Học sinh hào hứng tham gia CLB đờn ca tài tử
Tiếng đàn kìm ngân lên, nhóm học sinh lớp 8, lớp 9 Trường THCS Dương Văn Mạnh (phường Tam Long, TPHCM) chăm chú gõ song loan rồi cất giọng theo từng câu vọng cổ. Nhiều em còn lúng túng ở những nhịp đầu, nhưng sau vài lần được các tài tử hướng dẫn, cả nhóm dần bắt nhịp với tiếng đàn. Đó là hình ảnh quen thuộc trong các buổi sinh hoạt định kỳ của Câu lạc bộ (CLB) đờn ca tài tử Trường THCS Dương Văn Mạnh. Ngoài luyện hát, học sinh còn được học về những bài bản, làn điệu đặc trưng của đờn ca tài tử, làm quen với nhạc cụ truyền thống và thực hành cùng các tài tử .
Trong số những thành viên tích cực của CLB có Trần Thị Bích Huyền, học sinh lớp 9A2. Tình yêu với đờn ca tài tử của Huyền bắt đầu từ những buổi tối quây quần bên ông bà ngoại. “Ở nhà em thường nghe ông bà hát nên dần dần cũng thích. Trước đây em chỉ hát theo vài câu, nhưng từ khi tham gia CLB của trường, được các tài tử hướng dẫn và luyện tập thường xuyên, em tự tin hơn rất nhiều”, Huyền chia sẻ. Lê Duy Minh, cũng là học sinh lớp 9A2, từng căng thẳng khi lần đầu đứng trước đông người để hát đờn ca tài tử. Đến nay, sau nhiều buổi tập, Minh dần tự tin hơn khi biểu diễn. “Em mong sẽ có thêm nhiều bạn cùng tham gia để đờn ca tài tử được nhiều người trẻ biết đến hơn”, Minh chia sẻ.
Theo cô Phạm Thị Thanh Cao, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Dương Văn Mạnh, sau khi đờn ca tài tử được đưa vào chương trình Giáo dục địa phương và duy trì thông qua CLB, sự quan tâm của học sinh đối với loại hình nghệ thuật này tăng lên rõ rệt. CLB đờn ca tài tử của trường được thành lập từ tháng 9-2025, sinh hoạt định kỳ hai lần mỗi tháng, thu hút hơn 200 học sinh tham gia, trong đó có 45 em là lực lượng nòng cốt trực tiếp tổ chức các hoạt động biểu diễn. “Nhiều học sinh từng nghe ông bà, cha mẹ hát đờn ca tài tử nhưng chưa có cơ hội tìm hiểu bài bản. Khi được tham gia CLB, được học và trực tiếp biểu diễn, các em dần tự tin hơn, hiểu hơn về giá trị của di sản”, cô Phạm Thị Thanh Cao chia sẻ.
Tăng thời lượng trải nghiệm trong nhà trường
Không chỉ ở bậc THCS, nhiều trường tiểu học cũng đưa đờn ca tài tử vào các hoạt động ngoại khóa nhằm giúp học sinh tiếp cận di sản từ sớm. Tại Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học (phường Bến Thành, TPHCM), từ năm 2020, nhà trường đã duy trì CLB Đờn ca tài tử dành cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 5. Khi mới thành lập, CLB có khoảng 20 học sinh tham gia. Đến nay, số lượng thành viên đã hơn 50 em. Mỗi tuần, các em được các tài tử trực tiếp chỉ dạy cách ca, tìm hiểu nhạc cụ truyền thống.
Tuy nhiên, theo cô Phạm Thị Thanh Cao, việc đưa đờn ca tài tử vào trường học cũng gặp không ít khó khăn, nhất là duy trì thời gian sinh hoạt ổn định trong bối cảnh học sinh có nhiều hoạt động học tập khác. Bên cạnh đó, số lượng tài tử có thể đồng hành lâu dài với nhà trường còn hạn chế, trong khi việc truyền dạy loại hình nghệ thuật này đòi hỏi sự kiên trì và thời gian.
Ở góc độ quản lý, ông Trần Thế Vinh, Giám đốc Trung tâm Văn hóa, Thể thao và Nghệ thuật Bà Rịa - Vũng Tàu (thuộc Sở VH-TT TPHCM), cho biết, từ năm học 2024-2025, đơn vị đã phối hợp ngành giáo dục đưa tài tử đến nhiều trường tiểu học và THCS để giao lưu, giảng dạy, truyền dạy cho học sinh. Tuy nhiên, việc triển khai còn gặp khó khăn do thời lượng học còn ít, chủ yếu được lồng ghép trong các hoạt động trải nghiệm; đội ngũ tài tử, giáo viên có kiến thức về đờn ca tài tử, cũng như tài liệu dạy học cho học sinh cũng còn hạn chế. Theo ông Vinh, để việc truyền dạy đạt hiệu quả và bền vững, cần tăng thời lượng trải nghiệm trong nhà trường, xây dựng và duy trì ổn định các CLB đờn ca tài tử. Bên cạnh đó, cũng cần có cơ chế kết nối với các tài tử, các trung tâm văn hóa để có đội ngũ giảng dạy đờn ca tài tử có trình độ tốt, hoạt động ổn định…
Mỗi buổi sinh hoạt CLB, mỗi lần học sinh cất lên những câu vọng cổ là một lần di sản được truyền dạy, giúp đờn ca tài tử có thêm người yêu, hiểu và gìn giữ đờn ca tài tử cho mai sau.
Đưa đờn ca tài tử vào trường học không phải để đào tạo học sinh trở thành nghệ sĩ, mà giúp các em có cơ hội tiếp cận và yêu di sản từ sớm. Nếu duy trì thường xuyên những buổi sinh hoạt, các CLB đờn ca tài tử, học sinh sẽ có thêm điều kiện tìm hiểu sâu hơn về loại hình nghệ thuật truyền thống này và từng bước hình thành ý thức gìn giữ di sản. Ngoài ra, đây cũng là cơ hội phát hiện các em có năng khiếu để bồi đắp thế hệ kế thừa cho sân khấu đờn ca tài tử.
