Sự gắn bó tạo niềm tin
Bà Nguyễn Thị Lệ Anh, Bí thư Chi bộ ấp 5, xã Nhà Bè, đồng thời là CTV dân số, cho biết mỗi tháng, bà có nhiệm vụ cập nhật biến động dân số trên địa bàn được phân công.
Các công việc bao gồm ghi nhận hộ nào mới đến, hộ nào chuyển đi, nhà nào có em bé chào đời, nhà nào có người qua đời. Mọi thông tin được ghi lại, làm cơ sở lập báo cáo mỗi tháng.
Bên cạnh đó, CTV theo dõi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ từ 18 đến 49 tuổi để cập nhật biện pháp tránh thai, vận động các gia đình sinh đủ 2 con nhằm hạn chế già hóa dân số.
“Phải gần dân, sát dân, hiểu tâm tư nguyện vọng của người dân để kịp thời hỗ trợ. Chính sự gắn bó này tạo nên lòng tin, và lòng tin là điều kiện đầu tiên để người dân dám nói ra khi trong gia đình có chuyện”, bà Lệ Anh chia sẻ.
Theo Sở VH-TT TPHCM, công tác gia đình và phòng chống bạo lực gia đình thời gian qua có nhiều chuyển biến tích cực. Toàn thành phố có hơn 2,67 triệu hộ gia đình đạt chuẩn văn hóa, chiếm 97,75% cùng gần 5.900 khu phố, ấp đạt danh hiệu văn hóa. Số vụ bạo lực gia đình được ghi nhận giảm từ 87 vụ năm 2021 xuống còn 18 vụ năm 2025.
Tuy nhiên, áp lực với cơ sở không vì thế mà giảm. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, dân số TPHCM hơn 14 triệu người, gồm 168 xã, phường, đặc khu. Địa bàn mở rộng đặt ra yêu cầu lớn hơn đối với lực lượng trực tiếp làm việc tại cộng đồng. Một khó khăn khác là thành phố hiện chưa có lực lượng CTV chuyên trách riêng cho công tác gia đình.
Theo thống kê, thành phố hiện có 19.494 CTV dân số, gồm hơn 14.700 người ở các phường và hơn 4.700 người ở các xã, đặc khu. Ngoài nhiệm vụ dân số, các CTV làm nhiều việc liên quan như thu thập thông tin, tuyên truyền pháp luật, tổ chức hoạt động câu lạc bộ, tiếp nhận thông tin vụ việc, tư vấn và hòa giải tại cộng đồng...
Theo ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TPHCM, trong công tác gia đình và phòng chống bạo lực gia đình, sự gần gũi của CTV với người dân tạo điều kiện thuận lợi cho việc tuyên truyền, phổ biến kiến thức, góp phần nâng cao nhận thức về xây dựng gia đình hạnh phúc, bình đẳng, tiến bộ và văn minh. Đây là những đóng góp thiết thực, hỗ trợ công tác quản lý và triển khai chính sách tại cơ sở.
Hỗ trợ phải đi cùng năng lực, cơ chế và nguồn lực
Bà Huỳnh Thị Thúy Phương, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ TPHCM, cho biết, trong công tác phụ nữ, bình đẳng giới, bảo vệ phụ nữ và trẻ em, lực lượng cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc nắm tình hình, phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại hoặc gặp khó khăn, từ đó kịp thời kết nối với cơ quan, tổ chức có trách nhiệm để hỗ trợ, bảo vệ người dân.
Ngoài kỹ năng tuyên truyền, vận động quần chúng, đội ngũ CTV tại cộng đồng cần được trang bị những kỹ năng đặc thù như nhận diện sớm nguy cơ bạo lực gia đình, xâm hại phụ nữ và trẻ em; lắng nghe, tư vấn và hỗ trợ tâm lý ban đầu; bảo mật thông tin...
Đồng thời, chú trọng nâng cao chất lượng các mô hình hỗ trợ tại cộng đồng, phát huy mạng lưới cán bộ, hội viên phụ nữ, CTV và những người có uy tín ở địa bàn dân cư, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để hỗ trợ tiếp nhận thông tin, kết nối dịch vụ và theo dõi quá trình hỗ trợ.
Bà HUỲNH THỊ THÚY PHƯƠNG, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ TPHCM
Trong bối cảnh TPHCM đang vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, địa bàn quản lý rộng, dân số đông và nhu cầu hỗ trợ xã hội ngày càng đa dạng, việc quan tâm đến chế độ, chính sách đối với lực lượng cơ sở có ý nghĩa thiết thực.
Theo bà, hiệu quả của chính sách không chỉ được đánh giá ở mức bồi dưỡng mà còn ở khả năng phát huy vai trò của lực lượng cơ sở, chất lượng hỗ trợ người dân và sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, tổ chức.
Ngoài chính sách bồi dưỡng, cần quan tâm đồng bộ 3 yếu tố: cơ chế phối hợp rõ ràng, năng lực thực hiện nhiệm vụ và nguồn lực bảo đảm hoạt động tại cơ sở.
Hội LHPN TPHCM sẽ tiếp tục phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng trong công tác tuyên truyền, vận động, nắm bắt tình hình và hỗ trợ phụ nữ, trẻ em tại cộng đồng.
Ông Phạm Chánh Trung cho rằng, việc củng cố và nâng cao năng lực đội ngũ CTV là yêu cầu cần được quan tâm, nhất là khi TPHCM mở rộng địa giới hành chính và chính sách dân số chuyển từ kế hoạch hóa gia đình sang chính sách khuyến sinh; xu hướng giảm sinh trong thời gian dài; xu hướng già hóa dân số diễn ra ngày càng nhanh, yêu cầu về nâng cao chất lượng dân số, chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng lớn...
Bên cạnh đổi mới phương thức truyền thông, các CTV cần được tập huấn chuyên sâu về bình đẳng giới, kỹ năng tư vấn và ứng dụng nền tảng số để bám sát thực tiễn. Chính sách hỗ trợ tài chính và hoạt động bồi dưỡng kỹ năng phải được triển khai song hành để CTV có đủ điều kiện phát huy tối đa vai trò tại cộng đồng.
Tại xã Nhà Bè, các đơn vị thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn và họp giao ban kỹ lưỡng, tập trung, liên tục để nâng cao năng lực cho đội ngũ CTV.
Nội dung bồi dưỡng không chỉ giới hạn ở nghiệp vụ dân số mà còn phổ biến kiến thức y tế cộng đồng, như mới nhất là phổ biến về phòng chống dịch bệnh, tuyên truyền về bệnh viêm não mô cầu để triển khai đồng bộ tại địa phương.
Với bà Lệ Anh, khoản hỗ trợ vài trăm ngàn đồng mỗi tháng không lớn, nhưng với đội ngũ đi từng ngõ, gõ từng nhà, đó là sự ghi nhận kịp thời của thành phố, cũng là động lực để từng cá nhân CTV tiếp tục hoàn thiện, cống hiến nhiều hơn cho công việc.
