Ngổn ngang công trường
Sau nhiều năm tạm ngưng, gói thầu thi công cầu Phước Khánh trên tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành vừa được khởi động trở lại. Đây là gói thầu do liên danh Công ty CP xây dựng hạ tầng Bắc Trung Nam - Công ty TNHH Freyssinet Việt Nam trúng thầu. Cầu Phước Khánh bắc qua sông Lòng Tàu (nối Cần Giờ, TPHCM và Nhơn Trạch, TP Đồng Nai). Ông Nguyễn Hữu Thiêm, kỹ sư phụ trách VLXD thuộc Công ty CP xây dựng hạ tầng Bắc Trung Nam, cho biết, cuối năm 2025, giá cát chỉ khoảng 385.000 đồng/m3, đến nay đã tăng gần 500.000 đồng/m3; giá đá xây dựng trước là 594.000 đồng/m3 thì nay đã lên 700.000 đồng/m3; giá thép từ đầu năm 2026 đến nay tăng hơn 10% ở khu vực phía Nam... Giá VLXD tăng cao đã ảnh hưởng đến việc thi công trên công trường.
Tương tự, dự án đường Vành đai 3 TPHCM đoạn phía Tây đi qua các khu vực Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh trước đây với chiều dài khoảng 32,6km. Theo kế hoạch ban đầu, tuyến phải thông xe kỹ thuật chậm nhất ngày 31-12-2025 và hướng tới khai thác toàn tuyến vào ngày 30-4-2026. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, mốc hoàn thành đã được điều chỉnh, yêu cầu mới là đưa toàn tuyến vào khai thác trước ngày 30-6-2026. Dù thời hạn chỉ còn chưa đầy 1 tháng nữa, nhưng ghi nhận thực tế cho thấy công trường trên nhiều đoạn tuyến vẫn còn ngổn ngang. Khó khăn lớn nhất hiện nay tại công trường là nguồn VLXD. Đại diện một nhà thầu thuộc các gói XL8, XL10 cho biết, riêng nhu cầu đá lên tới 88.000m3, nhưng mới chỉ cung cấp hơn 30.000m3.
Trong khi đó, dự án cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên khởi công từ tháng 2-2023, nhưng đến nay tình trạng thiếu VLXD đang ảnh hưởng trực tiếp đến dự án. Ghi nhận thực tế, nhiều đoạn đường đã trải đá dăm nhưng chưa được thảm bê tông nhựa; một số đoạn dù đã lu nền nhưng vẫn là đường đất. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM (chủ đầu tư) cho hay, mục tiêu hoàn thành toàn bộ dự án vào cuối năm nay rất khó khả thi. Nguyên nhân là các loại VLXD còn khan hiếm, giá tăng cao làm ảnh hưởng đến kế hoạch thi công của các nhà thầu.
Cập nhật giá, cung ứng linh hoạt hơn
Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (Varsi) mới đây ghi nhận giá các loại VLXD thiết yếu như cát, đá, xi măng, thép tại nhiều địa phương đã tăng mạnh, do chi phí vận chuyển và sản xuất bị đẩy lên theo giá nhiên liệu. Tại một số khu vực phía Nam, nguồn cung VLXD không ổn định. Biến động giá cả VLXD đang tác động trực tiếp đến việc triển khai các dự án giao thông. Nhiều hợp đồng xây dựng đã được ký kết theo đơn giá cố định hoặc đơn giá điều chỉnh, chưa kịp cập nhật theo biến động lớn của thị trường, dẫn đến nguy cơ vượt tổng mức đầu tư.
Ông Trần Chủng, Chủ tịch Varsi, cho biết đã kiến nghị Chính phủ và các cơ quan chức năng xem xét, chỉ đạo triển khai một số giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Cụ thể, cần có các biện pháp bình ổn giá nhiên liệu và VLXD; đẩy nhanh việc cập nhật và công bố chỉ số giá xây dựng, bảo đảm sát với thực tế, làm cơ sở điều chỉnh hợp đồng. Varsi cũng đề xuất cho phép điều chỉnh giá hợp đồng đối với các dự án bị ảnh hưởng lớn bởi biến động giá, nhằm chia sẻ rủi ro giữa nhà nước và doanh nghiệp. Ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội xây dựng và VLXD TPHCM, cũng chia sẻ, các doanh nghiệp sẽ theo hướng linh hoạt hơn, tức là cập nhật giá theo chu kỳ ngắn hơn và tính đúng hơn yếu tố cự ly giao hàng, chi phí vận tải, thay vì duy trì một mặt bằng giá cứng trong thời gian dài. Tuy nhiên, doanh nghiệp ngành VLXD vẫn ưu tiên sự ổn định và minh bạch, tránh các đợt tăng sốc gây đứt gãy kế hoạch của khách hàng. "Trong bối cảnh giá năng lượng thế giới còn biến động mạnh, chiến lược phù hợp không chỉ là tăng giá, mà là nâng năng suất, giảm tiêu hao và xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt hơn", ông Đinh Hồng Kỳ nhấn mạnh.
Trước áp lực thiếu hụt cát xây dựng, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Xuân Cường vừa yêu cầu Sở NN-MT khảo sát, quy hoạch và đề xuất các mỏ cát biển có thể khai thác làm nguồn vật liệu thay thế cát tự nhiên. UBND TPHCM giao các nhà đầu tư chiến lược hoặc doanh nghiệp đủ năng lực triển khai dự án rửa cát biển để cung ứng cho các công trình đầu tư công. Song song đó là việc nâng công suất các mỏ đá xây dựng nhằm tăng sản lượng cát nghiền thay thế cát sông. UBND TPHCM cũng yêu cầu Sở Xây dựng theo dõi sát diễn biến giá VLXD, cập nhật và công bố giá định kỳ hàng tháng nhằm hạn chế biến động bất thường trên thị trường, đồng thời yêu cầu các chủ đầu tư, nhà thầu chủ động khảo sát thêm nguồn cát hợp pháp hoặc nhập khẩu để đảm bảo tiến độ công trình.
