Kiểm soát chặt ưu đãi, ngăn đầu tư núp bóng
ĐB Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng, nếu không lượng hóa cụ thể tiêu chí xác định dự án có vai trò dẫn dắt, thu hút chuỗi cung ứng đi kèm, chính sách ưu đãi sẽ dàn trải, thiếu minh bạch. ĐB đề nghị quy định chế tài nghiêm minh gắn với cam kết của nhà đầu tư. Với doanh nghiệp không hoàn thành dự án đúng hạn, thi công dang dở hoặc cố tình chây ì, kéo dài thời gian, cần có cơ chế rõ ràng về thu hồi ưu đãi, thu hồi dự án để bảo toàn nguồn lực Nhà nước.
ĐB Nguyễn Trung Kiên (TP Đồng Nai) đề nghị bổ sung cơ chế phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn đầu tư núp bóng, đầu tư chui, lợi dụng hoạt động đầu tư để vi phạm pháp luật, xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.
Theo ĐB, bên cạnh những nhà đầu tư chân chính, một số tổ chức, cá nhân có thể lợi dụng hoạt động đầu tư để che giấu chủ thể thực sự kiểm soát doanh nghiệp, hợp thức hóa dòng tiền bất hợp pháp, thâu tóm tài sản, doanh nghiệp và quyền kiểm soát các lĩnh vực, địa bàn nhạy cảm.
Trong khi đó, các quy định trong dự thảo chủ yếu đề cập đến điều kiện đầu tư và xử lý khi có nguy cơ gây phương hại, chưa hình thành đầy đủ cơ chế phòng ngừa chủ động, xuyên suốt từ khâu đăng ký, góp vốn, chuyển nhượng đến thực hiện dự án.
Từ đó, ĐB đề nghị quy định cơ quan có thẩm quyền được yêu cầu nhà đầu tư cung cấp, xác minh thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, người thực sự kiểm soát tổ chức kinh tế, nguồn gốc vốn góp và các bên liên quan trong trường hợp cần thiết, nhất là với giao dịch tại địa bàn, lĩnh vực nhạy cảm về quốc phòng, an ninh. Cơ chế kiểm soát cần bao quát cả trường hợp nhà đầu tư sử dụng người khác đứng tên, ủy quyền hoặc thông qua nhiều tầng tổ chức trung gian để che giấu quyền sở hữu, quyền kiểm soát thực tế.
Với dự án, giao dịch có dấu hiệu liên quan đến rửa tiền, buôn lậu, lừa đảo hoặc xâm phạm an ninh quốc gia, ĐB đề nghị có cơ chế chuyển thông tin, kiểm tra, xác minh và áp dụng biện pháp ngăn chặn theo đúng thẩm quyền, trình tự, điều kiện do pháp luật quy định.
Quan tâm đến tính ổn định của pháp luật, ĐB Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) băn khoăn việc Luật Đầu tư được sửa đổi, bổ sung quá nhiều lần, kéo theo việc sửa các luật chuyên ngành, khiến nhà đầu tư không yên tâm làm ăn.
ĐB Nguyễn Vũ Trung (TPHCM) cũng cho rằng, khi một luật vừa có hiệu lực đã phải sửa đổi, bổ sung, cần chỉ rõ những vướng mắc phát sinh, điều khoản cần sửa và việc sửa đổi giúp nhà đầu tư giảm bao nhiêu bước thủ tục, thời gian, chi phí. Luật Đầu tư không thay thế luật chuyên ngành, nhưng phải bảo đảm các luật vận hành thông suốt với nhau.
Quy định rõ điều kiện chấm dứt, thu hồi ưu đãi
Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, việc sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư nhằm tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư, thu hút vốn, khơi thông nguồn lực để đạt mục tiêu tăng trưởng trong từng thời kỳ.
Theo Bộ trưởng, các quốc gia trong khu vực và trên thế giới đang cạnh tranh gay gắt để thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Ngoài các nước trong khu vực, Ấn Độ là một trong những quốc gia cạnh tranh trực tiếp với Việt Nam.
Bộ trưởng dẫn chứng, với tham vọng trở thành trung tâm sản xuất điện thoại di động của thế giới, cách đây 5 năm, Ấn Độ đã ban hành chính sách hỗ trợ trực tiếp 150-180 USD cho mỗi chiếc điện thoại di động sản xuất tại nước này. Trước sự cạnh tranh đó, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư và chính sách ưu đãi để thu hút nguồn lực.
Tiếp thu ý kiến các ĐB, Bộ trưởng nhấn mạnh việc hỗ trợ đầu tư phải gắn với kết quả đầu ra, có thể kiểm tra, giám sát và lượng hóa. Cùng với đó, cần quy định điều kiện chấm dứt, thu hồi ưu đãi khi nhà đầu tư không đáp ứng yêu cầu, cam kết, nhằm giảm thiểu khiếu kiện và tranh chấp đầu tư quốc tế phức tạp.
Bộ trưởng cũng đồng tình cần tổng kết, xem xét lại phạm vi, đối tượng của Luật Đầu tư; phân định rõ điều kiện đầu tư kinh doanh với điều kiện tiếp cận, gia nhập thị trường, bảo đảm thống nhất với các luật khác và ổn định lâu dài.
