Dẹp điểm đen rác thải: Chuyện nhỏ nhưng khó

SGGP
Nạn xả rác thải bừa bãi đã xảy ra khá phổ biến trên địa bàn TPHCM. Rất nhiều cuộc vận động cộng đồng không xả rác nơi công cộng đã được các cấp chính quyền, đoàn thể thực hiện, nhưng hiệu quả chưa cao. Vậy đâu là nguyên nhân của vấn nạn này? 

Một bãi rác tự phát trên đường Nguyễn Văn Linh  (huyện Bình Chánh). Ảnh: CAO THĂNG

Một bãi rác tự phát trên đường Nguyễn Văn Linh (huyện Bình Chánh). Ảnh: CAO THĂNG

Mức xử phạt cao nhưng thiếu hậu kiểm

Đánh giá về tình hình rác thải đô thị trên cả nước do Bộ TN-MT thực hiện cho thấy, rác thải đô thị hiện ở mức hơn 12 triệu tấn/năm và tốc độ gia tăng rất nhanh, 10% - 15%/năm. Tại các đô thị lớn, hệ thống hạ tầng thu gom và xử lý đang bị quá tải do mức độ đầu tư trang thiết bị không thể theo kịp lượng chất thải phát sinh thực tế. 

Riêng tại TPHCM, theo ông Lê Trung Tuấn Anh, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn, chính quyền thành phố cũng đang phải đối mặt với áp lực xử lý rác thải rất lớn, khi lượng rác thải phát sinh trung bình mỗi ngày là hơn 9.000 tấn. Trong khi đó, hạ tầng tiếp nhận, thu gom và quét dọn còn lạc hậu, chưa tương xứng với quy mô siêu đô thị. Mặt khác, tình trạng xả rác bừa bãi của một bộ phận người dân vẫn còn phổ biến, bất chấp các tổ chức đoàn thể, cơ quan chức năng đã tổ chức tuyên truyền, vận động. Hầu hết các tuyến đường đều xuất hiện tình trạng rác thải xả bừa bãi ra đường. Đặc biệt, vào khoảng chiều tối, khi các quán ăn lề đường, chủ phương tiện bán hàng rong tập trung buôn bán, hoặc kết thúc một ngày buôn bán, thì rác thải xả tràn ngập khắp tuyến đường. 

Đại diện Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị TPHCM cho biết, đơn cử dọc tuyến kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, trung bình mỗi ngày công ty phải trục vớt hơn 10 tấn rác. Nguyên nhân là do người dân sống dọc hai bên tuyến kênh và lượng lớn người bán hàng rong, xe đẩy đổ thẳng rác xuống kênh. Đồng thuận với quan điểm trên, chị Nguyễn Thị Thanh Trúc (ngụ đường Ba Đình, quận 8) kể rằng trên dọc tuyến đường Ba Đình từ lâu đã hình thành chợ tự phát, người dân buôn bán trên xe đẩy tụ tập về đây ngày càng đông. Và khi tan tầm chợ vào đầu giờ chiều thì toàn bộ khu vực này ngập trong rác. 

Chưa hết, mặt cầu vượt, chân cầu và khu vực vỉa hè trên các tuyến đường nằm giáp ranh với quận huyện, bãi đất trống… cũng là những tụ điểm bãi rác thải tự phát. Đơn cử dọc tuyến đường Nguyễn Văn Linh nối dài từ quận 7 đến huyện Bình Chánh, rác chất thành đống. Thậm chí, rác được nhiều đối tượng lén đổ dồn, chất thành đống tồn tại qua nhiều năm, mà không thấy cơ quan chức năng xử lý. 

Sớm tháo gỡ bất cập

Theo đại diện các công ty dịch vụ công ích, việc phân cấp tổ chức đấu thầu thu gom rác trên địa bàn thành phố một mặt giúp giảm chi tiêu ngân sách cho vấn đề thu gom, xử lý rác thải, nhưng cũng đang gây ra những bất cập trong hoạt động này. Cụ thể, việc thu gom rác chỉ được thực hiện 1 lần/ngày và trên một diện tích mặt đường nhất định. Phổ biến nhất là các công ty dịch vụ công ích, chỉ quét dọc theo tuyến đường và phạm vi quét rác là 1m mặt đường, tính từ mép vỉa hè ra đến lòng đường.

Phần vỉa hè và lòng đường còn lại sẽ không được vệ sinh quét dọn. Mặt khác, tần suất quét chỉ 1 lần/ngày nên không thể nào đảm bảo chất lượng, mỹ quan đô thị. Không những thế, một số quận huyện còn khoán lượng rác thu gom vận chuyển nhất định ít hơn lượng rác thực tế phát sinh. Ví dụ trung bình lượng rác trên toàn quận phát sinh 120 tấn/ngày, nhưng quận chỉ khoán cho đơn vị dịch vụ công ích thu gom 50 tấn/ngày. Do vậy, lượng rác tồn đọng là khó tránh khỏi. 

