Chi phí sinh hoạt, giá cả, những lo ngại về kinh tế và chính sách đối ngoại trở thành lựa chọn quan trọng của cử tri. Những bất ổn quốc tế cũng làm gia tăng sức ép của cử tri đối với chính quyền Mỹ. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn bầu cử giữa nhiệm kỳ như một cuộc đánh giá về chính quyền đương nhiệm thì chưa đủ.
Hiến pháp Mỹ quy định Quốc hội thực hiện quyền lập pháp, quyết định ngân sách và giám sát hành pháp thông qua tổ chức điều trần, điều tra. Thượng viện có quyền xem xét, phê chuẩn hoặc bác bỏ nhiều đề cử nhân sự hành pháp và tư pháp của tổng thống.
Trong gần 2 năm đầu nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Donald Trump đã ký 292 sắc lệnh hành pháp, nhiều nhất kể từ thời Tổng thống Franklin D. Roosevelt (Le Monde). Cách điều hành này giúp Nhà Trắng phản ứng nhanh trước các vấn đề đặt ra. Nhưng, khi cán cân tại Quốc hội thay đổi, các quyết định lớn của chính quyền sẽ phải đối mặt với sự xem xét kỹ hơn, nhất là những vấn đề liên quan ngân sách, quốc phòng, thương mại và đối ngoại.
Sau bầu cử, đảng Dân chủ kiểm soát Hạ viện có thể chủ động hơn trong việc lựa chọn nội dung xem xét, tổ chức điều trần và yêu cầu chính quyền giải trình. Tại Thượng viện, thế đa số mới sẽ ảnh hưởng đến việc phê chuẩn nhân sự cấp cao, thẩm phán và các vị trí quan trọng khác. Điều này không làm Nhà Trắng mất khả năng hành động, nhưng các chính sách lớn sẽ cần tính đến vai trò của Quốc hội nhiều hơn.
Tác động có thể thấy ở các hồ sơ như thuế quan, thương mại, ngân sách quốc phòng, chiến sự Iran, chính sách với Ukraine, Israel và viện trợ nước ngoài. Quốc hội có thể dùng quyền quyết định ngân sách để thúc đẩy điều chỉnh. Tuy vậy, kết quả vẫn phụ thuộc vào tương quan giữa hai đảng và khả năng đạt đồng thuận.
Trên thực tế, Quốc hội mới không thể lập tức thay đổi căn bản chương trình nghị sự của Nhà Trắng. Tổng thống vẫn có quyền phủ quyết dự luật. Để vượt quyền phủ quyết, Quốc hội cần đa số 2/3 tại cả Hạ viện và Thượng viện.
Tại Thượng viện, nhiều dự luật còn cần ít nhất 60 phiếu để chấm dứt tranh luận và đưa ra biểu quyết. Chẳng hạn, Nghị quyết Quyền lực chiến tranh năm 1973, được Quốc hội thông qua sau khi vượt quyền phủ quyết của Tổng thống Richard Nixon, cho thấy cơ quan lập pháp có thể giới hạn quyền hành pháp trong một số trường hợp, nhưng đó luôn là quá trình đòi hỏi sự đồng thuận rộng rãi.
Vì vậy, hai năm tới của chính trường Mỹ có thể là giai đoạn kiểm soát, đối trọng chặt chẽ hơn là đảo chiều chính sách tức thì. Thắng lợi tại Quốc hội giúp đảng Dân chủ có thêm công cụ giám sát và tác động tới chính sách, nhưng không đồng nghĩa họ có thể nhanh chóng giải quyết những sức ép đang đè nặng lên đời sống người Mỹ.
Lạm phát, giá năng lượng, chi phí nhà ở, gánh nặng nợ hay những ảnh hưởng từ quá trình phi toàn cầu hóa đều là các vấn đề dai dẳng, vượt ra ngoài khả năng xử lý của một đảng hay một nhiệm kỳ. Bản thân đảng Dân chủ cũng phải dung hòa những khác biệt trong nội bộ về thương mại, nhập cư, AI và chính sách công nghiệp.
Nhà Trắng và Quốc hội đều có công cụ quyền lực riêng. Nếu hai bên tìm được tiếng nói chung về các vấn đề lớn, Quốc hội mới có thể thúc đẩy những điều chỉnh cần thiết. Còn nếu tranh chấp đảng phái lấn át, các quyết sách liên quan đến đời sống người dân sẽ tiếp tục bị trì hoãn.
