Ứng dụng AI để nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ các nghiên cứu, mô hình thí điểm và giải pháp công nghệ mới, góp phần nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và quản lý rủi ro thiên tai tại Việt Nam.

Ứng dụng AI để nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai

Chiều 16-11, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội thảo “Công nghệ mới ứng dụng trong dự báo, cảnh báo và phòng, chống thiên tai”.

IMG_3614.jpeg
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp phát biểu. Ảnh: BỘ NN-MT

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp đánh giá, trong giai đoạn 2023-2025, nhiều loại hình thiên tai diễn biến dị thường, vượt các ngưỡng lịch sử và khả năng dự báo thông thường.

Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới tư duy, phương pháp dự báo, cảnh báo và nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó thiên tai. Trong đó, cần chuyển mạnh từ dự báo hiện tượng sang dự báo tác động cụ thể đến đời sống dân sinh, sản xuất, cơ sở hạ tầng và từng khu vực chịu ảnh hưởng.

Muốn vậy, cần đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế, tiếp cận các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến.

Tại hội thảo, các đại biểu cho rằng biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tính bất thường, cực đoan và khó dự báo của các hiện tượng thiên tai. Những điều này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quan trắc, dự báo và cảnh báo sớm.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2024, bão số 3 (Yagi) là cơn bão mạnh nhất đổ bộ vào Bắc bộ trong nhiều thập kỷ, gây mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng tại các tỉnh miền núi phía Bắc. Năm 2025, cả nước chịu ảnh hưởng của 15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới. Lũ vượt mức lịch sử trên 18 tuyến sông ở Bắc bộ và Trung bộ, gây thiệt hại kinh tế hàng chục ngàn tỷ đồng.

IMG_0864.JPG
Sau khi bão Yagi đổ bộ, nước lũ sông Cầu tràn vào nhiều khu dân cư ven sông ở TP Bắc Ninh. Ảnh tư liệu: PHÚC HẬU

Trước yêu cầu này, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ viễn thám và các mô hình dự báo số là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo và hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành phòng, chống thiên tai.

Tại hội thảo, ông Cao Đức Phát, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nguyên Trưởng Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai, cho rằng công tác phòng chống và ứng phó thiên tai, biến đổi khí hậu cần tiếp tục đổi mới theo hướng chủ động, hiện đại và sát thực tiễn.

Trong đó, cần nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo và truyền tin thiên tai đến người dân. Công tác cảnh báo cần từng bước chuyển từ thông báo hiện tượng sang cảnh báo dựa trên tác động cụ thể đến từng địa phương, khu vực, cấp xã. Thông tin cần xác định rõ tuyến đường phải cấm lưu thông, khu vực cần tổ chức sơ tán để người dân chủ động ứng phó.

Theo Báo cáo quốc gia về thích ứng với biến đổi khí hậu, mạng lưới quan trắc khí tượng - thủy văn của Việt Nam hiện có 2.807 trạm thuộc nhiều loại hình. Các loại hình này gồm: trạm khí tượng bề mặt, trạm đo mưa tự động, trạm thủy văn, trạm hải văn, radar thời tiết và các hệ thống quan trắc chuyên ngành.

Các mô hình dự báo thời tiết số với độ phân giải cao của Việt Nam hiện có khả năng cung cấp dữ liệu trên các ô lưới dự báo 3km × 3km. Đồng thời tích hợp dữ liệu vệ tinh, radar thời tiết, trạm quan trắc tự động và hệ thống phát hiện sét, góp phần nâng cao khả năng giám sát các hiện tượng thời tiết nguy hiểm theo thời gian thực.

Một số hệ thống công nghệ hiện nay có khả năng hỗ trợ dự báo, cảnh báo dông, lốc, sét và mưa đá trước khoảng 30 phút đến 3 giờ.

Tin cùng chuyên mục