Gần 16 năm nay, hành trình ấy đi từ điều trị trực tiếp đến tư vấn tâm lý, trị liệu số, trí tuệ nhân tạo (AI), nghiên cứu nỗ lực giảm kỳ thị và hỗ trợ chính những người đang làm công việc chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Trước đó, năm 2006, bác sĩ Tạ Thị Minh Tâm sang Đức tìm hiểu hệ thống chăm sóc sức khỏe và làm luận án tiến sĩ. Mong muốn của bà là tích lũy kinh nghiệm chuyên môn để góp phần cải thiện chăm sóc sức khỏe tâm thần tại Việt Nam.
Năm 2010, sau hai năm chuẩn bị, Khoa Tâm thần và Tâm lý trị liệu thuộc Bệnh viện Đại học Y Charité Berlin mở phòng khám ngoại trú chuyên biệt dành cho người Việt nhập cư. Đây là cơ sở đầu tiên tại Đức cung cấp dịch vụ chuyên biệt này cho cộng đồng người Việt. Những người hạn chế tiếng Đức hoặc còn e ngại khi tiếp cận hệ thống y tế sở tại có thể được chẩn đoán, tư vấn và điều trị bằng tiếng Việt, đồng thời được hỗ trợ phù hợp hơn với những khác biệt về văn hóa.
Từ nhu cầu thực tế của cộng đồng người Việt tại Berlin, công việc của bác sĩ Tạ Thị Minh Tâm dần mở rộng sang nghiên cứu tác động của di cư, văn hóa và quá trình hội nhập đối với sức khỏe tâm thần.
Tháng 4-2024, Cổng thông tin đối ngoại chính thức của Đức Deutschland.de giới thiệu bác sĩ Tạ Thị Minh Tâm trong bài A doctor without borders (Một bác sĩ không biên giới), thuộc tuyến bài về những người góp phần kết nối nước Đức với thế giới.
Theo hồ sơ do Bệnh viện Đại học Y Charité Berlin công bố tháng 10-2025, GS-TS-BS Tạ Thị Minh Tâm là bác sĩ cao cấp trong lĩnh vực tâm thần học và tâm lý trị liệu, với các hướng chuyên môn gồm sức khỏe tinh thần phụ nữ, chăm sóc nhạy cảm giới, sức khỏe tinh thần bà mẹ và sức khỏe tâm thần toàn cầu.
Bà được bệnh viện xác nhận là giáo sư người Việt đầu tiên trong lĩnh vực này tại Đức, đồng thời là Giáo sư danh dự về Tâm thần học và Tâm lý trị liệu tại Đại học Y Hà Nội.
Ngày 28-5 vừa qua, Nhóm nghiên cứu Sức khỏe tâm thần quốc tế và toàn cầu thuộc Bệnh viện Đại học Y Charité Berlin, do GS-TS-BS Tạ Thị Minh Tâm hướng dẫn đã tổ chức hội thảo khoa học chuyên đề về sức khỏe tâm thần phụ nữ. Nội dung tập trung vào giai đoạn quanh sinh nở, các biện pháp phòng ngừa và khả năng ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
Hoạt động nằm trong dự án hợp tác giữa Bệnh viện Đại học Y Charité Berlin và Đại học Quốc gia Singapore. Bên cạnh điều trị và nghiên cứu về người bệnh, một hướng khác được nhóm quan tâm là sức khỏe của chính những người đang làm công việc chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Nghiên cứu có sự tham gia của GS-TS-BS Tạ Thị Minh Tâm, công bố trên Tạp chí Scientific Reports (Anh) ngày 28-7 cho thấy, về sức khỏe tâm thần, nhóm nhân viên có nền tảng di cư ghi nhận mức căng thẳng sang chấn thứ cấp cao hơn và mức hài lòng từ công việc chăm sóc thấp hơn so với nhóm không có nền tảng di cư.
Trong khi đó, nghiên cứu không ghi nhận khác biệt đáng kể giữa hai nhóm về mức độ kiệt sức nghề nghiệp. Nhóm nghiên cứu không quy kết trực tiếp những khác biệt này cho trải nghiệm di cư, nhưng kết quả cho thấy cần xây dựng môi trường làm việc hòa nhập hơn, đồng thời tăng cường các mạng lưới hỗ trợ xã hội và nghề nghiệp phù hợp với người có nền tảng di cư.
Trong hoạt động hợp tác quốc tế, GS-TS-BS Tạ Thị Minh Tâm nhấn mạnh tính hai chiều và sự gắn kết lâu dài giữa các cơ sở, đội ngũ chuyên môn. Theo Bệnh viện Đại học Y Charité Berlin, các đối tác Việt Nam - Đức đang tiếp tục phối hợp phát triển những chương trình tâm lý trị liệu trên nền tảng số, công cụ đa ngôn ngữ có AI hỗ trợ, chương trình đào tạo chuyên môn và các mô hình trị liệu được điều chỉnh phù hợp với điều kiện, văn hóa địa phương.
Từ phòng khám dành cho người Việt được mở năm 2010, hoạt động chuyên môn của GS-TS-BS Tạ Thị Minh Tâm đã mở rộng từ Berlin tới Việt Nam và nhiều mạng lưới hợp tác quốc tế.
Bệnh viện Đại học Y Charité Berlin đánh giá kinh nghiệm hành nghề tại cả Việt Nam và Đức giúp bà trở thành cầu nối, có nhiều thuận lợi trong việc kết nối các bên khi có khác biệt về giao tiếp và chuyên môn. Cổng thông tin đối ngoại chính thức của Đức Deutschland.de gọi bà là “bác sĩ không biên giới”.
Hành trình ấy cũng cho thấy một cách đóng góp của trí thức Việt Nam ở nước ngoài: mang chuyên môn, kinh nghiệm và các mối liên kết quốc tế trở lại phục vụ cộng đồng và quê hương.
