Phát biểu khai mạc, ông Phạm Tất Thắng, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương, nhận định, suốt hơn 2.000 năm qua, Phật giáo đã thấm sâu vào lối sống, văn hóa dân tộc, chọn con đường nhập thế, đồng hành cùng đất nước. Hội thảo là dịp nhìn lại chặng đường đạo pháp đồng hành cùng dân tộc, làm rõ và phát huy các giá trị Phật giáo thành nguồn lực đóng góp thiết thực cho sự phát triển con người, cộng đồng và đất nước.
Theo ông Phạm Tất Thắng, tinh thần từ bi, trí tuệ của Phật giáo đã đi vào đời sống, trở thành những hành động cụ thể vì con người. Sự sẻ chia của tăng ni, phật tử với đồng bào gặp khó khăn, thiên tai thể hiện sinh động tinh thần nhập thế, khẳng định vai trò thành viên tích cực của Giáo hội trong MTTQ Việt Nam, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
GS-TS Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, nhấn mạnh tinh thần “hộ quốc an dân” đã đưa Phật giáo trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống tinh thần của người Việt. Với mạng lưới tổ chức rộng khắp và hệ giá trị nhân văn, Phật giáo đóng góp hiệu quả cho an sinh xã hội, giáo dục và đối ngoại nhân dân. Tuy nhiên, trước sức ép của toàn cầu hóa và đô thị hóa, việc nhận diện rõ các nguồn lực để đổi mới công tác hoằng pháp, quản trị Giáo hội là yêu cầu cấp thiết.
GS-TSKH Vũ Minh Giang cho rằng tinh thần nhập thế là bản sắc nổi bật nhất của Phật giáo Việt Nam. Sự gắn bó với đời sống xã hội đã tạo nên truyền thống bảo vệ Tổ quốc, xây dựng cộng đồng nhân ái. Trong bối cảnh hội nhập, các giá trị từ bi, trí tuệ và trách nhiệm xã hội tiếp tục là điểm tựa tinh thần.
Hòa thượng Thích Gia Quang, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN, nhấn mạnh triết lý hòa hợp là chìa khóa đưa các giá trị Phật giáo vào đời sống. Tinh thần từ bi, hỷ xả không chỉ có ý nghĩa trong quản trị tăng đoàn mà còn là phương châm ứng xử, giúp hòa giải mâu thuẫn, gắn kết cộng đồng, phù hợp với chủ trương đại đoàn kết toàn dân tộc. Hòa thượng cũng khẳng định vai trò tích cực của tăng ni, phật tử trong các hoạt động từ thiện, cứu trợ thiên tai và an sinh xã hội.
Tại hội thảo, các đại biểu thảo luận 8 nhóm vấn đề, trong đó có vai trò của Phật giáo đối với kinh tế, văn hóa, giáo dục, môi trường, sức khỏe và sự đổi mới của GHPGVN.
Phát biểu tổng kết, Hòa thượng Thích Thanh Quyết, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN, đánh giá các ý kiến tại hội thảo góp phần cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc hoạch định chiến lược đào tạo trong giai đoạn mới, giúp Giáo hội tiếp tục khẳng định sứ mệnh đồng hành cùng dân tộc.