Chưa hết, hầu hết trên các tuyến đường thiếu trầm trọng thùng rác công cộng. Các thùng rác quá cũ, có dung tích chứa nhỏ, không đáp ứng nhu cầu của người dân. Hiện thành phố đã có chủ trương vận động người dân thực hiện phân loại rác thải tại nguồn, nhưng hầu hết thùng rác tiếp nhận rác khu vực công cộng không được đầu tư để tiếp nhận rác phân loại. Một số quận huyện còn lấy lý do thiếu kinh phí nên chỉ đầu tư khi nhận nguồn tài trợ từ các tổ chức, doanh nghiệp. Điều này đã dẫn đến tình trạng thiếu đồng bộ, thậm chí nhếch nhác trong việc lắp đặt thùng rác trên địa bàn thành phố. 

Để cải thiện tình trạng này, nhiều ý kiến cho rằng thành phố cần phải rà soát, chấn chỉnh lại tình trạng phân cấp, đấu thầu hoạt động thu gom, quét dọn rác. Trước hết, cần tính đúng, tính đủ đơn giá quét dọn và thu gom rác thải. Diện tích mặt đường cần phải quét cũng phải được xác định và thống nhất trên toàn thành phố, tránh tình trạng mỗi quận huyện quy định mỗi cách khác nhau, gây khó cho đơn vị thực hiện.

Song song đó, việc nghiệm thu, thanh quyết toán tài chính cho các đơn vị khi thực hiện xong phải được đơn giản hóa và kịp thời, tránh tình trạng doanh nghiệp thực hiện xong nhưng cả năm sau mới được chi trả chi phí. Riêng với các công ty dịch vụ công ích hoạt động trong lĩnh vực này, cần được rà soát tổng thể về năng lực thực hiện. Trường hợp năng lực yếu, không đủ cơ sở để tái đầu tư trang thiết bị, nguồn nhân lực, thì cần phải có cơ chế cho phép sáp nhập để tránh phân tán đầu tư, cũng như nâng cao chất lượng phục vụ công tác vệ sinh môi trường cho thành phố.

Cần duy trì công tác tuyên truyền, vận động cộng đồng không xả rác khu vực công cộng. Tuy nhiên, cùng với công tác tuyên truyền, vận động, ở góc độ quản lý, cần thiết phải tính đến việc triển khai hiệu quả xử phạt người có hành vi vi phạm môi trường nói chung và xả rác nói riêng. Trên thực tế, mức phạt đối với hành vi xả rác nơi công cộng đã có, 5 - 7 triệu đồng/hành vi, nhưng lực lượng nào kiểm tra và xử phạt thì chưa được xây dựng và triển khai tại các quận huyện. Hơn nữa, trường hợp phát hiện và xử phạt, nhưng người vi phạm không chấp hành thì biện pháp chế tài cũng chưa hiệu quả. 

ÁI VÂN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ứng phó siêu bão Kammuri vào biển Đông

Ứng phó siêu bão Kammuri vào biển Đông

Ngoài bão Kammuri, theo Trung tâm Dự báo khí tượng - thủy văn quốc gia còn, ngày 2-12, không khí lạnh mạnh đã tràn về miền Bắc, nền nhiệt độ giảm sâu vào đêm và sáng sớm. Tại các tỉnh phía Nam, vào thời điểm này các năm thường xuất hiện mưa trái mùa, nhưng tháng 12 năm nay ít có khả năng mưa trái mùa xuất hiện.

Thích ứng với biến đổi khí hậu

Nâng cao tỷ lệ phát triển năng lượng tái tạo

Trong chiến lược phát triển năng lượng tái tạo (NLTT) ở Việt Nam, Chính phủ đã đặt ra các chỉ tiêu cụ thể như tăng tỷ lệ NLTT trong tổng tiêu thụ năng lượng sơ cấp lên 32,3% vào năm 2030 và khoảng 44% vào năm 2050; tỷ lệ điện năng sản xuất từ NLTT tăng 32% vào năm 2030 và lên 42% vào năm 2050. 

Phát triển bền vững

TPHCM giám sát chặt công tác cung ứng sữa cho trường học

Hơn 300.000 trẻ em tại 2.000 điểm trường sẽ được cung ứng sữa học đường trên địa bàn TPHCM. Một con số không nhỏ thế nhưng chỉ trong một thời gian ngắn, sữa đã được đơn vị cung cấp sữa (Vinamilk) và các cơ quan chức năng liên quan, trường học cung ứng đến tận tay các học sinh một cách đều đặn, kịp thời.

Phòng cháy chữa cháy

Sớm khắc phục những bất cập về phòng cháy chữa cháy

Công tác phòng chống cháy nổ trên địa bàn TPHCM thời gian qua đã có chuyển biến so với trước, tuy nhiên, nguy cơ cháy nổ vẫn rất cao; việc triển khai phòng cháy chữa cháy (PCCC) tại cơ sở còn nhiều hạn chế, bất cập. 

Hợp tác kinh tế và đầu tư

Nhiều quy định chấn chỉnh thị trường nhà đất

Trước hàng loạt sự vụ công ty bất động sản lập “dự án ma”, tự phân lô bán nền hoặc dùng tài sản đã bán cho khách hàng đem thế chấp ngân hàng, không hoàn thành các hạn mục dự án khiến chậm trễ trong việc ra giấy chứng nhận chủ quyền cho khách hàng, Chính phủ đã ban hành nghị định mới để xử lý việc này. Cụ thể, sẽ xử phạt tiền tỷ đối với chủ đầu tư chậm trả sổ đỏ cho khách hàng, chủ đầu tư tự phân lô bán nền…