Thông tin trên được nêu trong báo cáo về nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực có kỹ năng nghề cao trong các ngành kỹ thuật, công nghệ phục vụ các chương trình, dự án chiến lược, trọng điểm quốc gia của của TS Lê Đình Kha, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, tại hội thảo về "Phát triển nguồn nhân lực cho các ngành công nghiệp then chốt và trọng điểm Việt Nam".
Theo TS Lê Đình Kha, thực hiện nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết 71-NQ/TW, với nội dung “… thúc đẩy liên kết nhà trường – doanh nghiệp, tăng cường đào tạo lại tại doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường, nhất là đào tạo kỹ năng nghề trong lĩnh vực công nghệ cao…”, trường xác định sản phẩm đào tạo không thể tách rời nhu cầu và sự tham gia của doanh nghiệp, nơi trực tiếp sử dụng nguồn nhân lực. Vì vậy, hợp tác nhà trường – doanh nghiệp được xây dựng trên cơ sở doanh nghiệp tham gia thực chất vào quá trình đào tạo, cung cấp thông tin và phản hồi từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh; qua đó giúp nhà trường liên tục cập nhật và nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp và sự phát triển của khoa học– công nghệ.
Ông Kha nêu thực tế, doanh nghiệp không chỉ tiếp nhận thực tập và tuyển dụng mà còn đồng hành trong quá trình đào tạo, từ xác định nhu cầu nhân lực, đánh giá năng lực đến phản hồi sau tuyển dụng.
Tại Trường Kỹ thuật Cao Thắng, sự tham gia của các doanh nghiệp được mở rộng thông qua Ban Cố vấn Công nghiệp, với vai trò góp ý về mục tiêu đào tạo, chuẩn đầu ra của sinh viên, chương trình đào tạo, cơ sở vật chất và các hoạt động chuyên môn khác. Phản hồi từ doanh nghiệp là cơ sở quan trọng để nhà trường cập nhật và cải tiến chương trình đào tạo.
Bên cạnh đó, nhà trường không chỉ cung cấp nhân lực mới cho doanh nghiệp mà còn tham gia đào tạo lại, đào tạo nâng cao kỹ năng nghề cho người lao động đang làm việc. Số lượt học viên là người lao động của doanh nghiệp đã hoàn thành các chương trình đào tạo lại tăng từ 1.047 năm 2024 lên 2.002 năm 2025 và 1.176 chỉ trong 7 tháng đầu năm 2026.
Theo TS Đỗ Văn Long - Trưởng Phòng Nghiên cứu năng lượng, Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách Công Thương (Bộ Công Thương), dự báo đến năm 2030, ngành điện gió trên bờ và ngoài khơi tại Việt Nam cần khoảng 60.000-80.000 người. Điện mặt trời cần khoảng 40.000-50.000 người; hydro xanh và amoniac xanh cần khoảng 10.000-15.000 người. Trong đó điện gió cần kỹ sư công trình biển, người vận hành, bảo dưỡng, khảo sát sinh thái và địa chất biển. Với hydro xanh, người lao động phải hiểu về điện phân, an toàn hóa chất và lưu trữ áp suất cao. Lưới điện thông minh và hệ thống lưu trữ điện bằng pin cần người có khả năng kết nối các hệ thống, xử lý dữ liệu và điều độ theo thời gian thực.
Tuy nhiên, theo TS Đỗ Văn Long, chương trình đào tạo còn chậm cập nhật, thiếu chuyên ngành chuyên sâu về điện gió, hydro xanh. Các trường thiếu phòng thí nghiệm mô phỏng, phần mềm chuyên dụng và mô hình thực hành. TS Đỗ Văn Long cũng đề xuất đầu tư 10-15 trường cao đẳng trọng điểm, phát triển chương trình đào tạo điện gió ngoài khơi, hydro xanh và lưới điện thông minh.
Ngoài ra ông cho rằng một nguồn nhân lực có thể đào tạo lại là kỹ sư, công nhân cơ khí biển trong ngành dầu khí. Người từng đóng giàn khoan, khảo sát biển có thể học thêm để tham gia chế tạo chân đế tuabin và trạm biến áp ngoài khơi.
Ở lĩnh vực bán dẫn, PGS.TS Nguyễn Văn Hiếu - Chủ tịch Hội Công nghệ vi mạch bán dẫn TPHCM (HSIA), nhận định khoảng cách giữa điều kiện học tập ở các nhà trường và yêu cầu sản xuất. Ông cho rằng các trường chưa tiếp cận kịp thiết bị, phòng thí nghiệm mô phỏng đạt chuẩn công nghiệp. Số kỹ sư chuyên sâu về thiết kế vi mạch, đóng gói và kiểm thử còn hạn chế so với mục tiêu phát triển ngành. Vì vậy, cần thiết tập trung nguồn lực cho thiết kế chip và đóng gói, kiểm thử tiên tiến. Cùng với đào tạo đại học, sau đại học, cần có các khóa ngắn hạn để người đang làm việc bổ sung kỹ năng hoặc học chuyển sang công việc mới, gắn với thực tập tại doanh nghiệp.
Để có người dạy, Liên minh Nghiên cứu và đào tạo nhân lực công nghiệp bán dẫn, vi điện tử (ARTSeMI) đặt mục tiêu đào tạo 300 giảng viên nòng cốt trong giai đoạn 2025-2030. Trong đó 100 người được đào tạo về thiết kế vi mạch, 150 người về công nghệ bán dẫn và 50 người về Internet vạn vật, trí tuệ nhân tạo.
