Đi học thẩm định đá quý

Bỏ tiền triệu học cách... tránh bị lừa

14 giờ, tại Viện Đào tạo thiết kế và chế tác trang sức MUS có khá đông học viên nữ đến tham gia khóa đào tạo “Ngọc học - Nhận biết đá quý bằng mắt thường”. Chị Thanh Hạnh (phường Tân Hưng, TPHCM) chia sẻ, đây là buổi học thứ 20 của khóa học, còn 7 buổi nữa các học viên sẽ tốt nghiệp. “Hiện giờ, chỉ cần có đèn pin nhỏ hay kính lúp cầm tay, tôi đã tự tin phân biệt được một số loại đá quý phổ biến trên thị trường. Tôi còn biết cách phân biệt giữa đá giả, đá nhân tạo, đá tự nhiên và đọc hiểu các thông tin trên chứng thư kiểm định…”, chị Hạnh hào hứng.

Chị Hạnh đến lớp học này sau một lần bị lừa. Chị từng bỏ ra khoản tiền lớn để mua chiếc vòng ngọc thạch. Người bán quảng cáo đó là phỉ thúy đắt đỏ, còn tờ giấy kiểm định thì có chữ “Jade”. Khi biết món đồ mình mua thực chất chỉ là ngọc bích, không phải phỉ thúy cao cấp như lời chào mời của người bán, chị quyết tâm đi học để có kiến thức nhận biết loại trang sức này.

Tại Viện Mỹ nghệ kim hoàn đá quý Sài Gòn (SIJ) cũng có khá đông người đến đăng ký các khóa học về ngọc trai, đá phong thủy, sapphire, ruby… và cả kim cương. Theo lời nhân viên tư vấn, với lớp học về ngọc thạch (Jade), học viên sẽ được hướng dẫn để phân biệt ngọc phỉ thúy (Jadeite) với ngọc bích (Nephrite), ngọc tụ nham hay mã não. Ngoài ra, học viên còn có thể tự đọc được các giấy kiểm định đá quý, phân biệt được các thuật ngữ chuyên sâu của ngọc phỉ thúy như: chủng đậu, chủng nếp, chủng băng, chủng kính, nếp hóa băng hay chất keo...

Theo khảo sát của phóng viên, hiện nay một khóa học ngắn hạn về thẩm định đá quý có giá từ 15-16 triệu đồng. Một số nơi còn quảng cáo các lớp học chuyên sâu, dài ngày với mức học phí lên đến vài chục triệu đồng.

Học là tốt, nhưng đừng “ảo tưởng năng lực”

Thạc sĩ địa chất Hồ Nguyễn Trí Mẫn, giảng viên Viện Đào tạo thiết kế và chế tác trang sức MUS, cho biết, ban đầu mỗi lớp ngọc học chỉ có chừng 2 học viên. Tuy nhiên, hiện nay nhu cầu về khóa học này đã tăng lên rõ rệt. Người đăng ký đông nên đơn vị tổ chức lớp thường xuyên hơn, mỗi lớp có 6-7 học viên, có thời điểm lên đến 12 học viên mỗi lớp. Ngọc thạch (Jade) là dòng sản phẩm được học viên tìm hiểu nhiều nhất nhờ tính truyền thống, gắn liền với văn hóa Á Đông và thói quen của nhiều thế hệ gia đình Việt. Bên cạnh mục đích trang bị kiến thức tiêu dùng hay thỏa mãn đam mê sưu tầm, không ít người tham gia khóa học để phục vụ công việc kinh doanh, thậm chí tự tin mở cửa hàng đá quý sau khi hoàn thành chương trình.

“Tài liệu tiếng Việt chuẩn chỉnh về đá quý hiện nay rất hạn chế, thiếu chất lượng. Có nhiều thông tin trên mạng sai sót chuyên môn, khó tiếp thu. Việc thiếu hụt kiến thức dễ khiến người mua bị nhầm lẫn về giá trị và chất lượng. Trong bối cảnh này, việc tự nâng cao năng lực thẩm định chính là bước đi chủ động và thiết thực của người tiêu dùng”, ông Mẫn chia sẻ.

Chuyên gia kinh tế Trần Nguyên Đán, Viện trưởng Học viện Bảo hiểm và Quản trị rủi ro tài chính (IFRM), nhận định, người mua ngọc ngày càng thông thái hơn. Nếu trước đây họ mua bằng niềm tin cá nhân qua quen biết, uy tín gia truyền… thì hiện giờ khách hàng chỉ tin vào các định chế độc lập. Họ chủ động yêu cầu chứng thư kiểm định uy tín, tự tra cứu thông tin, truy tới cùng nguồn gốc sản phẩm, thậm chí đề nghị mang đi giám định độc lập trước khi xuống tiền.

Theo ông Đán, việc nhiều người tìm đến các khóa học kiến thức về kim cương, đá quý là quá trình “chọn lọc tự nhiên” tích cực cho thị trường. Những người bán đàng hoàng sẽ hưởng lợi vì khách sẵn sàng trả giá tương xứng cho sản phẩm đúng chất lượng. Ngược lại, những người “mua gian bán lận” sẽ hết đất sống. Tuy nhiên, ông Trần Nguyên Đán cũng cảnh báo về tâm lý ảo tưởng năng lực của nhiều người. “Học xong vài buổi, cầm được chiếc kính lúp, nhiều người dễ ngộ nhận mình đã thành chuyên gia và tự thẩm định thay vì tìm đến phòng kiểm định chuyên nghiệp. Kẻ gian rất thích nhóm khách hàng này, vì họ dễ dàng bỏ qua bước giám định độc lập do quá tự tin. Lời khuyên của tôi là: Học để trở thành người biết đặt câu hỏi giỏi, đừng học để trở thành người đưa ra kết luận. Kết luận chính xác nhất phải thuộc về máy quang phổ”, ông Trần Nguyên Đán khuyến cáo.