021 tăng đột biến so với cùng kỳ năm trước. Với việc ăn nên làm ra như vậy, nhiều ý kiến cho rằng ngân hàng có thể giảm thêm lãi suất để chung tay tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp (DN) trong bối cảnh hiện nay.

Thị trường

Hà Nội: Rau xanh, thịt cá tăng đến 30%

Ngày 2-8, Sở Y tế Hà Nội cho biết, trước việc liên tiếp ghi nhận nhiều ca mắc Covid-19 ở cộng đồng, lực lượng chức năng đã phong tỏa, tạm ngừng hoạt động một số chợ lớn trên địa bàn thành phố. Trong số này có chợ đầu mối Minh Khai (quận Bắc Từ Liêm); khu bán hải sản, chợ đầu mối Long Biên (ở quận Ba Đình); chợ đầu mối phía Nam (ở quận Hoàng Mai) và chợ Phùng Khoang (ở quận Nam Từ Liêm). 

Địa ốc

Nông nghiệp

Hỗ trợ người dân tiêu thụ nông sản

Ông Nguyễn Minh Cảnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre cho biết, trước tình hình giãn cách thêm 14 ngày, UBND tỉnh đưa ra nhiều giải pháp để hỗ trợ tiêu thụ nông sản cho người dân trên địa bàn.

Đầu tư

Vốn đầu tư nước ngoài vào bất động sản giảm mạnh

Theo báo cáo của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ KH-ĐT), tính đến ngày 20-7, tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký đạt 16,7 tỷ USD (giảm 11% so với cùng kỳ năm 2020). Trong đó, đáng chú ý là vốn FDI đầu tư vào bất động sản trong gần 7 tháng qua chỉ đạt chưa đầy 1,2 tỷ USD, giảm hơn 1,6 tỷ USD so với cùng kỳ. 

Du lịch

Hấp dẫn “du lịch số”

Dịch Covid-19 bùng phát, ngành dịch vụ du lịch gần như “đóng băng”. Tuy nhiên, thời điểm này loại hình “du lịch số” tìm được cơ hội, đáp ứng phần nào nhu cầu yêu thích “xê dịch” của du khách. Loại hình này được kỳ vọng sẽ song hành cùng với sản phẩm du lịch truyền thống trong thời gian tới ngay cả khi đẩy lùi được dịch bệnh.  

Chuyển động kinh tế & Đời sống 24H

Thông tin kinh tế